İnsanın kaç türlü ibadeti vardır?

Fatmanur Hanım: “23. Söz’deki 5. Nükteyi açıklar mısınız? İnsanın kaç türlü ibadeti vardır?”

 

AHSEN-İ TAKVİMDE YARATILMAK

İnsan, diğer mahlûkata nispetle en güzel şekilde yaratılmıştır. Çünkü insan kâinata takvim olacak bir sırda yaratılmıştır. Yani kâinatın takvimi, hareket zamanı ve plânı, yol haritası, gidiş güzergâhı insana göre tanzim edilmiştir.

Yirmi Üçüncü Söz’ün Beşinci Nüktesi Fatiha Sûresi’nin plânıyla ahsen-i takvim sırrını açıklıyor.

Ahsen-i takvim sırrını Kur’ân şöyle bildiriyor: “Muhakkak ki, Biz insanı ahsen-i takvimde yarattık. Sonra da onu esfel-i safiline döndürdük. Ancak, iman edip salih amel işleyenler başka. Onlar için tükenmeyen bir mükâfat vardır.”1

Ahsen-i takvim sırrı, insanın yaratılmışların en güzeli olarak yaratılmasıdır.

Yaratıldığı güzelliğe göre sorumluluğunu bilmeyen insan ise yaratılmışların en aşağısına, Kur’ân’ın diliyle esfel-i safiline düşmektedir.

İman edip salih amel işleyenler ahsen-i takvim sırrını koruyanlardır. Bunların ulaşacakları mükâfatta kesinti yoktur; devamlılık vardır.

İNSANIN İKİ TÜRLÜ İBADETİ VARDIR

Bediüzzaman’ın ifadesiyle dünyaya bir memur ve misafir olarak gönderilen insan ahsen-i takvim sırrını taşıması dolayısıyla, çok ehemmiyetli istidatlarla yaratılmış, istidatlarına göre kendisine çok ehemmiyetli vazifeler verilmiştir.2

İnsan bu vazifesini iki türlü yapmaktadır:

1- Gaibane bir ibadet ve tefekkürle.

2- Hazırane bir ibadet ve duâ ile.

Namazda okumak vacip olan Fatiha Sûresi insanın bu iki türlü ibadetini ifade ediyor.

Beşinci Nükte ise bu çerçevede Fatiha Sûresi’ni tefsir ediyor.

İKİ BÖLÜMLÜ SÛRE

Fatiha Sûresi insanın ibadetini iki bölümde ele alıyor:

Birinci bölüm: İnsanın gaibane ibadetini ve tefekkürünü zikrediyor.

Bu bölüm şudur: “Bismillâhirrahmânirrahîm. Elhamdulillahi Rabbi’l-alemîn. Er Rahmani’r-Rahîm. Maliki yevmiddîn.”

Mânâsı: “Rahman ve Rahim olan Allah’ın adıyla. Hamd, âlemlerin Rabbi, Rahmân ve Rahîm olup, ceza gününün Mâlik’i olan Allah’a mahsustur.”3

Buradaki dört âyette, Rahman, Rahim, âlemlerin Rabbi ve ceza gününün Maliki sıfatlarıyla Allah’ı gaibane zikir vardır. Yani mü’min namazında önce Allah’ı gaibane zikrediyor.

Kulun İlâhî saltanata hayranlığı, teslimiyeti, itaati, nezareti, dellâllığı, onda saltanat sahibinin huzuruna çıkmaya bir şevk ve kuvvetli bir istek uyandırıyor. Kul bu büyük saltanatın Sahibi ile muhatap olmak, ona çok daha yakından, bütün samimiyeti ile ve bütün yalvarışı ile hitap etmek istiyor.

İkinci Bölüm: Bu andan itibaren kul artık hitap ve huzur makamındadır. Fatiha Sûresi bu ikinci bölümde kulu hazırane hitap makamına yükseltiyor; kulun duâsını ve ibadetini kulun ağzından veriyor.

“İyyake na’büdü ve iyyake nestaîn. İhdina’s-sırata’l-mustakîm. Sıratallezine en’amte aleyhim ğayri’l-mağdubi aleyhim ve laddâllîn.”4

Mânâsı: “(Allahım!) Yalnız sana ibadet ederiz ve yalnız senden yardım dileriz. Bizi doğru yola, kendilerine nimet verdiklerinin yoluna ilet; gazaba uğrayanlarınkine ve dalâlete girenlerinkine değil.”

Bediüzzaman, bu ikinci bölümünde kulun hitap makamında eserden müessire geçtiğini zikrediyor. Bu makamda kul san’atının mu’cizeleriyle kendini tanıttırmak isteyen Sani-i Zülcelâl’i iman ve marifet ile tanıyor, muhabbetini yalnız O’na tahsis ediyor, yalnız O’nu seviyor, ibadetini yalnız O’na yapıyor, kendini O’na sevdiriyor; fiiliyle, haliyle, sözüyle ve bütün duygularıyla yalnız O’na şükrediyor ve yalnız O’na hamd ediyor. Hayret ve muhabbetle yalnız O’na secde ediyor, tazim ve sena içinde bütün ihtiyaçlarını yalnız Rabbinden istiyor. Yalnız O’na şehadet ediyor.

Kul ahsen-i takvim sırrında yaratıldığını böylece gösteriyor.

Beşinci Nükte kulun ahsen-i takvim sırrını bir namaz letafetinde zihinlere nakşediyor.

GÜNÜN DUÂSI

Ya Rab! Ya Hadi! Ya Raşîd! Ya Kuddus!

İbadetimizi yalnız Sana, istianemizi yalnız Sana kıl! Bizi hidayet üzere kıl, hidayet üzere yaşat, hidayet üzere öldür! Müslüman’a azap etme, gazap etme! Müslüman’ı Müslüman’a düşman etme! Müslüman’ın imtihanını zor eyleme! İslâm’a ve Müslümanlara yardım et! Âmin.

Dipnotlar:
1- Tin Sûresi: 4, 5, 6.
2- Sözler, s. 526.
3- Fatiha Sûresi: 1-4.
4- Fatiha Sûresi: 5-7.

image_pdfimage_print

KONU İLE İLGİLİ MAKALELER

Ramazanda oruç tutmanın ne gibi hikmetleri vardır?
1.499
İzmir’den okuyucumuz: “Ramazanda oruç tutmanın ne gibi hikmetleri vardır?” ORUCUN EN ÖNEMLİ HİKMETİ ‘EMİR’DİR Her zaman ibâdet yapmanın en önemli hikmeti emirdir. Yani Allah’ın emretmiş olmasıdır....
Bid’atler ve cuma namazı
1.698
Ankara’dan Ahmet Bey: “Kastamonu Lâhikası’nda geçen şu cümleyi açıklar mısınız: ‘Sakın hocaların Cuma ve cemaatlerine ilişmeyiniz. İştirak etmeseniz de, iştirak edenleri tenkit etmeyiniz. Gerçi, İmam-...
Cuma günü oruç
15.846
Kırklareli’nden Şükran Hanım: “Haftanın Cuma günü tek gün oruç tutulur mu? Cumayı oruçlu geçirdiğimizde Perşembeyi ya da Cumartesiyi de oruçlu geçirmemiz gerekiyor mu?” Yüce dinimiz Cuma gününü, M...
Hastaların namazı
443
Abdullah Bey: “Hastaların namazı nasıldır? Hasta olan biri namazını gözle nasıl kılabilir? Tarif eder misiniz?” DİNDE TEKLİF-İ MÂLÂYUTAK YOKTUR Namaz farz bir ibadettir. Ancak Cenab-ı Hak kullarında...
Günahları eriten ay geliyor
667
Peygamber Efendimiz (asm) buyuruyor ki: “Kim Ramazan ayının orucunu inanarak, Allah’tan sevap umarak ve bağışlanma dileyerek tutarsa, geçmiş günahları bağışlanır.” 1 Bu umumî bir af kânunudur. Kim b...
Nefis terbiyesinde orucun yeri
2.430
Oruç nefsimizi terbiye eder mi? Nasıl? İnsan nefsi bir kemâlât ve ahlâk düşmanıdır. İnsan nefsi bir enâniyet, benlik ve kendi benine düşkünlük uzmanıdır. İlk insandan günümüze kadar insanlığın yü...
Kadir gecesi hakkında
573
Kadir gecesinde nasıl duâ edelim? Hazret-i Âişe (ra) validemiz anlatıyor: “Yâ Resûlallah! Gecenin Kadir Gecesi olduğunu anlarsam ne diyeyim?” diye sordum. Allah Resûlü (asm) şöyle buyurdu: “Şöy...
Biz havuzunda erime ahlâkı
395
Almanya’dan okuyucumuz: “1-Tam ihlâsa muvaffak olmanın en kolay, en etkili ve en tehlikesiz yolu nedir? 2-Namaz tesbîhâtı hakkında hadis-i şerif var mı? Yani sünnetçe sabit midir? Eğer sabitse kimle...
On Muharrem
715
“On Muharremin tarihî veya dinî önemi nedir? Bu gün aşure pişiriliyor. Bunun sebebi ve hikmeti nedir? Sünnet midir, örf müdür? Bu gün oruç tutulur mu?”   Hazret-i Âdem Aleyhisselâm zamanınd...
Namazda yüzünden dua okumak
779
Eskişehir Hanım okuyucularımız: “Vitir namazında Kunut duâsını bilmeyen yaşlı veya öğrenmek isteyen genç birisi öğreninceye kadar Kunut duâsını büyükçe yazıp okuyacağı şekilde önüne koyarak yüzünden o...
Gecenin sonu: İmsak ve fecir
15.192
Kahramanmaraş’tan Mine Turnalı: “İmsak ve fecir vakitleri ne zaman başlıyor? İhtilâf var mıdır? İmsak vaktine 15 dakika kala teheccüt kılınmaz ve imsak girince ezan okununcaya kadar kaza namazı kılınm...
Cuma namazının sıhhat şartları
12.204
İsmail Özdemir: “Cuma Namazı kimlere farzdır? Bir yerde Cuma namazı kılınması için gerekli şartlar nelerdir? Hanefi Mezhebine göre köylerde Cuma namazı kılınır mı?” Cuma namazını farz kılan ây...
Mest üzerine abdest
576
“Mest üzerine mesh yaparak abdest aldıktan sonra mestler çıkarılıp namaz kılınabilir mi?”   Mest üzerine mesh süreci, ayaklarla birlikte abdest azaları tam olarak yıkanıp, mest giyildikten ...
Namazı severek kılmanın bir yolu var mı?
1.331
Y. K. rumuzlu okuyucumuz: “Namazı severek kılmanın bir yolu var mı? İsteksizliğimi nasıl atabilirim?”   NAMAZ BİR FITRAT BORCUDUR Peşimizde böyle hasım ve düşman bir şeytan varken, onun iç...
Cemaat namazında tamamlama
1.497
Mevlüt Bey: “Vakit namazlarında farzlarda imama sonradan yetişen namazını nasıl tamamlar? Bütün vakitlere ve rek’âtlere göre tarif eder misiniz? Meselâ, öğle namazı 2., 3. ve 4. rek’âtlerde namaza yet...
Bu makale size yardımcı oldu mu? Evet Hayır

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir