Mirasta pay dağılımı ve helâlleşmek

İ.B. rumuzlu okuyucumuz: “Eşim öldü. Eşim ölmeden önce mallarının tümünü çocukları üzerine geçirmiş. Dolayısıyla ben eşimden miras alamadım. Bu böyle mi olmalıydı? Benim eşimin mirasından hakkım var mı, yok mu? Varsa bu ne kadardır?”

MİRASIN HELÂL KILINMASININ HİKMETLERİ

Ölüm hak, miras helâldir. Miras paylarının ne kadar olacağı konusunda tek söz sahibi Kur’ân’dır. Müslüman, miras paylaşımını Kur’ân hükümlerine göre yapmalıdır. Yoksa yarın rûz-ı mahşerde alacak/borç çıkar, orada sıkıntı olur. Orada en sevdiklerimiz ile aramızdaki alacak ve borç ilişkisi canımızı sıkar. Helâlleşmez isek sevap zayiatına uğrarız.
Kur’ân’da mirasın helâl kılınmasının birçok hikmeti vardır:

1- Gerçek mal sahibi Allah’tır. Kur’ân buyurur ki: “Göklerin ve yerin mirası Allah’ındır.” 1 İnsan ise gerçekte mal sahibi olmadığı gibi, gerçekte mirasçı da değil, sadece emanetçidir. Mal ve mülk insana dünyada bir geçimlik olarak emaneten verilmiştir. Ölünce de insanın elinden alınır ve varislerine belirli paylar çerçevesinde verilir. İşte mirasın konusu bu paylardır.

2- Miras bir çeşit yardımlaşmadır. Malın ölenden ölenin yakınlarına geçmesi, aile ve akrabalık bağlarını güçlendirir, dünyada kalanlar arasında kaynaşmayı sağlar, ölen kişiye rahmet duâsına vesile olur.

3- Miras yoluyla insan anlar ki, insan dünyaya gelirken mal getirmediği gibi, dünyadan giderken de mal götürmüyor. Ahirete malı ve mülkü ile gitmiyor. Nice krallar, nice saltanat sahipleri vardır ki, en zengin varlıklarını ve mücevherlerini mezara kendi yanına gömdürmüş; ama bu mallar ve mücevherler kendisiyle birlikte çürümekten ve tarihe birer ibret vesikası olmaktan kendisini kurtaramamıştır. Dünyadaki zenginlikler dünyada kalıcıdır. İnsan ne kadar varlıklı ve zengin olursa olsun, bir beyaz kefen ile dünyadan çıkıp gidiyor. Allah için yaptığı harcamaların ve hayırların dışında hiçbir şey kendisiyle gitmiyor.

MİRAS MALI BİR İMTİHANDIR

4- Miras paylaşımı geride kalan aile efradına dünya malının geçici olduğunu öğretir, dünya malına aldanmamak gerektiğini ders verir.

5- Miras, aile efradı arasında önemli bir imtihana vesiledir. Malın ve servetin Kur’ân emirlerine göre dağılımında gözetilen adalet, hassasiyet, bu esnada gösterilen ahlâki hasletler, sevgi ve barışın korunması, kardeşliğin ve ihlâsın muhafaza edilmesi, varisler için önemli birer imtihan konusunu teşkil eder.

6- Kur’ân buyuruyor ki: “Mallar ve evlatlar, dünya hayatının ziynetidir.”2 Kendisine mal ve evlat verilen, Allah’a şükretmekle yükümlü olduğunu hatırlar ve Allah’a şükreder. Allah’a şükreden miras konusunda Allah’ın taksiminden razı olur.

MALI ÖNCEDEN PAY ETMEK GEREKSİZ VE TEHLİKELİDİR

Kişi ölmeden önce aklı başında ise malını dilediği gibi tasarruf eder, dilediği kimselere verir, bağışlar ve hediye eder. Bu miras değildir. Bu hibe ve bağıştır. Bu sadakadır.

Ancak kişi malını hibe ederken, yani malını yakınlarına sadaka olarak verirken, mirasta hak sahibi olabilecek yakınlarını incitmemeye dikkat ederse, onların varsa hukukunu korumaya özen gösterirse, öldüğünde daha fazla dua alır.

Bazılarını ayırır, bazılarını kayırırsa, ayrılanlar üzülür, kayırılanlar dünya malını ebedi zanneder ve her iki tarafta da tamah ve hırs yüzünden birbirlerine karşı adavet ve husumet damarları işlemeye başlar. Baba çocuklarına hasım olur, çocukları birbirine düşman olur, aile efradı içine huzursuzluk ve fitne girer. Bu tehlikeli bir durumdur. Akıllı bir Müslüman buna meydan vermez.

YA AHİRETTE DURUM NEDİR?

Ahirette ise durum ne olur, bu yüzden kim sıkıntı içinde kalır; malını ölmeden dağıtan mı, fazla mal almak suretiyle kayırılan mı, görünüşte hakkı yenen mi darlık görür, bilinmez. Ama bu mesele burada kalmaz, bu mesele ahirete ve mahşere taşınır!

Mademki malını ölmeden dağıtarak haksızlığa meydan verdiğini düşündüğümüz kişi sonuçta bizim de en yakınımız oluyor; bize düşen-–kanaatimce—buna razı olmak, onu affetmek ve hakkımızı ona helâl etmektir.

Mesela ölmeden önce tüm malını çocukları üzerine geçirmiş ve malından kocasını mahrum etmiş bir kadın ölünce, haliyle kocası bir şey almıyor. Oysa Kur’ân’a göre adam, karısının malından dörtte bir pay sahibi idi. Kur’ân bu payı şöyle zikrediyor: “Eğer (karınızın) çocukları varsa, bıraktıklarının dörtte biri sizindir.”3

Bu durumda kadının ve kocasının işi ahirete kalmış demektir. Eğer çocukları bu haksızlığı önlemek için annelerinden gelen malın dörtte birini hakça taksim ederler ve babalarının hakkını teslim ederlerse; böylece bir mahşer hukukundan ve sıkıntısından annelerini de kurtarmış olurlar.

Ya koca bu hakkını belgelendirebilirse mahkemeler eliyle alma yoluna gider. Ya da karısına ve çocuklarına varsa hakkını helâl eder. Bu durumda da mal ve miras yerine, Allah’ın lütfuna, rahmetine, rızasına, nazar-ı rububiyetine, mağfiretine, feyzine ve bereketine mazhar olur.

Dipnotlar:
1- Âl-i İmran Suresi: 180
2- Kehf Suresi: 46
3- Nisa Suresi: 12

image_pdfimage_print

KONU İLE İLGİLİ MAKALELER

Hak ve bâtıl üzerine
674
Abdullah Bey: “Hak ne demektir? Batıl ne demektir? Hak ile bâtılı nasıl bilip ayırt edeceğiz? Bâtıla gidenler de hak diye gidiyorlar. Bu durumda hakkı nasıl gösterip ispat edeceğiz?”   Hak, Al...
Kul hakkı sadece maddî midir?
1.752
Gebze’den okuyucumuz: “Kul hakkı sadece maddî midir? Ben mümkün olduğu kadar bundan kaçıyorum. Fakat benim epeyce alacaklarım kaldı. Kimileri diyorlar ki, ‘Sen hakkını helâl et. Âdil olan Allah senin ...
İbadet farklılıkları ve uyum problemi
897
Ermenek’ten Kaya Bey: “Ben Şafiî mezhebinden olup, çevrem Hanefî mezhebinden. Şafilerde vitir namazı 2 rekât + 1 rekât kılınıyor ve Hanefî mezhebine göre vitir namazı selâmla kesilmeden kılınıyor. İma...
Mazluma Allah yeter!
794
Konya’dan Ali Osman Karakaya: “Şu cümlede geçen musika-i İlâhi ne demektir? “Sivrisinek tantanasını kesse, bal arısı demdemesini bozsa, sizin şevkiniz hiç bozulmasın, hiç teessüf etmeyiniz. Zîra, kâin...
Ölen eşin mirası
2.115
Çorlu’dan Murat Bey: “Ölen adamın bir eşi, üç adet kızı, iki adet erkek oğlu var. Miras durumu nedir?” Eşi ölen kadının, ölen eşinden çocukları varsa, Kur’ân kendisine eşinden sekizde bir miras veri...
Anne, baba ve akrabalarımız ile ilişkilerimiz
1.802
Eskişehir’den Ahmet Kocabey: “Kur’ân, Hadis ve Risâle-i Nur çerçevesinde akraba ve ebeveyn ile ilişkilerimiz nasıl olmalı? Onlardan bize zarar geldiğini düşünürsek aramıza mesafe koymalı mıyız? Özelli...
Mahşerde şefaat haktır
534
Hüseyin Bey: “Şefaat konusu tv’de zaman zaman tartışılıyor. Şefaatin ne Kur’ân’da, ne hadislerde olmadığını söyleyenler var. Bunun aslı nedir?”   Şefaat sözlükte; birinden, başkası adına bir ...
Fedek olayı nedir?
249
Malatya’dan Muhammet Aysundu: “Fedek olayı nedir? Bu hususta ne Şiîler Ehl-i Sünneti, ne de Ehl-i Sünnet Şiîleri tam tatmin edemiyorlar?” FEDEK OLAYI Fedek, şimdiki adı Hait olan, Medine’ye yaklaş...
Faizli malın miras kalması
3.814
“Vadeli mevdûât olarak, yani faiz getirisi için kullanılan değerlerin mîrâs kalması durumunda nasıl hareket etmeliyiz?” İslâmiyet her konuda olduğu gibi, mâlî değerlerin kazanılması, korunması ve d...
Hakkı bâtıldan ayırmak
4.506
Hak rumuzlu okuyucumuz: “Hak ne demektir? Batıl ne demektir? Hak ile bâtılı nasıl bilip ayırt edeceğiz? Bâtıla gidenler de hak diye gidiyorlar. Bu durumda hakkı nasıl gösterip ispat edeceğiz?”  ...
Gayrimüslim hakkında gıybet caiz midir?
428
Ergin Boz: Gayrimüslim hakkında gıybet caiz midir?   GAYR-I MÜSLÜM’İN GIYBETİ YAPILIR MI? Kur’ân’daki emir ve yasaklar öncelikle Kur’ân’a inanan Müslümanları bağlar. Nasıl namaz emri Müslü...
Kur´ân´da erkeğin hükümranlığı söz konusu mudur?
572
Adapazarı/Akyazı’dan Said Okur: “Kur’ân’da erkeğin hükümranlığı söz konusu mudur?” Kur’ân’da kişilik haklarına saygı ve hukûkunun haysiyeti ve korunması bakımından kadın ve erkek eşittir. Üstünl...
Komşunun hayırlısı
590
Hayrunnisâ hanım: “Komşuluk ilişkileri nasıl olmalıdır? Bazı komşularım var; bir tabak yemek götürdüğümde, ‘Biz fakir miyiz?’ diyor, yanlış değerlendiriyor. Bazıları da alınıyor, güceniyor; nasıl davr...
Farklı mezhepleri uygulamada nelere dikkat edelim?
2.528
Şerife Dayı: “Mâliki’yi taklit eden bir Hanefi’nin gusülde, namaz abdestinde ve namazda dikkat etmesi gereken hususlar nelerdir?” Dört Mezhebin de İçtihatları Haktır Bir mezhep sâliki, keyfi olarak ...
Vasiyet nedir, ne değildir?
2.800
Konya’dan Abdullah SARI: “İslâmda vasiyetin hükmü nedir? Müslüman’ın vasiyet hususunda ne yapması gerekir? Maide Sûresinin 106, 107 ve 108. âyetlerini açıklar mısınız?” Peygamber Efendimiz (asm) dö...
Bu makale size yardımcı oldu mu? Evet Hayır

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir