Zekât vermenin başlıca âdâbı

Bayan Okuyucumuz: “Zekât, fidye veya fitre verirken verdiğimiz kişinin 3 defa ‘aldım kabul ettim’ demesi gerekir mi? Bundan başka dikkat etmemiz gereken hususlar nelerdir?”

 

İSLÂM’IN BEŞ ŞARTINDAN BİRİ ZEKÂTTIR

Zekât ibadeti, İslâm’ın üzerine bina edildiği beş şarttan birisidir. İslâm’ın köprüsüdür. Toplumun sosyal huzur ve kardeşliğinin güvencesidir. İslâm’ın nezahetinin ve nezaketinin mührüdür. Bu bakımdan her şeyin bir adabı olduğuna göre, zekât vermenin de bir adabı erkânı elbette vardır ve olmalıdır. Zekât verirken zekât adabına riayet etmek imanın güzelliklerindendir.

ZEKÂT VERİRKEN İNCİTMEMELİ

Zekât vermenin başlıca adabı şunlardır:

1- Zekât Allah’ın emri olarak ihtiyaç sahibinin zengin üzerindeki hakkıdır ve yalnızca Allah rızası için verilir. Verilirken sadece Allah’ın rızası gözetilir. Zekâttan menfaat ummak, zekât verilen kişiden karşılığında hizmet almak, onu minnet altında bırakmak, karşılığında teşekkür, iyilik ya da başka türlü yardım beklemek veya verilen zekâtı başa kakmak zekât ruhuyla asla bağdaşmayan ve verilen zekâtı boşa çıkaran davranışlardır. Böyle davranışlardan sakınmalı, zekât verilen kişiyi asla minnet altında bırakmamalıdır.

2- Zekât, fitre veya fidye verirken, verdiğimiz kişinin ‘aldım kabul ettim’ demesi gibi resmî, törensel, ruhsuz ve soğuk işlemlere hiç gerek yoktur. Hatta incinecekse zekât, fidye veya fitre olduğunu söylememize bile gerek yoktur. İçimizden zekât mı, fitre mi, fidye mi niyet etmemiz yeterlidir. Biz bilelim yeterlidir. Zekât veya fitre verdiğimiz kişiye, “şu sana olan borcumu bir alıver!” “şu emanetini bir alıver!” gibi rica sözleriyle verebiliriz.

3- Zekât verirken niyet içinden yapılmalı, açıktan yapılmamalıdır.

4- Zekât almaya yetkili kişi, zekâtı alırken, zekâtı verene “Allah kazancına bereket versin!” vb gibi duâ etmelidir.

ZEKÂTI MALIN KÖTÜSÜNDEN VERMEMELİ

5- Zekât temiz ve helâl kazançtan verilmeli, bunun için helâl kazanmaya azamî gayret gösterilmelidir.

Kur’ân buyurur ki: “Eğer inanan kimselerseniz Allah’ın bıraktığı helâl kazanç sizin için daha hayırlıdır.”1

6- Zekât için malın iyisini veya orta hallisini seçmeli, malın kötüsünü zekât olarak vermemelidir.

Yüce Allah buyuruyor ki: “Ey iman edenler! Kazandıklarınızın iyilerinden ve yerden sizin için çıkardıklarımızdan Allah yolunda harcayın. Kendinizin göz yummadan alıcısı olmayacağınız bayağı şeyleri vermeye kalkışmayın ve bilin ki Allah, her bakımdan zengindir, övülmeye lâyıktır.”2

7- Zekâtın Hanefilere göre gösterişten ve riyadan korunmak için gizlice; Şafii ve Hanbelilere göre ise farz bir ibadeti teşvik amacıyla açıktan verilmesi efdaldir.

Kur’ân buyurur ki: “Sadakaları açıktan verseniz de güzeldir. Fakat onları gizleyerek fakirlere verirseniz bu, sizin için daha hayırlıdır ve günahlarınızdan bir kısmına da kefaret olur. Allah, yaptıklarınızdan hakkıyla haberdardır.”3

8- Zekât, ödeme vakti geldiğinde hemen ödemeli, mümkünse geciktirmemelidir.

9- Zekâtı, imkânları kısıtlı ise taksitlendirerek vermek mümkündür.

İFFETLİ VE İZZETLİ ŞAHS-I MANEVÎ GÖREVLİLERİ ÖNCELENMELİ

10- Zekâtı, şahs-ı manevî namına zekât almakla görevli bir yetkili varsa öncelikle ona vermelidir.

11- İffetli, izzetli ve ihtiyacını söylemekten hicap duyan ihtiyaç sahipleri gözetilmelidir.

Kur’ân şöyle buyurmuştur:

“Sadakalar kendilerini Allah yoluna vakfeden ve haya ettikleri için kapı kapı dolaşamayan ihtiyaç sahipleri içindir. İffetlerinden dolayı (dilenmedikleri için), bilmeyen onları zengin sanır. Sen onları yüzlerinden tanırsın. İnsanlardan arsızca (bir şey) istemezler.”4

12- Zekât, fitre ve fidye kendi çocuklarına, torunlarına ve daha altlara; anneye, babaya ve daha üstlere verilmez. Bu zümreye kişi bakmakla mükelleftir. Akrabalardan diğer kimselere ise (kardeşler, kardeş çocukları, amca, dayı, hala, teyze ve bunların çocukları, diğer akrabalar ve komşular) yakınlık derecesine göre öncelik verilir.

13- Zekâtı bizzat kendisi veremeyecekse, vekil tayin ettiği kişi güvenilir olmalıdır.

GÜNÜN DUÂSI

Ey bağışlayanların en hayırlısı! Ey yardım edenlerin en hayırlısı! Ey hükmedenlerin en hayırlısı olan Allah’ım! Kanaatimizi artır! İstiğnamızı artır! Maddi manevi kazancımızı artır! Zekâtımızı, fidyemizi, fitremizi kabul eyle! Âmin.

Dipnotlar:
1- Hud Suresi: 86.
2- Bakara Suresi: 267.
3- Bakara Suresi: 271.
4-Bakara Suresi: 273.

image_pdfimage_print

KONU İLE İLGİLİ MAKALELER

Zekat ve Fitre üzerine
2.094
Zülal Kaya: “Evliyim. Ailemin borçları var ve şehir dışında okuyan kız kardeşim bulunmaktadır. Zekâtımın bir kısmını kız kardeşime verebilir miyim?” Kız kardeşinize zekât vermeniz size iki kat s...
Zekâtı kendi istifademize sunmamalıyız
507
Ali Karakaş: “Nur neşriyatına zekât verilebileceği hususundaki yazınız üzerine şöyle bir endişeye mahal var mı: Aldığımız gazeteye ödediğimiz paraları zekâta mahsup edersek bu kolaycılık olmaz mı?” K...
Zekât hesabı
10.510
Uğur Bey: “Birden fazla evi olan birisi evinin birden fazlasının zekâtını ödeyecek midir? Eğer dairelerinden kira alıyorsa zekât hesabını nasıl yapacaktır? Yine kirada dükkânı olan zekât hesabını nası...
İbadette vekil tayin etme
1.672
Adana’dan okuyucumuz: *“Üzerine hac ibadeti farz olan birisi, bu ibadeti yerine getiremeden vefat ederse; çocukları ve eşinin o görevi yerine getirmesi zorunlu mudur? Hanım, ölen eşinin yerine hacca g...
Borç verilen paranın zekatı ve kurban
607
İstanbul’dan okuyucumuz: “Bir kişiden dört bin lira alacağım var. Bu parayı almama ise daha iki yıl var. O şartla borç vermiştim. Başka bir imkânım da yok. Bu durumda kurban kesmem gerekir mi? Zekât v...
Alacakların zekâtı meselesi
1.223
Almanya’dan Kudret Açıkgöz: Bir miktar nakit birikmişi olan, ama bu birikmişini başka birilerine borç olarak (faiz veya kar payı almama şartı ile) vermiş olan ve o sebeple bu birikmişine uzun bir süre...
Üç aylarda neler yapalım?
597
Bugün şuhur-u selase’ye, yani üç aylara girdik elhamdülillah. Ümmet için binler tebrikler. Üç aylarda neler yapalım? Öncelikle ibadet performansımızı hiç düşürmeyelim. Varsa eksiklerimiz, onları tam...
Evlerimizin zekâtı yoktur
29.261
Kamil Eren: “Sorumu örneklendirerek soracağım: 1- Diyelim ki, bir adamın 3 evi var. O evlerden birini kiraya verdi, birinde oturdu, üçüncü evi ise parasını gayrimenkulde değerlendirmek ve beş on sene...
Zekât ile öşür arasındaki fark nedir?
2.590
Mahmut63800 rumuzlu okuyucumuz: "Zekâtla öşür çoğu zaman karıştırılmaktadır. Açıklar mısınız?” Zekât ile öşür oran olarak her ne kadar birbirinden farklı olsalar da, sonuçta her ikisi de zekâttır. ...
Zekâtlarımız nereye?
482
Salih Sütçüoğlu: “Risale-i Nur hizmeti yapılan merkezlerin binasının yapımı için zekât verilir mi? Binaya zekât verilmez diyenlere ne cevap vereceğiz?” Ali Fuat Bey: “Hizmet binaları için doğrudan ze...
Eczanedeki ilâçların zekâtı
1.589
“Eczanedeki ilâçların zekâtını ne şekilde hesaplayıp belirleyebilirim?” Diğer ticaret ehlinin yaptığı gibi, eczanede olan ticaret malı olarak bulundurduğunuz ilâçları sayarsınız. İlâç alımlarından...
Evin, arsanın ve ziynet eşyalarının zekâtı
17.862
Zübeyir Özcan: “1- Evimi satıp ileride sermaye yapmak üzere arsa aldım. Elbette bu arsaya ileride kendim de ev yapabilirim. Ancak bu arsanın ne kadar bekleyeceğinin bir garantisi/süresi yok. Bu arsa b...
Eski ümmetlerde ibadet
439
Levent Bey: “Eski ümmetlerde ibadet nasıldı? Namaz ve oruç var mıydı? Yalnız inanç mı vardı?”   İbadetler emir oldukları şekil ve şartlarla, sırf emir olunduğu için yapılırlar. İnsanın yaratı...
Kiradaki evin zekatı
1.917
Ahmet Aslanbaş: “Kiraya verilen evlerin zekâtı olur mu?  Kiraya verilen evlerin mülkiyet olarak kendisinin değil; kira gelirinin zekâtı olur. Kira gelirinin zekâtı yıllık olarak hesaplanır ve veril...
Zekât kimlere verilir?
1.650
“Zekât nerelere verilmelidir?” Kur’ân’da zekâtın sekiz sınıfa verilebileceği beyan edilir. Bunlar: Fakirler, miskinler, zekât işinde çalışanlar, müellefe-i kulûb, köleler, borçlular, Allah yolunda ...
Bu makale size yardımcı oldu mu? Evet Hayır

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir