Rahman Sûresinde Kur’ân ve insan

İstanbul’dan Ümit Şafak: “Kur’ân mı önce yaratıldı, insan mı? Rahman Sûresinde Kur’ân’ın önceliği var gibi… Âyeti yorumlar mısınız?”

RAHMAN KUR’ÂN’I ÖĞRETTİ

Rahman Sûresinin başlangıç âyetleri şöyledir:

“O Rahman ki, Kur’ân’ı öğretti, insanı yarattı. Ona beyanı öğretti.”1 Bu âyetlerde, Allah’ın rahmeti Kur’ân ile ifade edilmiştir. Bundan, Kur’ân’ın beşeriyet için başlı başına bir rahmet olduğunu anlıyoruz.

“Rahman Kur’ân’ı öğretti” cümlesinde mef’ul (öğretilenin kim olduğu) hazfedilmiş yani kapalı bırakılmış, açıktan zikredilmemiştir. Böylece öğretilen şeyin çok büyük olduğu anlatılmak istenmiş, mânâ daha da zengin hale getirilmiştir.

Bu mana üç şekilde ifade edilebilir:

a) Allah Kur’ân’ı önce Cebrail’e (as) ve mukarreb meleklere öğretti. Cebrail (as) ise Kur’ân’ı, Hazret-i Muhammed’in (asm) kalbine indirdi. Nitekim Kur’ân, “Onu senin kalbine Rûh-ül-Emîn indirdi.”2 buyurmuştur. Keza Kur’ân, “Şüphesiz o şerefli bir Kur’ân’dır, korunmuş bir kitab (olan Levh-i Mahfuz’dadır). Ona ancak tertemiz olanlar dokunabilir.”3 buyurmuştur.

Bilindiği gibi Cebrail’in ve sair meleklerin yaratılışı insandan öncedir. Diğer yandan, Cebrail ve melekler beka âleminde bulunmaktadırlar. Dünya ve dünyada insanın yaratılışı elbette beka âleminden sonradır. Başka bir ifade ile beka âleminde zaman, dünyayı yutacak boyutta geniştir. Yani, bu dünyanın binlerce senesi, beka âleminin birkaç dakikası hükmündedir. Nitekim Bediüzzaman’ın ifadesiyle: “Beka âleminin birkaç dakikası, bu dünyanın binler senesini tazammun etmiştir.”4

KUR’ÂN ZAMAN ÜSTÜDÜR

b) Mef’ûl’ün Hazret-i Muhammed (asm) olması durumunda, muhtemel mana: “Allah, Kur’ân’ı Hazret-i Muhammed’e (asm) öğretti” olacaktır. Bilindiği gibi Hazret-i Muhammed’in (asm) nurunun yaratılışı kâinattan da, meleklerden de öncedir.5 Kur’ân ise Allah kelâmıdır ve zaman üstü bir konumdadır.

c) Gizli mef’ul insandır. Bu ihtimal ile mana şöyle olur: “Allah Kur’ân’ı insana öğretmiştir.” Tek başına rahmet olan Kur’ân, insanın yaratılmasından daha büyük bir nimet olduğundan âyette önce gelmiştir.

Burada mef’ulün (kime öğretildiğinin) hazfediliş hikmetini büyük Müfessir Fahrettin Razi şöyle açıklıyor: “Bu, öğretme nimetinin genel ve şümullü olduğuna işarettir. Nitekim Arapça’da, kime yedirdiğini belirtmeden, sırf o adamın keremine ve cömertliğine işaret olsun diye “Falanca yemek yedirir” denilir.”6

Fahrettin Razi’ye göre bu sûrede ulvî ve semavî nimetler önce, süflî ve dünyevî nimetler sonra zikredilmiştir. Kur’ân’ın öğretilmesi ulvî ve semavî bir nimet olduğu için önce; insanın yaratılması dünyevî bir nimet olduğu için sonra zikredilmiştir.

KUR’ÂN ÂLEM-İ GAYBIN LİSANIDIR

Nitekim Rahman Sûresinin devam eden âyetlerinde de bu sıra gözetilmiştir:

Meselâ, ulvî olanlara işaret olarak, 5. Âyette: “Güneş ve ay, (muntazam) bir hesap ile dönmektedir.”7 buyurulur; hemen ardından yeryüzünün ağaçlarına ve bitkilerine inilerek: “Otlar ve ağaçlar (Allah’a) boyun eğerler.”8 buyurulur.

Keza devam eden âyetlerde bundan sonra, “Göğü yükseltti ve ölçüyü koydu.”9 buyurarak gökyüzüne işaret eden Rahman Sûresi, hemen ardından, “Ölçüde haddi aşmayın. Tartıyı adaletle yapın, teraziyi eksik tutmayın. Allah, yeri yaratıklar için var etti.”10 buyurarak yeryüzüne inip insana uyarıda bulunmuş ve yeryüzünün yaratılışını hatırlatmıştır.

Anlaşılıyor ki, insana Kur’ân’ın öğretilmesi çok büyük bir nimet ve bereket olduğu için, bu, insanın yaratılışından önce zikredilmiştir.

Netice itibariyle Kur’ân, Bediüzzaman’ın ifadesiyle: “Âlem-i şehâdette âlem-i gaybın lisânı; ve şu âlem-i şehâdet perdesi arkasında olan âlem-i gayb cihetinden gelen iltifatât-ı ebediye-i Rahmâniye ve hitâbât-ı ezeliye-i Sübhâniyenin hazînesi; ve şu İslâmiyet âlem-i mânevîsinin güneşi, temeli, hendesesi; ve avâlim-i uhreviyenin mukaddes haritası; ve zât ve sıfât ve esmâ ve şuûn-u İlâhiyenin kavl-i şârihi tefsir-i vâzıhı, bürhan-ı kâtıı, tercümân-ı sâtıı”11 olduğu için nimetiyet ciheti, insanın yaratılışının nimetiyet cihetinden üstündür ve önce zikredilmeye lâyıktır.

Dipnotlar:

1- Rahman Sûresi: 1-4. 2- Şuara Sûresi: 193, 194. 3- Vakıa Sûresi: 77-79. 4- Mesnevî-i Nuriye, (1997), s. 166. 5- Mesnevî-i Nuriye, (1997), s. 103; Keşfü’l-Hafa, 1:266: 827. 6- Fahruddin Er-Râzi, Tefsir-i Kebir Mefâtihu’l-Gayb, Akçağ Yayınları: 21/67. 7- Rahman Sûresi: 5. 8- Rahman Sûresi: 6. 9- Rahman Sûresi: 7. 10- Rahman Sûresi: 8-10. 11- Sözler, (1994) s. 330, 331.

image_pdfimage_print

KONU İLE İLGİLİ MAKALELER

Yeşil ağaçtan ateş nasıl çıkar?
330
Sami Bey: “Yasin Sûresi’nde geçen yeşil ağaçtan ateşin çıkarılması ne demektir? Açıklar mısınız?”   BAK KUDRET DELİLİ Yeşil ağaçlardan ateşin çıkması Allah’ın ölüden diriyi yaratan ve çürü...
Allah´ın bizim ibâdetimize ne ihtiyâcı var?
979
İstanbul’dan Adem bey: “Kur’ân bizi ısrarla neden ibâdete dâvet etmektedir? Allah’ın bizim ibâdetimize ihtiyacı var mıdır?”   Niçin ibâdet yaptığımızın cevabı aslında şuur altımızda vardır....
Eşsiz bir tecellî: Yaratılış
1.060
 Tahsin Bey: “Kün feyekûn gerçeği ile Allah’ın kâinatı altı günde yaratması meselesi birbiri ile çelişmiyor mu? İnsan yaratılan bir şeyi neden kopya edemiyor?” İRADE DE, HİKMET DE, EMİR DE ALLAH’A ...
Kur’ân’da bir meşveret örneği
1.199
İhsan Bey: “Meşveretin hükmü nedir? Kur’ân’da meşveret örneği var mıdır? Meşveretsiz yaptığımız hizmetlerdeki sorumluluğumuz nedir?” Meşveret Allah’ın Emridir Allah meşveret etmekten müstağnidir. ...
Kur´ân ve tecvid
553
Fadime Arı: *“Tecvitsiz Kur’ân okumak boşunadır diyorlar. Doğru mu? Kur’ân-ı Kerim’i tecvitli okumak zorunlu mu? Faziletleri nelerdir?”   Kur’ân okumanın hiçbir şekli ve tarzı boşuna olamaz...
İslâm diyaloğa açıktır
393
İbrahim Fak: “Dinler arası diyalog konusunu dinimizce izah eder misiniz? Peygamberimiz (asm) zamanında bu diyalog çalışmaları var mıydı? Kimileri dinde diyaloğun olamayacağını söylüyor.”   İs...
Kur´ân´ı okumak ne demektir?
507
Keremcan Yıldırım: “Kur’ân’ı okumak ne demektir?”   Kur’ân’ı okumak iki şekilde olur: 1- Kur’ân’ın âyetlerini yüzünden veya ezberden, tecvitli veya tecvitsiz, anlayarak veya anlamayarak ...
Kur´ân´da biz zamirinin hikmetleri
407
İstanbul’dan Ruhefza: “Rabbimiz Kur’ân’da neden ‘Biz yarattık’ buyuruyor. Risâle-i Nur’da bu konuda açıklama var mı?”   Cenâb-ı Hak Kur’ân’da kendi Zât-ı Akdes’ini bazen “mütekellim-i vahde...
Rahman Sûresi üzerine bir şerh denemesi
1.195
Fehmi Bey: “Rahman Sûresinin ilk âyetlerine göre, Allah önce Kur’ân’ı öğretiyor, sonra insanı yaratıyor. Bu sıralama ile düşünürsek, Allah Kur’ân’ı önce kime öğretti?” KUR’ÂN BİR RAHMETTİR Rahman Sû...
Kur’ân hodri meydan diyor!
1.681
Mine Yeşim: “İnternette bir agnostik sitesine rastladım. Kur’ân’dan bir âyet yazmışlar. Allah’ın (cc) insanlara Kur’ân’ın benzerini yapabiliyorsanız yapın, bir harfini bile yapamazsınız dediği bir âye...
Kur´ân-ı Kerimi başörtüsüz dinlemek
8.323
Konya’dan Fatma Hanım: “Kur’ân okumalarına başörtüsüz katılınırsa meleklerin gelmeyeceği söyleniyor. Bu konuyu açıklar mısınız?” Başörtüsü Allah’ın Kur’ân’da beyan buyurduğu açık emirlerindendir. K...
Müsbet hareket nedir, ne değildir?
3.448
Ekrem Özden: “Müsbet hareket nedir? Pasiflik diyenler var. Bugün âlem-i İslâm’daki fitnelere karşı nasıl davranmalıyız?” MÜSBET HAREKET BİR KUR’ÂN PRENSİBİDİR Müsbet hareketi emreden Kur’ân’dır. ...
Neden okumalıyız?
913
Muharrem Bey: “Kitaba önem vermenin fazileti nedir? Müslüman neden okumalıdır?”   Kur’ân’ın her emri kâinatın nabzını tutan bir kudrete sahiptir. Hele o ilk emir... Bize âdeta yepyeni dünya...
Kur’ân’da ve İncil’de Peygamberimizin (asm) isimleri
1.337
İbrahim Bey: “1- İncil’de müjdelenen gelecekteki peygamber isminin Ahmed olduğu bildiriliyor. Peygamberimizin ismi Muhammed (asm) değil mi? İki farklı ismin aynı insana ait olduğunu nasıl izah edebili...
Kur´ân´da varlıkların dili
475
“Kur’ân’da, diğer meyveler yanında üzüm ve hurmadan ismen bahsedilmesinin ne gibi hikmetleri vardır?”   Kur’ân varlıklardan, varlıkların zâtları ve mahâretleri için bahsetmez, yani varlıkla...
Bu makale size yardımcı oldu mu? Evet Hayır

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir