Allah tövbe edenin tövbesini kabul ettiği halde Salebe’yi neden affetmedi?

Hasan Kesme: “Salebe hadisinde anlatılanlar sahih midir? Allah tövbe edenin tövbesini kabul ettiği halde Salebe’yi neden affetmedi?”

Salebe Rivayeti Nedir?

Taberi, Kurtubi, Vahidi, Elmalılı1 gibi müfessirler Tevbe Sûresinin 75–77. Âyetlerinin nüzul sebebi olarak bir olay zikrederler.

Söz konusu âyetler şunlardır: “İçlerinden, “Eğer Allah bize lütuf ve kereminden verirse, mutlaka bol bol sadâka veririz ve mutlaka salihlerden oluruz” diye Allah’a söz verenler de vardır. Fakat Allah, lütuf ve kereminden onlara verince, onda cimrilik ettiler ve yüz çevirerek dönüp gittiler. Allah’a verdikleri sözü tutmadıkları ve yalan söyledikleri için O da kalplerine, kendisiyle karşılaşacakları güne kadar (sürecek) bir nifak soktu.”2

Hadise şudur: Salebe bin Hatip adlı kişi Medine’de Peygamber Efendimiz’den (asm) zengin olmak için duâ istiyor. Peygamber Efendimiz (asm) ise kendisini “Şükrünü eda edeceğin az mal şükrünü eda edemeyeceğin çok maldan hayırlıdır.” diyerek şükre dâvet ediyor. Fakat Salebe hiç durmadan aynı isteği tekrarlayınca Peygamber Efendimiz (asm) Salebe’ye duâ ediyor.

Rivayete göre Salebe koyun alıyor. Derken koyunları doğurmaya, çoğalmaya, böcekler gibi üremeye başlıyor. Medine topraklarına sığamaz olunca, koyunlarını vadiye taşıyor. Önce cemaati terk ediyor, sonra namazı… Derken zekât emri geldiğinde “Bu cizyeye benziyor. Bir düşüneyim.” diyor ve zekât vermiyor.

Ardından bir akrabası kendisi hakkında âyet indiğini haber vererek zekât emrinin kesin bir emir olduğunu, cizye olmadığını, yanlışını telâfi etmesi gerektiğini söyleyince pişman oluyor ve Peygamber Efendimiz’e (asm) zekâtını götürüyor. Fakat Peygamber Efendimiz (asm) “Allah beni senin zekâtını almaktan men eyledi.” buyurarak zekâtını almıyor.

Paygamber Efendimiz’in (asm) vefatından sonra Salebe zekâtını Hazret-i Ebu Bekir’e (ra) götürüyor. Fakat Hazret-i Ebu Bekir (ra): “Resulullah’ın (asm) almadığı zekâtı ben de alamam.” diyor. Salebe Hazret-i Ömer (ra) döneminde tekrar zekâtını getirmek istediyse de, Hazret-i Ömer de kabul etmiyor.

Salebe Hazret-i Osman (ra) döneminde zekâtını kabul ettiremeden vefat ediyor.

İki Sa’lebe’den Biri…

Bu rivayeti her ne kadar bir kısım tefsirciler kitaplarına almışsa da, hadis muhakkikleri sıhhatli bulmuyorlar. İbn-i Hazm’e göre bu rivayetin sened zincirinde bulunan Mu’an b Rifa’a, Ali b Yezid, Miskin b. Bukeyr ve Kasım zayıf ravilerdir. Zaten hadis Kütüb-ü Sitte’de de bulunmuyor.

İlk İslâm Tarihçisi İbn-i İshak, Salebe bin Hatip adında iki zat bulunduğunu, birincisinin Bedir ashabından olduğunu ve Uhud Savaşı’nda şehit olduğunu; ikincisinin ise münafıkların fitne için yaptıkları Mescid-i Dırar’ı yapanların içinde yer aldığını ifade ediyor. Bu ikincisine Sa’lebe bin Ebi Hatip deniyor. Ve bu Sa’lebenin ölüm tarihi Hazret-i Osman’ın hilâfet dönemine rastlıyor.

Muhtemeldir ki, bu adam münafıktır ve yukarıda adı geçen âyetlerin inmesine sebep olan hadise -eğer sahihse- bu adamın başından geçmiştir.

Nasıl Yaklaşacağız?

Bu rivayetle gelen habere bir mü’min olarak şöyle yaklaşabiliriz:

Söz konusu Salebe münafıksa mü’min değildir, sahabe de değildir. Bu durumda Peygamber Efendimiz (asm) ve sonraki dönemlerde hulefa-i raşidin adamın zekâtını bu yüzden almamışlardır. Eğer mü’minse, sahabedir. Tövbe etmiştir. Tövbesi ya kabul edilmiştir, ya da hesabı mahşere kalmıştır. Tövbesi kabul edilmişse, zekâtının kabul edilmeyişi zekât emrine tutumuna karşı bir tür ikaz ve kefaret olmuştur.

Dolayısıyla her iki halde de sahabe olduğu nazara alınarak hakkında kıylu kal edilmemek gerekir. Hüsn-ü zan ile yaklaşmak esastır.

Dipnotlar:
1- Hak Dini Kur’ân Dili, 4/2593.
2- Tevbe Sûresi 75-77.

image_pdfimage_print

KONU İLE İLGİLİ MAKALELER

Zekât ve nefis terbiyesi
642
Remzi Bey: “Zekâtın nefis terbiyesine katkısı nedir?” Zekât veren kişi, malının bir kısmını bir başkasına veriyor. Her ne kadar verdiği zekât ona bolluk, bereket, rahmet ve sevap gibi maddî ve manevî...
Somali’ye yardım
508
Zülfikar Balpetek, Hayri Tütüncüoğlu: “Fitre ve zekâtlarımızı Somali, Sudan, Kenya gibi ülkelerde yaşayan fakir ve aç kardeşlerimize göndersek olur mu?” Sömürü vahşeti dünyada varsa, sömürülen, ezile...
Kurbanlıklar görücüde
534
Mahmut Gültekin: “Kurbanlık alırken, hayvan kesildikten sonra işkembesi, bağırsağı, ayağı, derisi, kellesi hariç olacak şekilde, safi eti ve kemiği (karkas eti) tartılarak fiyatı belirlenmek üzere kur...
Borç verilen paranın zekatı ve kurban
549
İstanbul’dan okuyucumuz: “Bir kişiden dört bin lira alacağım var. Bu parayı almama ise daha iki yıl var. O şartla borç vermiştim. Başka bir imkânım da yok. Bu durumda kurban kesmem gerekir mi? Zekât v...
Zekât ile öşür arasındaki fark nedir?
2.109
Mahmut63800 rumuzlu okuyucumuz: "Zekâtla öşür çoğu zaman karıştırılmaktadır. Açıklar mısınız?” Zekât ile öşür oran olarak her ne kadar birbirinden farklı olsalar da, sonuçta her ikisi de zekâttır. ...
Şeair-i İslâmiye
708
Diyarbakır’dan okuyucumuz: “Şeair-i İslâmiye kaç tanedir? Nelerdir?   Bediüzzaman Hazretlerine göre şeair, İslâmiyet alâmeti olan emirlerdir. İslâm toplumunun ortak hukuku olan ortak ibadet...
Eczanedeki ilâçların zekâtı
1.518
“Eczanedeki ilâçların zekâtını ne şekilde hesaplayıp belirleyebilirim?” Diğer ticaret ehlinin yaptığı gibi, eczanede olan ticaret malı olarak bulundurduğunuz ilâçları sayarsınız. İlâç alımlarından...
Bu zamanda kurtuluş yolu
651
İsim belirtmeyen okuyucumuz: “Büyük günahlar kaç tanedir? Yedi midir? Hangileridir? Büyük günah işleyen bağışlanır mı?” Helâl dairesi geniştir Günah, Allah’ın yapmamızı yasakladığı davranıştır. Ha...
Zekât ve şefkat
443
Remzi Bey: “Zekât emrinin toplum fertleri arasında meydana getirdiği olumlu davranışlar üzerinde durur musunuz? Toplumun alt ve üst sınıflarını birbirine yaklaştırması ve aralarında sevgi bağları tesi...
Evlerimizin zekâtı yoktur
26.862
Kamil Eren: “Sorumu örneklendirerek soracağım: 1- Diyelim ki, bir adamın 3 evi var. O evlerden birini kiraya verdi, birinde oturdu, üçüncü evi ise parasını gayrimenkulde değerlendirmek ve beş on sene...
Günahın şahitleri günahı ne zaman unuturlar?
3.051
Selim Bey: “Makbul bir tövbede olması gereken özellikler nelerdir?” GÜNAHI GÜNAH BİLMEK Allah’ın lütfuyla makbul bir tövbe, günahın şahitlerine günahı unutturur. Makbul bir tövbede ciddiyet ve...
Zekât vermenin başlıca âdâbı
665
Bayan Okuyucumuz: “Zekât, fidye veya fitre verirken verdiğimiz kişinin 3 defa ‘aldım kabul ettim’ demesi gerekir mi? Bundan başka dikkat etmemiz gereken hususlar nelerdir?”   İSLÂM’IN BEŞ ŞAR...
Kiradaki evin zekatı
1.834
Ahmet Aslanbaş: “Kiraya verilen evlerin zekâtı olur mu?  Kiraya verilen evlerin mülkiyet olarak kendisinin değil; kira gelirinin zekâtı olur. Kira gelirinin zekâtı yıllık olarak hesaplanır ve veril...
Tövbemizin kabul edildiğini anlayabilir miyiz?
3.294
Bayan okuyucumuz: “Tövbemizin kabul edildiğini anlayabilir miyiz? Bu konuda sahabelerden örnek var mıdır?” HÜSN-Ü ZAN, BİLMEKTEN DAHA İYİDİR Eğer kalbimizde günahtan dolayı hüzün oluşmuşsa, üzüntü...
Zekât verme âdâbı
536
İzmir’den okuyucumuz: “Zekât verirken nelere dikkat etmeliyiz? Zekât vermenin bir âdâbı var mıdır? Varsa nelerdir? Kısaca bahseder misiniz?” Zekât ibadeti, İslâm’ın üzerine bina edildiği beş şarttan ...
Bu makale size yardımcı oldu mu? Evet Hayır

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir