Risale-i Nur’un haberî sıfatlarla ilgili yorumu

Tamer Bey: “Allah’ın eli, inmesi, arşa istivası, ruhu, gülmesi ve sevinmesi vs. Bu tarz âyet ve hadislerde geçen sıfatları Risale-i Nur nasıl yorumluyor?”

HABERİ SIFATLARIN ANLAMI

Allah’ın Haberi Sıfatları, Kur’ân’ın ve hadislerin doğrudan haber vermesiyle öğrendiğimiz, gerçek manasını ancak Allah’ın bildiği İlâhî Sıfatlardır.

Böyle sıfatlara, manasını doğru kavramak için doğru tevillere ihtiyaç duyulması dolayısıyla Müteşabih Sıfatlar da denmiştir.

Bediüzzaman’a göre, insanlar Allah’ın bazı sıfatlarının hakikî manasını kavramaktan aciz olduklarından, Kur’ân böyle sıfatları mecazi ifadelerle, yani insanlarca bilinen lafızlarla zihinlere yaklaştırmıştır.1

Haberî sıfatları okurken, gerçek manasını Allah’a bırakmalı, Allah’ı cisimden, şekilden, mekândan ve yönden tenzih etmeli, Allah’ı Allah’ın dışındaki şeylere benzetmekten kaçınmalı, Allah’ın ulviyet ve kutsiyetine uygun düşmeyen, yorumlardan uzak durmalıyız.

Meselâ Kur’ân’da çok geçen, taht kurma ve tahta oturma manasına gelen “İstiva” sıfatının mahiyeti ve anlamı İmam-ı Mâlik’e (ra) sorulunca, İmam hiç yorum dahi yapmadan demiş ki:

“İstivâ meçhul, keyfiyeti makul değil, buna inanmak vacip, sual sormak ise bid’attir.”2

KUR’ÂN REHBER-İ MUTLAK OLDUĞUNU BÖYLE GÖSTERİYOR

Allah’ın bazı sıfatlarının Kur’ân’da bizim bildiğimiz kavramlarla bildirilmesi Kur’ân’ın rehber-i mutlak olduğunu gösteriyor.

Yoksa Bediüzzaman’a göre, Kur’ân beşere, bir ulû’l-azm olan Hazret-i Mûsâ’nın (as) Tûr-i Sînâ’da birkaç dakika ancak dayandığı kelâmullah tarzında hitap etse ve Allah’ın bazı sıfatlarını müteşâbih olarak değil de hakikî manasıyla ifade etseydi, insanların bunu anlamaları mümkün olmazdı.3 Bedîüzzaman, böyle Müteşâbih sıfatlar için Cenâb-ı Hakk’a şekil ve sûret vermekten kaçınılması gerektiğini önemle vurgulamıştır.4

Haberî sıfatlardan bir kısmını kısaca ele alalım:

İstivâ:

İstivâ; yükselmek, istilâ etmek, tahta oturmak, hükümran olmak manaları ile zihne yaklaştırılabilir. Kur’ân’da, “Rahmân arş üzerinde istivâ etmiştir.”5 Âyeti birçok sûrede geçiyor.

Bedîüzzaman Kur’ân’da zikri geçen “İstivâ sıfatı ile, Allah’ın kendi Rubûbiyet mertebesini bir sultanın taht-ı saltanatında durup icrâ-i hükûmet ettiği misalinde ve azametinde, takdim buyurduğunu beyan eder.6 Böylece bir sultandan korkan insanoğlunun, Rabb’inden daha fazla haşyet ve heybet duyması gerektiği vurgulanmak istenmiştir.

Vech:

Vech, yüz demektir. Bu kavramla vecih, sîmâ, zât ve vücud mânâlarını zihmimize yaklaştırıyor. Kur’ân’da bir çok sûrede geçen “Celâl ve ikram sahibi olan Rabb’inin Vech’i bâkîdir.”7 Âyeti, “Vech” sıfatını telâffuz ediyor.

Bedîüzzaman, “Her şey helâk olup gidicidir, ancak O’nun Vech’i müstesnâ”8 âyetinde geçen “Vech” sıfâtını Allah’ın Zâtı, Vücudu, Bekâ’sı, Sermediyeti ve Vahdâniyeti olarak tevil etmiştir.9

Yed:

“Yedullâh= Allah’ın eli”10 demektir. Bu sıfat, kuvvet, kudret ve nimet olarak te’vil edilmiştir. “Ey İblis! İki elimle yarattığıma secde etmekten seni alıkoyan nedir?”11 Bir diğer âyette, “Göğü elimizle biz kurduk.”12 buyuruluyor.

Bediüzzaman bazen “yed-i kudret”13, bazen “dest-i gaybî” lâfızlarıyla bu sıfatı zikrediyor.14

Bedîüzzaman, Cenâb-ı Hakk’ın kendisine ait bir sıfatı bizim bildiğimiz bir mana ile zihnimize bu kavram ile yaklaştırdığını ifade ediyor.15

Bu tevillerde de görüldüğü gibi âyet ve hadislerde geçen Allah’ın inişini “rahmet tecellisi” ile ruhunu “irade, emir ve kudret” ile, gülmesini “şefkat” ile tevil edebiliriz.

Dipnotlar:
1) İşârât’ül-İ’câz, S. 22. 2) Beyhakî, El-Esmâ, 408-409. 3) Sözler, s. 170. 4) Muhâkemât, s. 40. 5) Tâhâ Sûresi, 20/5; Bakınız: Bakara Sûresi, 2/29; A’râf Sûresi, 7/54; Yunûs Sûresi, 10/3; Ra’d Sûresi, 13/2; Furkân Sûresi, 25/59; Secde Sûresi, 32/4; Fussilet Sûresi, 41/11; Hadîd Sûresi, 57/4. 6) Sözler, s. 354. 7 ) Rahmân Sûresi, 55/27; Bakınız: Bakara Sûresi, 2/115, 272; Ra’d Sûresi, 13/22; Rûm Sûresi, 30/38; İnsân Sûresi, 76/9; Leyl Sûresi, 92/20. 8) Kasas Sûresi, 28/88. 9) Sözler, s. 618; Lem’alar, s. 245; Mektûbât, s. 62. 10) Fetih Sûresi, 10. 11) Sâd Sûresi, 38/75; Bakınız: Mâide Sûresi, 5/64; Âl-i İmrân Sûresi, 3/26; Fetih Sûresi, 48/10; Hadîd Sûresi, 57/29; Yâsin Sûresi, 36/83; Mülk Sûresi, 67/1. 12) Zâriyât Sûresi, 51/47. 13) Sözler, s. 283; İşârât’ül-İ’câz, s. 137, 205, 209. 14) Şuâlar, s. 521. 15) İşârât’ül-İ’câz, s. 22.

image_pdfimage_print

KONU İLE İLGİLİ MAKALELER

Kur’ân-ı Kerim’in ezelî oluşu
637
İstanbul’dan Süleyman Un: “Kur’ân-ı Kerîm ezelî midir? Geçmişte bu konuda tartışmalar olmuş mudur?” KUR’ÂN EZELİDİR Kur’ân ezelîdir ve ebedîdir. Bu hakikati Bediüzzaman Hazretleri uzun bir cümlede ...
Kur´ân´da varlıkların dili
463
“Kur’ân’da, diğer meyveler yanında üzüm ve hurmadan ismen bahsedilmesinin ne gibi hikmetleri vardır?”   Kur’ân varlıklardan, varlıkların zâtları ve mahâretleri için bahsetmez, yani varlıkla...
Hadisler, Kudsî Hadisler ve âyetler
1.637
İstanbul’dan okuyucumuz: “Sahabeler bazen Peygamber Efendimiz’e (asm); “Bu Allah’ın emri midir? Yoksa senin fikrin midir?” diyor. Ve bakıyoruz, sahabenin fikri kabul görüyor. Sahabe fikrinin, Peygambe...
Kıyâmet alâmetleri
554
İzmir/Tire’den Tûbâ Nûr Arıcan: “Bir tv sohbetinde; Peygamber Efendimiz’in (asm) Cebrâil Aleyhisselâm’a, “Ben son peygamberim. Benimle görevin sona eriyor mu? Yoksa benden sonra tekrar yer yüzüne inec...
Allah Kadîm’dir
495
Mehmet Ali Bey: “Allah’ın (cc) ezelî olduğuna, başlangıcının olmadığına inanıyorum. Fakat aklıma bir şey takılıyor ve bunu cevaplayamıyorum. Cenâb-ı Allah insanlığı ve dünyayı yaratmadan evvel ne vard...
Kur´ân´ın yüksek değerleri
550
Ethem Bey: “Dünyanın çeşitli yerlerinde bulunan ilkel kabîlelerde açık giyinmek, hırsızlık yapmak gibi şeyler yasak ve o kabile toplumunca da hoş görülmüyor. Öyleyse o kabilenin örfü ile İslâmiyet ara...
Kur´ân´da secde âyetleri
1.855
Ayşegül Hanım: “Kur’ân’da secde lafzı geçen âyetler var. Bunların tamamında secde yapmamız vâcip değil. Neden bazı âyetler secde yapmamızı gerektirdiği halde, bazıları gerektirmiyor?” Kur’ân’ın on...
Kur’ân cariyeliğe nasıl bakıyor?
3.581
İzmir’den Muammer Öztürk: “Cariyelik hakkında bilgi verir misiniz? Bu meseleye Kur’ân nasıl bakıyor? Hangi hükümleri getirmiştir?”   Kölelik ve cariyelik Düşmandan esir alınan erkeğe köl...
Yüz şehid sevabı nasıl kazanılır?
928
Aydın’dan Turgay Namdar: “Fesad-ı Ümmet zamanda benim bir sünnetime ittiba eden yüz şehidin ecrini kazanabilir. Hadisinde geçen bisünneti kelimesinin anlamı nedir. Buradan -benim sünnetimi-, -benim he...
Vahiy kavramları üzerine
647
Yüksel Bey: “Kutsi hadis ne demektir? Allah’ın sözü mü, Resulullah’ın sözü mü? Âyete ve hadise göre farkı nedir?”   Peygamber Efendimiz Aleyhissalâtü Vesselâmın (asm) pâk gönlüne nazil olan v...
Kuran ayetlerini yorumlama ve tartışma
2.152
“Kur’ân’ı yalnızca meâlen okumayı yeterli gören arkadaşlarla tartışırken nelere dikkat etmeliyiz? Doğruyu anlatmak için münakaşa yapılır mı?”   Arkadaşlarımız arasında önce dostluğu, kardeş...
Kur’ân-ı Kerim’i okuma âdâbı
440
İstanbul’dan bir okuyucumuz: “Kur’ân-ı Kerim’i okuma âdâbı nasıldır?”   Kur’ân-ı Kerim’in, “Allah’ın bizimle konuşması” olduğunu hatırlamamız, aslında Kur’ân-ı Kerim’i okuma âdâbını kavrama kon...
Kur´ân´da erkeğin hükümranlığı söz konusu mudur?
524
Adapazarı/Akyazı’dan Said Okur: “Kur’ân’da erkeğin hükümranlığı söz konusu mudur?” Kur’ân’da kişilik haklarına saygı ve hukûkunun haysiyeti ve korunması bakımından kadın ve erkek eşittir. Üstünl...
Ramazanda bir servet: Kur’ân
1.214
 Abdullah Bey: “Bediüzzaman’a göre Ramazan ile Kur’ân arasında bağlantı var mıdır?” RAMAZAN VE KUR’ÂN Bedîüzzaman, Ramazan Risalesinin Altıncı Nüktesinde, Ramazan-ı Şerifin manası ve mahiyeti ile ...
Tefekkür: İmanı kemâle erdiren amel
2.413
Gerede’den İsmail Cevahirli: “Âyet, Hadis ve Risale-i Nur’a göre tefekkürün önemi nedir? Yazar mısınız?” Tefekkür, Arapça’da f-k-r kökünden gelen bir kelimedir. Lügatte derinliğine düşünmek, incede...
Bu makale size yardımcı oldu mu? Evet Hayır

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir