Rahman Sûresinde Kur’ân ve insan

İstanbul’dan Ümit Şafak: “Kur’ân mı önce yaratıldı, insan mı? Rahman Sûresinde Kur’ân’ın önceliği var gibi… Âyeti yorumlar mısınız?”

RAHMAN KUR’ÂN’I ÖĞRETTİ

Rahman Sûresinin başlangıç âyetleri şöyledir:

“O Rahman ki, Kur’ân’ı öğretti, insanı yarattı. Ona beyanı öğretti.”1 Bu âyetlerde, Allah’ın rahmeti Kur’ân ile ifade edilmiştir. Bundan, Kur’ân’ın beşeriyet için başlı başına bir rahmet olduğunu anlıyoruz.

“Rahman Kur’ân’ı öğretti” cümlesinde mef’ul (öğretilenin kim olduğu) hazfedilmiş yani kapalı bırakılmış, açıktan zikredilmemiştir. Böylece öğretilen şeyin çok büyük olduğu anlatılmak istenmiş, mânâ daha da zengin hale getirilmiştir.

Bu mana üç şekilde ifade edilebilir:

a) Allah Kur’ân’ı önce Cebrail’e (as) ve mukarreb meleklere öğretti. Cebrail (as) ise Kur’ân’ı, Hazret-i Muhammed’in (asm) kalbine indirdi. Nitekim Kur’ân, “Onu senin kalbine Rûh-ül-Emîn indirdi.”2 buyurmuştur. Keza Kur’ân, “Şüphesiz o şerefli bir Kur’ân’dır, korunmuş bir kitab (olan Levh-i Mahfuz’dadır). Ona ancak tertemiz olanlar dokunabilir.”3 buyurmuştur.

Bilindiği gibi Cebrail’in ve sair meleklerin yaratılışı insandan öncedir. Diğer yandan, Cebrail ve melekler beka âleminde bulunmaktadırlar. Dünya ve dünyada insanın yaratılışı elbette beka âleminden sonradır. Başka bir ifade ile beka âleminde zaman, dünyayı yutacak boyutta geniştir. Yani, bu dünyanın binlerce senesi, beka âleminin birkaç dakikası hükmündedir. Nitekim Bediüzzaman’ın ifadesiyle: “Beka âleminin birkaç dakikası, bu dünyanın binler senesini tazammun etmiştir.”4

KUR’ÂN ZAMAN ÜSTÜDÜR

b) Mef’ûl’ün Hazret-i Muhammed (asm) olması durumunda, muhtemel mana: “Allah, Kur’ân’ı Hazret-i Muhammed’e (asm) öğretti” olacaktır. Bilindiği gibi Hazret-i Muhammed’in (asm) nurunun yaratılışı kâinattan da, meleklerden de öncedir.5 Kur’ân ise Allah kelâmıdır ve zaman üstü bir konumdadır.

c) Gizli mef’ul insandır. Bu ihtimal ile mana şöyle olur: “Allah Kur’ân’ı insana öğretmiştir.” Tek başına rahmet olan Kur’ân, insanın yaratılmasından daha büyük bir nimet olduğundan âyette önce gelmiştir.

Burada mef’ulün (kime öğretildiğinin) hazfediliş hikmetini büyük Müfessir Fahrettin Razi şöyle açıklıyor: “Bu, öğretme nimetinin genel ve şümullü olduğuna işarettir. Nitekim Arapça’da, kime yedirdiğini belirtmeden, sırf o adamın keremine ve cömertliğine işaret olsun diye “Falanca yemek yedirir” denilir.”6

Fahrettin Razi’ye göre bu sûrede ulvî ve semavî nimetler önce, süflî ve dünyevî nimetler sonra zikredilmiştir. Kur’ân’ın öğretilmesi ulvî ve semavî bir nimet olduğu için önce; insanın yaratılması dünyevî bir nimet olduğu için sonra zikredilmiştir.

KUR’ÂN ÂLEM-İ GAYBIN LİSANIDIR

Nitekim Rahman Sûresinin devam eden âyetlerinde de bu sıra gözetilmiştir:

Meselâ, ulvî olanlara işaret olarak, 5. Âyette: “Güneş ve ay, (muntazam) bir hesap ile dönmektedir.”7 buyurulur; hemen ardından yeryüzünün ağaçlarına ve bitkilerine inilerek: “Otlar ve ağaçlar (Allah’a) boyun eğerler.”8 buyurulur.

Keza devam eden âyetlerde bundan sonra, “Göğü yükseltti ve ölçüyü koydu.”9 buyurarak gökyüzüne işaret eden Rahman Sûresi, hemen ardından, “Ölçüde haddi aşmayın. Tartıyı adaletle yapın, teraziyi eksik tutmayın. Allah, yeri yaratıklar için var etti.”10 buyurarak yeryüzüne inip insana uyarıda bulunmuş ve yeryüzünün yaratılışını hatırlatmıştır.

Anlaşılıyor ki, insana Kur’ân’ın öğretilmesi çok büyük bir nimet ve bereket olduğu için, bu, insanın yaratılışından önce zikredilmiştir.

Netice itibariyle Kur’ân, Bediüzzaman’ın ifadesiyle: “Âlem-i şehâdette âlem-i gaybın lisânı; ve şu âlem-i şehâdet perdesi arkasında olan âlem-i gayb cihetinden gelen iltifatât-ı ebediye-i Rahmâniye ve hitâbât-ı ezeliye-i Sübhâniyenin hazînesi; ve şu İslâmiyet âlem-i mânevîsinin güneşi, temeli, hendesesi; ve avâlim-i uhreviyenin mukaddes haritası; ve zât ve sıfât ve esmâ ve şuûn-u İlâhiyenin kavl-i şârihi tefsir-i vâzıhı, bürhan-ı kâtıı, tercümân-ı sâtıı”11 olduğu için nimetiyet ciheti, insanın yaratılışının nimetiyet cihetinden üstündür ve önce zikredilmeye lâyıktır.

Dipnotlar:

1- Rahman Sûresi: 1-4. 2- Şuara Sûresi: 193, 194. 3- Vakıa Sûresi: 77-79. 4- Mesnevî-i Nuriye, (1997), s. 166. 5- Mesnevî-i Nuriye, (1997), s. 103; Keşfü’l-Hafa, 1:266: 827. 6- Fahruddin Er-Râzi, Tefsir-i Kebir Mefâtihu’l-Gayb, Akçağ Yayınları: 21/67. 7- Rahman Sûresi: 5. 8- Rahman Sûresi: 6. 9- Rahman Sûresi: 7. 10- Rahman Sûresi: 8-10. 11- Sözler, (1994) s. 330, 331.

image_pdfimage_print

KONU İLE İLGİLİ MAKALELER

Allah’ın bizden şiddetle ibâdet istemesinin gâyesi nedir?...
1.659
“Yakın zamana kadar ibâdetlerimi yapıyor ve iyi bir insan olmaya çalışıyordum. Ancak yakın zamanda, ‘Ben insanları ve cinleri ancak bana ibâdet etsinler diye yarattım’ Âyeti üzerinde düşündüm. Allah’ı...
Şeytanın günahı
744
“Şeytanlarda üreme ve çoğalma var mıdır? Yeni doğan şeytanlar da insana secde etmeyen şeytan gibi günah işlemiş sayılmakta mıdır? Eğer sonradan doğan şeytanlar da günah işlemiş sayılırlar ise; bunu su...
Allah´ın bizim ibâdetimize ne ihtiyâcı var?
962
İstanbul’dan Adem bey: “Kur’ân bizi ısrarla neden ibâdete dâvet etmektedir? Allah’ın bizim ibâdetimize ihtiyacı var mıdır?”   Niçin ibâdet yaptığımızın cevabı aslında şuur altımızda vardır....
Kur´ân öğrenmeyi ihmal etmeyelim
492
“Kur’ân öğrenmenin önemi ve fazîleti üzerinde durur musunuz?”   Kur’ân’ı okumak, mânâsı üzerinde düşünmek ve tefekkür etmek, onu ezberlemek, namazda kıraat etmek ibâdettir. Kur’ân’ı doğru y...
Kur´ân´ın yüksek değerleri
550
Ethem Bey: “Dünyanın çeşitli yerlerinde bulunan ilkel kabîlelerde açık giyinmek, hırsızlık yapmak gibi şeyler yasak ve o kabile toplumunca da hoş görülmüyor. Öyleyse o kabilenin örfü ile İslâmiyet ara...
Kur’ân’ın kâinat kitabını okuyuşu
2.002
Mustafa Şener: “Kur’ân’da ilk inen emir, oku emri olmuştur. Esasen, Peygamber Efendimiz (asm) “oku!” emrine muhatap olduğunda yanında kitap da bulunmuyordu! O halde, Peygamber Efendimizin (asm) şahsın...
Dilimiz dönmese bile doğru niyetimiz yeter!
1.273
Hanım okuyucumuz: “Kur’ân okumasını bilmeyen birisinin, başka birisine parayla Kur’ân okutmasının hükmü nedir? Bir nevî yardımlaşma olmuyor mu?”   Yüce Dînimiz yardımlaşmayı teşvik eder. B...
Kur´ân kampanyasında dalga dalga heyecan
585
Gölcük’ten Asuman hanım: “Gazetemizin verdiği cüz cüz Kur’ân hediyeleri bir çok kişiyi Kur’ân ile buluşturdu. Çok hayırlı bir hizmet oldu. Sebep olanlardan ve ilgililerden Allah razı olsun. Şimdi de m...
Tecvidin hükmü ve faziletleri
1.552
Turan Tezer: “Kur’ân’ı tecvidsiz okuyan sevap kazanmaz mı? Kur’ân’ı tecvidle okumanın hükmü ve faziletleri nelerdir?”   ALLAH KALBİMİZE BAKAR Bütün ibadetlerde olduğu gibi, Kur’ân okumakta d...
Kur´ân´da ve sünnette namaz
412
Alanya’dan Ali Mücahit Özeren: “Kur’ân’da namaz emrinin olmadığını, buna bağlı olarak da namaz kılmayanların cehennemde ceza görmeyeceklerini iddia edenler var. Bu iddiacılara karşı nasıl cevap verebi...
Rahmet yolumuzun üzerinde!
666
 Zaman fırtınası, her şeyi sürükleyip sonsuzluklar ülkesine götürmekte. Dünyamız, mahşer meydanı etrafında titiz bir daire çizerken, üzerinde yaşayanlara her fırsatta Mahkeme-i Kübra’yı, hesabı, büyük...
Hayat ile yaratılış arasında fark var mıdır?
635
Âdem Bey: “Bediüzzaman’a göre hayat nedir? Hayat yaratılmış mıdır? Hayatla yaratılış arasında fark var mıdır? Allah hayatı veren midir, hayatı yaratan mıdır?”   Bedîüzzaman, hayatı, her canlı...
Kur’ân-ı Kerim’in ezelî oluşu
637
İstanbul’dan Süleyman Un: “Kur’ân-ı Kerîm ezelî midir? Geçmişte bu konuda tartışmalar olmuş mudur?” KUR’ÂN EZELİDİR Kur’ân ezelîdir ve ebedîdir. Bu hakikati Bediüzzaman Hazretleri uzun bir cümlede ...
Peygamberleri teknoloji lideri ilân eden kitap: Risale-i Nur...
1.934
Ordu Aybastı’dan Aşkın Doğan: “Kur’ân’ın bilimsel mu’cizelerine Bediüzzaman’ın bakış açısı nasıldır?” HAZRET-İ ÂDEME’ (as) İSİMLERİN ÖĞRETİLMESİ     Yirminci Söz ve Yirmi Beşinci Söz Kur’ân’...
Yaratılış ve evrim üzerine
610
Aynur Hanım: *“Evrim teorisini bazı gerekçelere dayanarak savunanlar hâlâ mevcut. İnsanın ilk zamanlarda daha büyük olduğunu zamanla küçüldüğünü ve değişimini evrim geçirdiğini söyleyerek açıklıyorlar...
Bu makale size yardımcı oldu mu? Evet Hayır

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir