İşrak ve kuşluk namazı

Süleyman AKKIN: “İşrak namazı ile kuşluk namazını ayrı ayrı tarif eder misiniz? Aynı namaz mıdır? Farklı namaz mıdırlar?”

 

Arapça’da işrak kelimesinin iki türlü yazılışı ve mânâsı vardır. Kef ile yazılanı şirk kökünden gelir; Allah’a şirk koşmak, Allah’a şerik koşmak, Allah’tan başkasından medet ummak demektir. Kaf ile yazılan işrak ise şark kökünden gelir; güneşin doğması, aydınlık olmak, ışıklandırmak, parlatmak, aydınlık yere dâhil olmak mânâlarına gelir. Mecazî olarak da hakikatin kalbe gelmesi ve kalbi aydınlatması demektir. İşrak namazı olarak bilinen namaz, güneşin doğup bir mızrak boyu yükselmesiyle birlikte, yani güneşin doğuşundan yaklaşık 45 dakika sonra kılınan nafile bir namazdır. Sabah namazından sonra güneş doğuncaya kadar uyanık kalmak, bu süreyi evrad, zikir, tefekkür ve imanî bahisler okuyarak geçirmek, güneş tamamen doğunca da işrak namazı kılarak, yeni doğan güne girerken Allah’a şükretmek sünnettir. İsmini Sad Sûresi 18. âyeti olan “Yüsebbihne bi’l-aşiyyi vel-işrak” (Sabah akşam Allah’ı tesbih ederler) cümlesinde geçen “işrak” kelimesinden alan bu namazı Peygamber Efendimiz’in (asm) bazen kıldığı rivayet ediliyor. Hazret-i Ali Efendimiz (asm) bildiriyor ki: “Peygamber Efendimiz (asm) iki vakitte olmak üzere toplam altı rekât duha namazı kılardı. Birincisi: Güneş parlayıp yükseldiği vakit namaza kalkar, iki rekât namaz kılardı. Diğeri: Güneş iyice yayılıp gökyüzünün dörtte birine yükseldiği vakit dört rekât daha namaz kılardı.”1

Esasen duha (kuşluk) namazı adıyla örfen bilinen namaz, günün dörtte birinin geçtiği kuşluk vaktinden başlayıp güneşin tepe noktasına gelmesine kadar kılınan ve kuvvetli bir tarikle sünnet olan bir namazdır. Duha kelimesi Kur’ân’da “kuşluk vakti” anlamında geçen bir kelimedir: “Ve’d-duha ve’l-leyli izâ secâ” (Kuşluk vaktine ve karardığı vakit geceye kasem olsun.)2 Aslında kuşluk vakti güneşin bir mızrak boyu yükselmesiyle başlayan vakittir. Güneş bir mızrak boyu yükselince erken kuşluk başlamış olur. Kuşluk vakti örfe göre ise, günün dörtte biri geçtikten sonra başlar. Ve aslında her iki vakitte kılınan namaz da sünnette yeri bulunan kuşluk namazıdır. Erken kuşlukta kılınan namaza özel mânâda “işrak” denmiş; kaba kuşlukta kılınan namaza ise duha (kuşluk) namazı denmiştir. Bu iki namaza iki ayrı namazdır diyenler varsa da3, esasen her iki namaz da duha namazıdır. Adına ister işrak namazı densin; ister duha namazı densin; bu vakitlerde kılınan nafile namaz gerçekte duha namazıdır. Peygamber Efendimiz’in (asm) kuşluk vaktinde en az iki rekât namaz kılmayı tavsiye ettiğini, buna devam edenin denizköpüğü kadar da olsa günahlarının affedileceğini müjdelediğini Ebû Hüreyre radiyallahü anh haber veriyor.4 Diğer yandan Peygamber Efendimiz’in (asm), çok istediği halde, ümmetime farz olur da yapamazlar korkusuyla çoğu zaman bu vakitte namaz kılmaktan çekindiğini de Hazret-i Aişe (ra) bildiriyor.5 Keza Peygamber Efendimiz’in (asm), bu vakitte kimi zaman dört rekât, kimi zaman sekiz rekât, kimi zaman da on iki rekât namaz kıldığı da rivayet edilmektedir. Bize düşen, eğer düzenli olarak devamlılığını sağlayabilecek isek, bu vakitte duha (kuşluk) namazı niyetiyle namaz kılmaktır. İsimde takılıp kalmaya gerek yoktur. Sabah namazından sonra güneş doğuncaya kadar uyumayıp Kur’ân-ı Kerim, Cevşen, çeşitli virdler, duâlar ve Risâle-i Nur okunur; güneş bir mızrak boyu olunca da işrak namazı niyetiyle iki rekât namaz kılınabilir. Ardından güneş gündüzün dörtte biri oranında yükselince de duha (kuşluk) namazı niyetiyle namaz kılınır. Bu durumda sünnette teşvik edilen duha namazını kılmış ve İnşallah bütün günahlarımızın bağışlaması ve Peygamber Efendimizin (asm) şefaatine ermemiz için önemli bir adım atmış oluruz.

İbadette makbul olan, az da olsa devamlılığı sağlamaktır.6 Hiç vakit bulamayanların, kuşluk vaktinin en erken vaktinden en kaba vaktine kadar geçen süre içinde bulduğu bir fırsatta kuşluk namazı niyetiyle iki rekât namaz kılmaları ve buna her gün devam etmeleri başlangıçta İnşallah yeterlidir. Rivayetlerden anladığımız odur ki, duha (kuşluk) namazı için en makbul vakit kaba kuşluk vaktidir. Nitekim Rasulullah (a.s.m.): “Uyanık ve tövbekâr Müminlerin kuşluk namazını kılacakları vakit, deve yavrularının ayaklarının sıcaktan yandığı vakittir” buyurmuştur.7 Unutmayalım ki, bu farz bir namaz değildir. Kuşluk vaktinde bu rekâtlar arasında namaz kılmayı biz kendi imkânlarımıza göre kendimize bir prensip yapabiliriz. Bu namazın adı değil; bu zamanda namaz kılınması önemlidir. Allah kabul etsin.

Dipnotlar:

1. İhya-i Ulumiddin, 1/535,

2. Duha Sûresi: 1,2.

3. Nimetü’l-îslâm, s. 377,

4. Tirmizî, Vitir, 474.

5. Müslim, Salâtil-Misafirîn, 77,

6. Riyazu’s-Salihin, 142.

7. Riyazu’s-Salihin: 1143.

image_pdfimage_print

KONU İLE İLGİLİ MAKALELER

Gayretullah’a dokunmadan
447
Bir Cezaevinden A. K. rumuzlu okuyucumuz: 1- İşrak namazı nedir? Vakti ne zamandır? Fazileti nedir? 2- Evvabin namazının fazileti nedir? Altı rekâta sünnet dâhil midir? 3- Namazda âyetten başka bir ây...
Sünnet-i Seniyyeyi hiçbir dünya metaına feda etmeyelim
2.178
Recep Bey: “Çok yoğun bir işte çalışıyorum. Zorlandığım zamanlarda öğlen, ikindi ve akşam namazlarının sadece farzlarını kılıyorum. Mahzurlu mudur?”   Çok yoğun olduğunuz zamanlarda namazı ...
İslâmda hataların telâfisi vardır
6.768
Hüseyin Günay: “Sık olarak, kaçıncı rekâtta olduğunu unutan ve bunu vesvese yapan kişi ne yapmalıdır? Sizce bu konuda kesin çözüm nedir? Yanılmamak için ne yapılabilir?” HATA KULUN SÜSÜDÜR İster...
Namazda telefon çalarsa…
1.102
Salih Sütçüoğlu: “Teravihte cemaatte iken telefon çalarsa, namazdan çıkıp, telefona cevap verebilir miyiz? Sonra tekrar cemaate uysak olur mu?” Telefonlarımız şimdi müzik setinden farksız. Bu sebep...
Kerahat Vakitleri Hangi Vakitlerdir?
13.754
‘Merak’ rumuzlu okuyucumuz: “Kerahet vakitleri hangi vakitlerdir? Akşam namazına 45 dakika varken ikindi namazı kılınır mı?”   Ukbe ibn-i Âmir el-Cuhenî anlatıyor: “Üç saat vardır ki, Resûlul...
Otobüste namaz
658
İsmi mahfuz okuyucumuz: “Otobüs kaptanı izin vermiyorsa, farz namaz otobüste kılınır mı? Aracın bizim kontrolümüzde ve hükmümüzde olmaması namazı otobüste kılmak için bir özür teşkil eder mi?” TEDBİR...
Makamların zirvesi: Makam-ı Mahmud
608
Muhsin İnan: “Ezan okunurken ve bitmeden vakit girdi diye hemen namaza başlanır mı? Ezan ile ilgili sünnetler nelerdir? Ezan duâsında geçen makam-ı mahmud ne demektir?” Ezan işitildiği zaman ezanı di...
Namazlarda sesli kıraat hakkında
13.548
Abdullah Bey: ''Namazlarda nerelerde sesli kıraat yapılır? Nafile namazlarda sesli kıraat okunur mu?'' Gündüz kılınan Bayram ve Cuma namazları ile, cemaatle kılınması halinde akşam ve yatsı namazın...
Hatayı vesvese haline getirmemek
1.414
Ali Bey: “Sık olarak, kaçıncı rekâtta olduğu konusunda tereddüde düşen kişi ne yapmalıdır? Sizce bu konuda kesin çözüm nedir? Hataya düşmemek için ne yapılabilir?”   İster ibadet içinde, i...
Kerahet vakitleri ve Sehiv Secdesi
2.097
Bedri Topal: “1- Kerahet vakitleri ne zamandır? Kaza namazları kerahet vakitlerinde kılınır mı? 2- Namazda hep unutuyorum. Sürekli sehiv secdesi yapıyorum. Bana da tuhaf geliyor. Ne yapmam lâzım? Arka...
Mest üzerine abdest
576
“Mest üzerine mesh yaparak abdest aldıktan sonra mestler çıkarılıp namaz kılınabilir mi?”   Mest üzerine mesh süreci, ayaklarla birlikte abdest azaları tam olarak yıkanıp, mest giyildikten ...
Namazda başı açık olmak
752
Kasım Ali Güngör: “Namazda başı açıklık caiz midir?”   Namazda başı açık olmanın kadınlar için caiz olmadığı aşikârdır. Erkekler için de sünnete mugayirdir. Sünnete göre erkek namazda başına...
Kurban bayramdaki sünnetler
5.878
Almanya/Köln’den Abdullah Efe: “Bayram günlerinde sünnete uygun olarak neler yapmamız gerekir?” Kurban Bayramını idrâk ediyoruz. Bizi bu bayrama eriştiren Rabbimize sonsuz hamd ü senâ olsun. ...
Hatayı vesvese haline getirmemek
596
Tire’den okuyucumuz: “Kaçıncı rekâtta olduğu konusunda tereddüde düşen kişi ne yapmalıdır? Sizce bu konuda kesin çözüm nedir? Hataya düşmemek için ne yapılabilir?” İster ibadet içinde, ister ibadet d...
Namazda bazı ruhsatlar
594
Başak Kendir: “1- İki namaz cem’edilirken farzlar arka arkaya kılınmalıdır deniyor.. Sünnetler ne şekilde kılınacak? 2- Diyelim ki bir şehre bir haftalığına gezmeye gitmişsek... Abdest tutmakta da z...
Bu makale size yardımcı oldu mu? Evet Hayır

4 comments

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir