Zekât vermenin başlıca âdâbı

Bayan Okuyucumuz: “Zekât, fidye veya fitre verirken verdiğimiz kişinin 3 defa ‘aldım kabul ettim’ demesi gerekir mi? Bundan başka dikkat etmemiz gereken hususlar nelerdir?”

 

İSLÂM’IN BEŞ ŞARTINDAN BİRİ ZEKÂTTIR

Zekât ibadeti, İslâm’ın üzerine bina edildiği beş şarttan birisidir. İslâm’ın köprüsüdür. Toplumun sosyal huzur ve kardeşliğinin güvencesidir. İslâm’ın nezahetinin ve nezaketinin mührüdür. Bu bakımdan her şeyin bir adabı olduğuna göre, zekât vermenin de bir adabı erkânı elbette vardır ve olmalıdır. Zekât verirken zekât adabına riayet etmek imanın güzelliklerindendir.

ZEKÂT VERİRKEN İNCİTMEMELİ

Zekât vermenin başlıca adabı şunlardır:

1- Zekât Allah’ın emri olarak ihtiyaç sahibinin zengin üzerindeki hakkıdır ve yalnızca Allah rızası için verilir. Verilirken sadece Allah’ın rızası gözetilir. Zekâttan menfaat ummak, zekât verilen kişiden karşılığında hizmet almak, onu minnet altında bırakmak, karşılığında teşekkür, iyilik ya da başka türlü yardım beklemek veya verilen zekâtı başa kakmak zekât ruhuyla asla bağdaşmayan ve verilen zekâtı boşa çıkaran davranışlardır. Böyle davranışlardan sakınmalı, zekât verilen kişiyi asla minnet altında bırakmamalıdır.

2- Zekât, fitre veya fidye verirken, verdiğimiz kişinin ‘aldım kabul ettim’ demesi gibi resmî, törensel, ruhsuz ve soğuk işlemlere hiç gerek yoktur. Hatta incinecekse zekât, fidye veya fitre olduğunu söylememize bile gerek yoktur. İçimizden zekât mı, fitre mi, fidye mi niyet etmemiz yeterlidir. Biz bilelim yeterlidir. Zekât veya fitre verdiğimiz kişiye, “şu sana olan borcumu bir alıver!” “şu emanetini bir alıver!” gibi rica sözleriyle verebiliriz.

3- Zekât verirken niyet içinden yapılmalı, açıktan yapılmamalıdır.

4- Zekât almaya yetkili kişi, zekâtı alırken, zekâtı verene “Allah kazancına bereket versin!” vb gibi duâ etmelidir.

ZEKÂTI MALIN KÖTÜSÜNDEN VERMEMELİ

5- Zekât temiz ve helâl kazançtan verilmeli, bunun için helâl kazanmaya azamî gayret gösterilmelidir.

Kur’ân buyurur ki: “Eğer inanan kimselerseniz Allah’ın bıraktığı helâl kazanç sizin için daha hayırlıdır.”1

6- Zekât için malın iyisini veya orta hallisini seçmeli, malın kötüsünü zekât olarak vermemelidir.

Yüce Allah buyuruyor ki: “Ey iman edenler! Kazandıklarınızın iyilerinden ve yerden sizin için çıkardıklarımızdan Allah yolunda harcayın. Kendinizin göz yummadan alıcısı olmayacağınız bayağı şeyleri vermeye kalkışmayın ve bilin ki Allah, her bakımdan zengindir, övülmeye lâyıktır.”2

7- Zekâtın Hanefilere göre gösterişten ve riyadan korunmak için gizlice; Şafii ve Hanbelilere göre ise farz bir ibadeti teşvik amacıyla açıktan verilmesi efdaldir.

Kur’ân buyurur ki: “Sadakaları açıktan verseniz de güzeldir. Fakat onları gizleyerek fakirlere verirseniz bu, sizin için daha hayırlıdır ve günahlarınızdan bir kısmına da kefaret olur. Allah, yaptıklarınızdan hakkıyla haberdardır.”3

8- Zekât, ödeme vakti geldiğinde hemen ödemeli, mümkünse geciktirmemelidir.

9- Zekâtı, imkânları kısıtlı ise taksitlendirerek vermek mümkündür.

İFFETLİ VE İZZETLİ ŞAHS-I MANEVÎ GÖREVLİLERİ ÖNCELENMELİ

10- Zekâtı, şahs-ı manevî namına zekât almakla görevli bir yetkili varsa öncelikle ona vermelidir.

11- İffetli, izzetli ve ihtiyacını söylemekten hicap duyan ihtiyaç sahipleri gözetilmelidir.

Kur’ân şöyle buyurmuştur:

“Sadakalar kendilerini Allah yoluna vakfeden ve haya ettikleri için kapı kapı dolaşamayan ihtiyaç sahipleri içindir. İffetlerinden dolayı (dilenmedikleri için), bilmeyen onları zengin sanır. Sen onları yüzlerinden tanırsın. İnsanlardan arsızca (bir şey) istemezler.”4

12- Zekât, fitre ve fidye kendi çocuklarına, torunlarına ve daha altlara; anneye, babaya ve daha üstlere verilmez. Bu zümreye kişi bakmakla mükelleftir. Akrabalardan diğer kimselere ise (kardeşler, kardeş çocukları, amca, dayı, hala, teyze ve bunların çocukları, diğer akrabalar ve komşular) yakınlık derecesine göre öncelik verilir.

13- Zekâtı bizzat kendisi veremeyecekse, vekil tayin ettiği kişi güvenilir olmalıdır.

GÜNÜN DUÂSI

Ey bağışlayanların en hayırlısı! Ey yardım edenlerin en hayırlısı! Ey hükmedenlerin en hayırlısı olan Allah’ım! Kanaatimizi artır! İstiğnamızı artır! Maddi manevi kazancımızı artır! Zekâtımızı, fidyemizi, fitremizi kabul eyle! Âmin.

Dipnotlar:
1- Hud Suresi: 86.
2- Bakara Suresi: 267.
3- Bakara Suresi: 271.
4-Bakara Suresi: 273.

image_pdfimage_print

KONU İLE İLGİLİ MAKALELER

Evin, arsanın ve ziynet eşyalarının zekâtı
17.571
Zübeyir Özcan: “1- Evimi satıp ileride sermaye yapmak üzere arsa aldım. Elbette bu arsaya ileride kendim de ev yapabilirim. Ancak bu arsanın ne kadar bekleyeceğinin bir garantisi/süresi yok. Bu arsa b...
Zekâtlarımız nereye?
467
Salih Sütçüoğlu: “Risale-i Nur hizmeti yapılan merkezlerin binasının yapımı için zekât verilir mi? Binaya zekât verilmez diyenlere ne cevap vereceğiz?” Ali Fuat Bey: “Hizmet binaları için doğrudan ze...
Vasiyetinizi yaptınız mı?
535
Sarı rumuzlu okuyucumuz: “ İslâm’da vasiyetin hükmü nedir? Müslüman’ın vasiyet hususunda ne yapması gerekir? Maide Sûresinin 106, 107 ve 108. âyetlerini açıklar mısınız?”   Peygamber Efend...
Zekât kimlere verilir?
1.627
“Zekât nerelere verilmelidir?” Kur’ân’da zekâtın sekiz sınıfa verilebileceği beyan edilir. Bunlar: Fakirler, miskinler, zekât işinde çalışanlar, müellefe-i kulûb, köleler, borçlular, Allah yolunda ...
Zekât ve şefkat
455
Remzi Bey: “Zekât emrinin toplum fertleri arasında meydana getirdiği olumlu davranışlar üzerinde durur musunuz? Toplumun alt ve üst sınıflarını birbirine yaklaştırması ve aralarında sevgi bağları tesi...
Zekât verirken nelere dikkat edelim?
1.583
Bursa’dan Okuyucumuz: “Zekât verirken dikkat etmemiz gereken hususlar nelerdir. Verirken bir sırası var mıdır?” ZEKÂT VERİRKEN İNCİTMEMELİ Zekât vermenin başlıca âdâbı şunlardır: 1- Zekât Allah...
Zekât verme adabı
535
Bursa’dan okuyucumuz: “Zekât verirken dikkat etmemiz gereken hususlar nelerdir. Verirken bir sırası var mıdır?” ZEKÂT İSLAM’IN KÖPRÜSÜDÜR Zekât ibadeti, İslam’ın üzerine bina edildiği beş şarttan ...
Zekat ve Fitre üzerine
2.079
Zülal Kaya: “Evliyim. Ailemin borçları var ve şehir dışında okuyan kız kardeşim bulunmaktadır. Zekâtımın bir kısmını kız kardeşime verebilir miyim?” Kız kardeşinize zekât vermeniz size iki kat s...
Toplum barışı ve zekât
555
Remzi Bey: “Zekât emrinin toplum fertleri arasında meydana getirdiği olumlu davranışlar üzerinde durur musunuz? Toplumun alt ve üst sınıflarını birbirine yaklaştırması ve aralarında sevgi bağları tesi...
Eski ümmetlerde ibadet
1.813
İstanbul’dan okuyucumuz: “Eski ümmetlerde ibâdet nasıldı? Oruç, namaz ve zekât var mıydı?”   İbâdetler emir oldukları şekil ve şartlarla, sırf emir olunduğu için yapılırlar. İnsanın yaratıl...
İki maaşlı ev
657
Ankara’dan Mehmet Ali Yiğit: “Bir evde iki kişi maaş alıyorsa (anne-oğul) ve ikisine de zekât düşüyorsa 1 tane kurban kesilse yeterli olur mu? Yoksa iki tane mi kesmek gerekir?”   Zekât düşen b...
Fıtır sadakası ne kadar verilir?
3.054
Fıtır sadakası ne kadar verilir? Fıtır sadakasında esas olan, bir fakirin bir günlük (iki öğün) yiyeceğini temin etmektir. Fitre miktarı kişi başına buğdaydan yaklaşık bir buçuk kilogram; arpa, kuru ...
Zekâtta semavî ölçüler
752
Konya/Seydişehir’den Nihat Sarıaltın: “Mektûbat’ta Yirmi İkinci Mektûbun İkinci Mebhas’ındaki suâlin ikinci hâşiyesinde, ‘Eskiden verdiği kırktan ki, her sene gâliben ve lâakal ribh-i ticârî ve nesl-i...
Fıtır sadakasının hükmü, verilme zamanı, miktarı
27.420
Abdurrahman Bey: “Fıtır sadakası ne demektir? Hükmü nedir? Ne zaman verilir? Ne kadar verilir?” Fıtır veya fıtra, “yaratılış” demektir. Fıtır Sadakası ise, Ramazan bayramına kavuşan ve aslî ihtiyaçl...
Alacak zekata dönüştürülebilirmi?
1.224
Şanlıurfa’dan Mehmet Demir: “Bir fakire satılan mal veya verilen bir borcu; o fakir parayı veremiyorsa zengin o parayı zekâttan sayabilir ve düşebilir mi? Zengin ve zekât yükümlüsü birisi, fakirden...
Bu makale size yardımcı oldu mu? Evet Hayır

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir