Şakada bir ölçü var mıdır?

İstanbul’dan okuyucumuz: “Şakada bir ölçü var mıdır? Varsa nedir?”

ŞAKANIN İFRAT VE TEFRİT HALİ

Şakada bir ölçü vardır elbette. Esasen ölçüsüz davranışımız yoktur. Her davranışta ifrat, tefrit ve itidal dereceleri olduğu gibi, şakanın da ifratı, tefriti ve mutedili vardır. Bu derecelerden ilk ikisi aşırılık ve abartı ifade eder ve tasvip edilmez. İtidal ise sünnet olandır.

Şakada da ifrat ve tefrit yasaklanmıştır. İtidal hali ise sünnettir.

Şakanın ifrat haline, yani şakada aşırılığa “eşek şakası” derler. Ki caiz değildir. Çünkü böyle şaka, merhum Zübeyir Ağabeyin ifadesiyle “muhabbetin sonudur, adavetin başlangıcıdır.”

Muhabbeti yiyip bitiren, adaveti başlatan ölçüsüz şaka, pusulasız gemi gibidir. Nerede duracağı, kime zarar vereceği, kime dokunacağı kestirilmez. İnsanları taciz eder, rahatsızlık verir. Şaka kılıfıyla başkalarını küçük düşürmek, alay etmek, hafife almak Kur’ân’ın ifadesiyle “kaş göz işaretiyle eğlenip ayıplamak” insanı Kur’ân’ın “Veyl olsun” dediği sınıfa sokar.1 Her şeyi şaka ile sulandırmak, en ciddî şeyleri bile ciddiyetsiz kılar. Bu davranışlar Allah’ın rahmetini değil, gazabını celb eder.

Şakanın tefrit hali de, gülümsemeye bile geçit vermeyen hep somurtkanlık ve hep asık suratlılık halidir. Bu da makbul değildir.

ŞAKANIN SÜNNET HALİ

Şakanın sünnet olan itidal haline gelince: Bu dereceye en güzel örnek, her konuda mutlak rehberimiz olan Fahr-i Kâinât Efendimiz’dir (asm).

Peygamber Efendimiz’in (asm) şakası insanlara huzur vericiydi, gönlü hoş tutucuydu. O (asm) hiçbir zaman şakayla da olsa insanları gücendirmezdi, kırmazdı, küçümsemezdi, küçük düşürmezdi. O (asm) şaka yaparken insanları hem sevindirir, hem de eğitir, hem onurlandırırdı. O’nun (asm) şakası iltifattan ibâretti.

O’nun (asm) şakasına muhatap olan herkes kendisine değer verildiğini hisseder ve bundan büyük bir haz duyardı.

YAŞLI KADINLAR CENNETE GİREMEZLER

Bir gün bir yaşlı kadın Peygamber Efendimiz’e (asm) gelerek:

“Yâ Resûlallah! Cennet’e girmem için bana duâ et.” dedi.

Efendimiz (asm):

“Teyze! Yaşlı kadınlar Cennet’e giremezler!” diye takıldı.

Kadın ağlamaya başlayınca, Peygamber Efendimiz (asm):

“Teyzeciğim! Cennet’e yaşlı olarak giremeyeceksin demek istedim. Allah sizin için, “Biz onları yepyeni bir yaratılışla yarattık da, eşlerine sevgi ile düşkün hep aynı yaşta genç kızlar yaptık!”2 buyurmuştur.” dedi.3

ALLAH KATINDA DEĞERİN YÜKSEKTİR

Kırda oturanlardan Zahir adında bir adam vardı. Çirkin yüzlüydü. Fakat Peygamber Efendimiz (asm) onu çok severdi. Onunla hediyeleşirdi.

Bir gün Zahir pazarda eşya satarken, Peygamber Efendimiz (asm) sessizce yaklaşıp sırtından onu sımsıkı kucakladı. Önce, “Sen kimsin? Beni bırak!” diye bağıran Zâhir, kendisini kucaklayanın Peygamber Efendimiz (asm) olduğunu anlayınca, ondan ayrılmak istemeyerek, sırtını onun göğsüne bastırdıkça bastırdı.

Peygamber Efendimiz (asm) de: “Bu köleyi satıyorum! Alan yok mu?” diye takıldı.

Zâhir: “Beni satarsan hiç de kazançlı çıkmazsın! Çünkü değerim çok düşüktür!” dedi.

Peygamber Efendimiz (asm) ise: “Allah katında senin değerin yüksektir!” buyurdu.4

Şakada aşırıya kaçmaz, ölçülü olur ve itidali (orta yolu) korursak sünnet sevabını alırız. Aşırı şakacı davranıp insanları taciz etmek ise günahtır.

UZUN BİRADER

Bir lâtife de Bediüzzaman’dan…

Tevfik Demiroğlu anlatıyor: “1920’li yıllar… Eyüp’te iken meydandaki yoğurtçudan yoğurt alırdı. ‘Merhaba yoğurtçu efendi’ derdi.

Hiç unutmam. Örme bir kesesi vardı, onu çıkarır parasını verirdi. Yoğurdu alıp yukarıya çıkarken, köpekler peşimize düşerdi. Köpeklere ‘Pist birader, pist birader!’ derdi.

Bir gün, ben, ‘Üstad’ım; o birader, ben birader. Böyle olur mu?’ dedim.

O da: ‘Sen uzun biradersin’ dedi.

Otuz yıl sonra 1952’de Sirkeci’de Akşehir Palas Oteli’nde ziyaretine Eşref Edip Beyle gittiğimizde beni bu nam ile yine tanıdı. ‘Ve aleyküm selâm! Uzun birader’ dedi.

Dipnotlar:
1- Hümeze Sûresi: 1.
2- Vâkıa Sûresi: 36.
3- Hayatü’s-Sahabe, 3/175.
4- El-Bidâye: 6/46.

image_pdfimage_print

KONU İLE İLGİLİ MAKALELER

Gusül abdestinin hikmetleri
2.451
Halil Yılmaz: “Neden gusül abdesti alıyoruz? Guslü abdesti alırken önce neden namaz abdesti alıyoruz? Doğrudan yıkanılsa olmaz mı? Cenabetlikten gusül abdesti ile çıkmanın tıbbî bir izahı var mıdır?”...
Meşveret disiplini
362
Denizli’den Nihat Aydın: “Meşveret disiplini ve müeyyidelerinin uygulaması hakkında bilgi verir misiniz?”   Sünnet olan, bir meseleyi meşveret etmektir. Bir mesele eğer, meşveret edilerek y...
Bid´at üzerine
439
Abdurrahim Bey: “Bid’at nedir? Bid’atın zıddı nedir? Bid’at-ı hasene ve seyyie var mıdır, açıklar mısınız?” İslâmiyet son dindir. Tebliğcisi Hazret-i Muhammed’dir (asm). Farz, vacip, sünnet ve müste...
Abdest üzeri
463
Orxan Siraceddinli: “Destemazdan sonra kurulanmak farzdır mı?” Sanıyorum abdesti kast ediyorsunuz. Abdest aldıktan sonra kurulanmak sünnettir.
Şaka muhabbetin sonudur, adâvetin başlangıcıdır
635
İstanbul/Başakşehir’den bir okuyucumuz: “Zübeyir Gündüzalp Ağabey diyor ki, ‘Şakacı olmayınız. Zira şaka muhabbetin sonu, adâvetin başlangıcıdır.’ Buradaki ‘ölçü’ nedir? Ne kadarlık şakaya müsaade var...
Çocuğa isim vermek
1.813
Erzurum’dan okuyucumuz: “1- İki çocuğu olanlar çocuklarından birisine Peygamber Efendimizin (asm) adını koymazlarsa şefaatinden mahrum kalırlar diyenler var. Doğru mudur? 2- Zübeyir ne anlama geliyor?...
Gusül abdesti üzeri
622
“Gusül abdestinin alınışını tarif eder misiniz? Bazıları gusül abdesti alırken Allah rızası için diyor; bu doğru mu?”   Hazret-i Ayşe Validemiz (ra) anlatıyor: “Resûlullah (asm) gusül abdes...
Kıyamet ve ebedî saadet
1.242
İsveç’ten okuyucumuz: “Kıyametten sonra insanlık için saadet var mıdır? Risale-i Nur’da bu konuda neler söylüyor?”   ŞAHSIMIZIN KIYAMETİ ÖLÜMDÜR Kıyametten sonra insanlığı ebedî bir saadet b...
Hilye-i Şerif gerçek midir, bid’at mıdır?
241
İstanbul Tuzla’dan Selçuk Çelik: “Hilye-i Şerifin hakikati var mıdır? Yoksa bid’at mıdır? Ben kendime Hilye-i Şerif tablosu almıştım. Sıhhatini inkâr edenler oldu.”   O (ASM) NASILDI? Hily...
Fesad çağında sünnete uymak
149
Turgay Namdar: “Fesad-ı Ümmet zamanda benim bir sünnetime ittiba eden yüz şehidin ecrini kazanabilir.“ hadisinde geçen bisünneti kelimesinin anlamı nedir. Buradan -benim sünnetimi-, -benim herhangi bi...
Aksırmanın edepleri, sünnetleri, hükümleri
750
Kadir Bey: “Aksırmanın adap ve erkânı var mıdır? Aksırma duâsında geçen “Yehdina ve yehdikümullah” ne demektir? Hikmetleri nelerdir?” Aksırmanın Edepleri Burun zarının ve nefes kaslarının ani bir ...
Ramazan orucunun sünnetleri nelerdir?
3.807
Abdullah Bey: “Ramazan orucunun sünnetleri nelerdir?” Ramazan orucu ile ilgili Peygamber Efendimiz’in (asm) tavsiyelerine uymak bize hem sünnet-i seniyye sevabı kazandırır, hem Peygamber Efendimizi...
Peygamber Efendimiz’in (asm) yaratılış güzellikleri
364
Abdullah Topçu: “Peygamber Efendimiz’in (asm) şemaili saçı, sakalı, yürüyüşü… vesair nasıldı? Sakalı uzun muydu?”   ŞEMÂİLİN MÂNÂSI Öncelikle ifade edeyim ki, Kutlu Doğum haftasına girdik....
Kıskançlık nedir,ne değildir?
9.046
“Kıskançlık nedir? Ne değildir? Fazîlet midir? Kötü huy mudur? Eşler arasında kıskançlık olmalı mı, olmamalı mı? Hanımın beyini, beyin de hanımını kıskanması fazîlet midir, mutsuzluk sebebi midir? Bir...
Selam Allahın emridir
535
Rüştü Bey: “Soğuk davranana selâm verilir mi? Selâmını almayacaksa boşuna gider deniyor? Selâm vermek şeâir ölçüsünde bir sünnettir. Peygamber Efendimiz (asm) selâmı sevginin ve kaynaşmanın anahtarı,...
Bu makale size yardımcı oldu mu? Evet Hayır

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir