Şakada bir ölçü var mıdır?

İstanbul’dan okuyucumuz: “Şakada bir ölçü var mıdır? Varsa nedir?”

ŞAKANIN İFRAT VE TEFRİT HALİ

Şakada bir ölçü vardır elbette. Esasen ölçüsüz davranışımız yoktur. Her davranışta ifrat, tefrit ve itidal dereceleri olduğu gibi, şakanın da ifratı, tefriti ve mutedili vardır. Bu derecelerden ilk ikisi aşırılık ve abartı ifade eder ve tasvip edilmez. İtidal ise sünnet olandır.

Şakada da ifrat ve tefrit yasaklanmıştır. İtidal hali ise sünnettir.

Şakanın ifrat haline, yani şakada aşırılığa “eşek şakası” derler. Ki caiz değildir. Çünkü böyle şaka, merhum Zübeyir Ağabeyin ifadesiyle “muhabbetin sonudur, adavetin başlangıcıdır.”

Muhabbeti yiyip bitiren, adaveti başlatan ölçüsüz şaka, pusulasız gemi gibidir. Nerede duracağı, kime zarar vereceği, kime dokunacağı kestirilmez. İnsanları taciz eder, rahatsızlık verir. Şaka kılıfıyla başkalarını küçük düşürmek, alay etmek, hafife almak Kur’ân’ın ifadesiyle “kaş göz işaretiyle eğlenip ayıplamak” insanı Kur’ân’ın “Veyl olsun” dediği sınıfa sokar.1 Her şeyi şaka ile sulandırmak, en ciddî şeyleri bile ciddiyetsiz kılar. Bu davranışlar Allah’ın rahmetini değil, gazabını celb eder.

Şakanın tefrit hali de, gülümsemeye bile geçit vermeyen hep somurtkanlık ve hep asık suratlılık halidir. Bu da makbul değildir.

ŞAKANIN SÜNNET HALİ

Şakanın sünnet olan itidal haline gelince: Bu dereceye en güzel örnek, her konuda mutlak rehberimiz olan Fahr-i Kâinât Efendimiz’dir (asm).

Peygamber Efendimiz’in (asm) şakası insanlara huzur vericiydi, gönlü hoş tutucuydu. O (asm) hiçbir zaman şakayla da olsa insanları gücendirmezdi, kırmazdı, küçümsemezdi, küçük düşürmezdi. O (asm) şaka yaparken insanları hem sevindirir, hem de eğitir, hem onurlandırırdı. O’nun (asm) şakası iltifattan ibâretti.

O’nun (asm) şakasına muhatap olan herkes kendisine değer verildiğini hisseder ve bundan büyük bir haz duyardı.

YAŞLI KADINLAR CENNETE GİREMEZLER

Bir gün bir yaşlı kadın Peygamber Efendimiz’e (asm) gelerek:

“Yâ Resûlallah! Cennet’e girmem için bana duâ et.” dedi.

Efendimiz (asm):

“Teyze! Yaşlı kadınlar Cennet’e giremezler!” diye takıldı.

Kadın ağlamaya başlayınca, Peygamber Efendimiz (asm):

“Teyzeciğim! Cennet’e yaşlı olarak giremeyeceksin demek istedim. Allah sizin için, “Biz onları yepyeni bir yaratılışla yarattık da, eşlerine sevgi ile düşkün hep aynı yaşta genç kızlar yaptık!”2 buyurmuştur.” dedi.3

ALLAH KATINDA DEĞERİN YÜKSEKTİR

Kırda oturanlardan Zahir adında bir adam vardı. Çirkin yüzlüydü. Fakat Peygamber Efendimiz (asm) onu çok severdi. Onunla hediyeleşirdi.

Bir gün Zahir pazarda eşya satarken, Peygamber Efendimiz (asm) sessizce yaklaşıp sırtından onu sımsıkı kucakladı. Önce, “Sen kimsin? Beni bırak!” diye bağıran Zâhir, kendisini kucaklayanın Peygamber Efendimiz (asm) olduğunu anlayınca, ondan ayrılmak istemeyerek, sırtını onun göğsüne bastırdıkça bastırdı.

Peygamber Efendimiz (asm) de: “Bu köleyi satıyorum! Alan yok mu?” diye takıldı.

Zâhir: “Beni satarsan hiç de kazançlı çıkmazsın! Çünkü değerim çok düşüktür!” dedi.

Peygamber Efendimiz (asm) ise: “Allah katında senin değerin yüksektir!” buyurdu.4

Şakada aşırıya kaçmaz, ölçülü olur ve itidali (orta yolu) korursak sünnet sevabını alırız. Aşırı şakacı davranıp insanları taciz etmek ise günahtır.

UZUN BİRADER

Bir lâtife de Bediüzzaman’dan…

Tevfik Demiroğlu anlatıyor: “1920’li yıllar… Eyüp’te iken meydandaki yoğurtçudan yoğurt alırdı. ‘Merhaba yoğurtçu efendi’ derdi.

Hiç unutmam. Örme bir kesesi vardı, onu çıkarır parasını verirdi. Yoğurdu alıp yukarıya çıkarken, köpekler peşimize düşerdi. Köpeklere ‘Pist birader, pist birader!’ derdi.

Bir gün, ben, ‘Üstad’ım; o birader, ben birader. Böyle olur mu?’ dedim.

O da: ‘Sen uzun biradersin’ dedi.

Otuz yıl sonra 1952’de Sirkeci’de Akşehir Palas Oteli’nde ziyaretine Eşref Edip Beyle gittiğimizde beni bu nam ile yine tanıdı. ‘Ve aleyküm selâm! Uzun birader’ dedi.

Dipnotlar:
1- Hümeze Sûresi: 1.
2- Vâkıa Sûresi: 36.
3- Hayatü’s-Sahabe, 3/175.
4- El-Bidâye: 6/46.

image_pdfimage_print

KONU İLE İLGİLİ MAKALELER

Kıskançlık nedir,ne değildir?
10.083
“Kıskançlık nedir? Ne değildir? Fazîlet midir? Kötü huy mudur? Eşler arasında kıskançlık olmalı mı, olmamalı mı? Hanımın beyini, beyin de hanımını kıskanması fazîlet midir, mutsuzluk sebebi midir? Bir...
Doktor hediye kabul edebilir mi?
584
“Doktorum. Bize hediye yiyecekler geliyor. Kabul etmemiz câiz olur mu?” Hediyeleşmek sünnettir. Fakat içinde rüşvet kokusu bulunmamak şartıyla. Böyle bir kirli kokunun varlığını sezdiğimiz hediye...
Namazda başı açık olmak
748
Kasım Ali Güngör: “Namazda başı açıklık caiz midir?”   Namazda başı açık olmanın kadınlar için caiz olmadığı aşikârdır. Erkekler için de sünnete mugayirdir. Sünnete göre erkek namazda başına...
Bir günlük program
2.809
İzmir/Pınarbaşı’ndan Mustafa Kaynar: “Bir günlük programımız nasıl olmalı?”   Bir günlük hayatımıza sabahın erken ışıklarıyla başlarız. Doğan fecir, kulaklarımıza yep yeni bir günün gelmekt...
Kaza ve sünnet namazlar
4.003
Arnavutköy’den Yılmaz Erdoğan: “Kazası olanların kıldıkları sünnet namaz kabul olmaz, boşa kılarlar diye bir görüş dolaşıyor. Bu ne derece doğrudur?”   Beş vakit namaz içinde zimmetimizde ...
Çocuğa isim vermek
2.032
Erzurum’dan okuyucumuz: “1- İki çocuğu olanlar çocuklarından birisine Peygamber Efendimizin (asm) adını koymazlarsa şefaatinden mahrum kalırlar diyenler var. Doğru mudur? 2- Zübeyir ne anlama geliyor?...
Makamların zirvesi: Makam-ı Mahmud
592
Muhsin İnan: “Ezan okunurken ve bitmeden vakit girdi diye hemen namaza başlanır mı? Ezan ile ilgili sünnetler nelerdir? Ezan duâsında geçen makam-ı mahmud ne demektir?” Ezan işitildiği zaman ezanı di...
Yatmak ve uyumak âdâbı
19.669
Almanya/Aachen’den Ayşegül Rüzgâr: “Yatmada sünnet olan hususlar nelerdir? Ayakların kıbleye gelmesinde bir sakınca var mıdır?” İnsan yaratılışı gereği gündüz çalışmakta ve yorulmakta; gece ise d...
Kurban üzerine
475
Vildan Hanım: “Zilhicce'nin onunda neden kurban kesilmektedir?”   Zilhiccenin onunda, yani Kurban Bayramı gününde kurban kesmenin temel sebebi emirdir. Bu bir Allah emridir ve bizzat Peygambe...
Ayet-el Kürsi yazılı bir kolye ile wc´ye girilmesinde bir sa...
43.191
Cem Ergün: “Eşim boynunda Âyet-el Kürsi’nin bulunduğu altın bir kolye taşıyor. Kolyeyi tuvalete girerken ve banyo yaparken çıkarması gerektiğini söylemişler. Ya da kazağının içine koymalıymış, görünme...
Namazın ardından dua etmek sünnettir
506
Almanya’dan okuyucumuz: “Namaz sonrasında ‘Estağfirullah ellezî lâ ilâhe illâ hû’ demek bid’at midir?” a) Namaz sonrasında duâ etmek bid’ât olmadığı gibi, sünnettir. Peygamber Efendimiz (asm) namazda...
Aksırmanın edepleri, sünnetleri, hükümleri
776
Kadir Bey: “Aksırmanın adap ve erkânı var mıdır? Aksırma duâsında geçen “Yehdina ve yehdikümullah” ne demektir? Hikmetleri nelerdir?” Aksırmanın Edepleri Burun zarının ve nefes kaslarının ani bir ...
Besmelenin gizli okunmasının hikmeti
678
“Selmgul” rumuzlu okuyucumuz: 1- Zammı surelerin aşikâr okunduğu namazlarda besmeleyi de açıktan okumakta bir mahzur var mı? (Biliyorsunuz Üstad Risale-i Nurlarda besmelenin önemine binaen “besmele te...
Oruç adağı
682
Aslı Özkan: “Ben uzun zaman önce bir dileğimin kabulü için 30 gün oruç adadım. Dileğim gerçekleşti. Ama orucu tutmadım. Şu an tutmam için engel iş yerimde zorlanmam. Bu durum beni rahatsız ediyor. Psi...
Uyku sünnetleri
966
“Uykuya girerken ne gibi duâlar okumalıyız? Hangi sünnetlere riâyet etmeliyiz? Ayakların kıbleye uzatılmasında bir sakınca var mıdır?”   İnsan yaratılışı gereği gündüz çalışmakta ve yorulmakta;...
Bu makale size yardımcı oldu mu? Evet Hayır

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir