Tecvit nedir, nasıl ortaya çıkmıştır?

Murat Gül: 1)Tecvidin tanımı nedir? Tecvid kuralları sadece Kur’ân okurken mi geçerlidir yoksa Cevşen, salâvat veyahut başka bir duayı okurken de uygulanır mı? Tecvitsiz Kur’ân okuyanların okumaları batıl mıdır? 2) Secde yaparken dirsekler tamamen yere değmeli mi yoksa serbest mi bırakılır? Bunun hakkında kesin hüküm var mıdır?

 

TECVİDİN TANIMI

Tecvid, Kur’ân’ı okurken harflerin hakkını vermek, harfleri mahreç ve aslına uygun olarak okumak demektir. Tecvit kuralları, Hazret-i Cebrail’in (as) Peygamber Efendimiz’e (asm) Kur’ân’ı nazil buyurduğu –tabir caizse- şivedir. Yani Cebrail (as) Kur’ân’ı ayet ayet indirirken nasıl okumuşsa, harflerin boğazdan çıkış biçimlerini nasıl göstermişse, harfleri hangi gırtlak, hançere, boğaz ve ağız sesi ile okumuşsa, Peygamber Efendimiz’e (asm) Kur’ân’ı vahy ederken nasıl kıraat etmişse, bütün bu okuyuş ve kıraat biçimleri Tecvid kuralları olarak tespit edilmiştir.

Yani “Tecvit” adı altında öğretilen okuyuş kuralları Hazret-i Cebrail’den (as) Peygamber Efendimiz’e (asm) intikal eden en güzel okuyuş biçimlerinden ve kurallarından başka bir şey değildir.

Kur’ân tecvit kuralları ile nazil olmuştur. Bunu yine Kur’ân’dan öğreniyoruz: “Biz onu senin kalbine iyice yerleştirmek için böyle yaptık. O’nu tertil üzere indirdik.”1 Bir diğer ayette Cenab-ı Hak Kur’ân’ı tecvit üzere okumayı şöyle emreder: “Kur’ân’ı açık açık, tâne tâne, tertil ile oku.”2

Ayetlerde geçen tertilin ne olduğu sorulduğunda Hazret-i Ali (ra) şöyle cevap vermiştir: “Tertil, harflerin tecvidini, sıfatlarını, okuyuş biçimlerini, mahreç özelliklerini ve vakıfları bilerek okumak demektir.”

TECVİDİN KURALLARI

Kur’ân’ı okurken anlam bozulmasına sebep olmayacak kadar tecvit bilmek ve uygulamak her Müslüman için vaciptir. Hazret-i Enes (ra) diyor ki: “Hazret-i Peygamber’in (asm) Kur’ân okuyuşu medli (uzatılacak yerlerde uzatmalı) ve tertil üzere idi (tecvitli bir okuyuştu). Besmeleyi okurken, Bismillâh’ı, Er-Rahmân’ı, Er-Rahîm’i med ederek (uzatarak) okurdu.”3

Her tecvit kuralı hüküm olarak aynı şiddette değildir. Sünnet olan kurallar vardır, vacip olan kurallar vardır. Tecvit ilminde iki türlü vacip vardır:

1-Yapılmadığında anlam bozulmasına sebep olan, harflerin öz yapılarını değiştirmemek için uyulması zorunlu olan vacip. Mesela, Fatiha Suresinde ve birçok surede geçen “EL-RAHMAN” kelimesini, yazıldığı biçimde okumak kelimenin öz yapısına uygun düşmez. Bu kelimeyi “ER-RAHMAN” biçiminde okumak, yani L harfini okuyuştan kaldırmak vaciptir. Hatta kıraat âlimleri L harfiyle okumanın namazı bozacağını söylemişlerdir. “EL-RAHÎM” için de aynı hüküm söz konusudur. Yani harf-i tarif dediğimiz “Elif-Lam”lı isimlerden bir kısmında Elif-Lam okunuyor, bir kısmında okunmuyor. Bunu bilmek, öğrenmek ve uygulamak vaciptir ki, bu Tecvit ilminin konusudur.

2-Yapılmadığında anlam bozulmasına sebep olmayan, fakat Kur’ân’ın okuyuş biçimini güzelleştiren vacip. Mesela Kur’ân’ı (Tecvit ilmine göre) ihfa, idğam ve izhar ile okumak vaciptir. Medd-i Muttasıl, yani tek kelime içindeki medleri en az 3 en çok 5 elif miktarı uzatarak okumak vaciptir. Medd-i Munfasıl denilen iki kelime arasında yapılan medler caizdir. Keza Medd-i Lazım denilen okuyuş biçimi vaciptir. Medd-i Lin caizdir.

Dört elif miktarı uzatılması vacip olan bir kelimeyi hiç uzatmadan okursak kelimeyi bozmuş oluruz. Fakat hiç uzatmasak bile birazcık uzatarak okumakla kelimeyi bozmaktan kurtarmış oluruz.

Cevşen, salâvat gibi metinleri eğer biliyorsak tecvitle okumak daha faziletlidir. Bilmeyerek tecvitsiz okumakta da bir zarar yoktur.

ZORLANARAK OKUYANA İKİ KAT SEVAP

Allah hiç kimseye güç yetiremediği bir teklif yüklememiştir. Kişi, gerek dilindeki bir konuşma özründen dolayı, gerekse kendisine öğretecek bir kimse veya imkân bulamadığından dolayı tecvidi öğrenememişse Kur’ân’ı yapabildiği kadar, dili döndüğü kadar yine okumalıdır. Tecvidi bilmeyenin Kur’ân okuması elbette batıl değildir.

Bilakis Peygamber Efendimiz (asm), “Kur’ân’ı zorlandığı halde kekeleyerek okuyana iki kat sevap vardır”4 buyuruyor.

Fakat öğrenmeye imkân bulanın, Kur’ân’ı anlamını bozmadan okuyacak kadar tecvidi öğrenmesi vaciptir.

SECDEDE DİRSEKLER

Secde yaparken erkeklerin dirseklerini havada serbest bırakmaları, kadınların ise tamamen yere yaymaları secdenin tadil-i erkânındandır. Vaciptir.

Dipnotlar:
1- Furkan Sûresi, 25/32.-
2- Müzemmil Sûresi, 73/4.
3 -Buhari, 6/112.
4- Buhârî ve Müslim.

image_pdfimage_print

KONU İLE İLGİLİ MAKALELER

Ekrandan dinlemekle mukabele olur mu?
676
Rıdvan Bey: “Kur’ân’ı seri okuyan olmayınca radyodan, teypten, bilgisayardan veya MP3’’ten açıp onu takip ederek hatmedince hatim ve mukabele sayılır mı?”   Hiç şüphesiz makbul olan, mukabele...
Duâlarımız âlem-i berzaha nasıl ulaşır?
8.597
Mehmet Bey: “Ölenlerimiz için Kur’ân okumak özellikle Yasin Sûresi’ni okumak caiz midir? Yoksa bid’at mıdır? Ölenlere Kur’ân okunmaz diyenler var!” ÖLENLERİMİZE DUÂ EDERİZ Kur’ân ölülere inmedi. B...
Namaz hakkında muhtelif sorular
555
Hilmi Bey: “1- Namaz sonrasında ‘Estağfirullah ellezî lâ ilâhe illâ hû’ demek bid’at midir? 2-Gündüz cemaatle kılınan namazlarda neden gizli okunuyor? Gece cemaatle kılınan namazlarda neden açıktan ok...
Kur’ân’ın değiştirilmediğini nasıl anlarız?
2.694
Kaan Bey: “Kur’ân’ın değiştirilmediğini nasıl anlarız?”   ARAŞTIRIP SORUŞTURALIM Kur’ân’ın indiği günden bu güne 1400 küsur yıl geçmiştir. Bu kadar yıl içinde Kur’ân’ın bozulup bozulmadığı...
Gramer âlimi Halil bin Ahmed
27
Çorum Osmancık’tan Mustafa Derindere: “Kur’ân’a ilk işaretler koyan Halil bin Ahmed’i tanıtır mısınız?” HAREKETE DUYULAN İHTİYAÇ Kur’ân indiği günlerde Arapça dili yüz yılların getirdiği birikimle...
Kur’ân’da şifa âyetleri
56.939
Burcu Hanım: “Kur’ân’da şifa âyetleri hangileridir? Bu âyetlerin hükmüyle ilgili bir uygulama tarzı var mı?”   İnsanın hastalandığında şifa için sebeplere müracaat etmesi, bu çerçevede tıbbın t...
Dua Âyetlerini Okumak
1.028
Bayan okuyucumuz: “Evrad, ezkar, cevşen ve delail gibi metinlerde âyetler var. Kadınlar muayyen günlerde okuyabilirler mi? Keza muayyen günlerde Arapçası olmayan Kur’ân meali, Yasinsiz Cevşen okunur m...
Kur’ân’a yakışmayan sahneler
448
Osman Bey: “TRT Ramazan akşamları, “Kur’ân-ı Kerîm’i Güzel Okuma Yarışması” adı altında bir yarışma yapıyor. Buradaki seviye Kur’ân’a hiç yakışmıyor. Ne dersiniz?”   Yıllardır işinin ehli bil...
Namazda emir ve hikmetler
992
Okan Bey: “1. Namaz cemaatle kılınırken ilk iki rekâtta sabah, akşam, yatsı namazlarında kıraatın açık, öğle ve ikindi namazlarında ise gizli yapılmasının hikmet(ler)i nedir? 2. Cemaatle kılınırken ...
Kuran hem emir hem tefekkür Dilidir
707
Ömer Bey:"Kur’ân-ı Kerîm okumanın hükmü nedir?”   KUR’ÂN HEM EMİR, HEM TEFEKKÜR DİLİDİR Kur’ân-ı Kerîm okumanın hükmünü üç yönlü değerlendireceğiz: 1- Allah’ın emirlerini kaynağından öğre...
Öğretmek amacıyla namazda sesli kıraat
3.650
Celal Kara: “Bir Müslüman çocuklarına namaz kılmayı öğretmek amacıyla sesli kılarsa namazı eda edilmiş olur mu? Yoksa o vakit namazını tekrar kılmalı mıdır?   Namaz kılan kişi akşam, yatsı ve s...
Bediüzzaman’ın soru sormaması ne anlama geliyor?
1.335
Hüseyin Bey: “Bediüzzaman rüyada Peygamberimizi görüyor ve O’ndan ilm-i Kur’ân talep ediyor. Peygamberimiz; “Sana Kur’an ilmi verilecek, ancak ümmetimden sual sormamak şartıyla.” buyuruyor. Verilecek ...
Kur’ân’da meşveret örneği var mıdır?
1.482
İhsan Sarı: “Meşveretin de namaz gibi farz olduğu söyleniyor. Bu doğru mu? Meşveretsiz yaptığımız işlerden ne derece sorumluyuz? Kur’ân’da meşveret örneği var mıdır?” MEŞVERET ALLAH’IN EMRİDİR All...
Cemaatle namazda bazı hususlar
5.882
Ali Bey: “1- Cemaatle namaza sonradan yetişen bir kimse, imam kıraate başlamışsa Sübhaneke’yi okur mu? 2- Gündüz kılınan namazlarda imam sehven okumayı cehrî yaparsa namaz sahih midir? 3- İmama üçüncü...
Namazlarda sesli kıraat hakkında
13.555
Abdullah Bey: ''Namazlarda nerelerde sesli kıraat yapılır? Nafile namazlarda sesli kıraat okunur mu?'' Gündüz kılınan Bayram ve Cuma namazları ile, cemaatle kılınması halinde akşam ve yatsı namazın...
Bu makale size yardımcı oldu mu? Evet Hayır

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir