İnsanın kaç türlü ibadeti vardır?

Fatmanur Hanım: “23. Söz’deki 5. Nükteyi açıklar mısınız? İnsanın kaç türlü ibadeti vardır?”

 

AHSEN-İ TAKVİMDE YARATILMAK

İnsan, diğer mahlûkata nispetle en güzel şekilde yaratılmıştır. Çünkü insan kâinata takvim olacak bir sırda yaratılmıştır. Yani kâinatın takvimi, hareket zamanı ve plânı, yol haritası, gidiş güzergâhı insana göre tanzim edilmiştir.

Yirmi Üçüncü Söz’ün Beşinci Nüktesi Fatiha Sûresi’nin plânıyla ahsen-i takvim sırrını açıklıyor.

Ahsen-i takvim sırrını Kur’ân şöyle bildiriyor: “Muhakkak ki, Biz insanı ahsen-i takvimde yarattık. Sonra da onu esfel-i safiline döndürdük. Ancak, iman edip salih amel işleyenler başka. Onlar için tükenmeyen bir mükâfat vardır.”1

Ahsen-i takvim sırrı, insanın yaratılmışların en güzeli olarak yaratılmasıdır.

Yaratıldığı güzelliğe göre sorumluluğunu bilmeyen insan ise yaratılmışların en aşağısına, Kur’ân’ın diliyle esfel-i safiline düşmektedir.

İman edip salih amel işleyenler ahsen-i takvim sırrını koruyanlardır. Bunların ulaşacakları mükâfatta kesinti yoktur; devamlılık vardır.

İNSANIN İKİ TÜRLÜ İBADETİ VARDIR

Bediüzzaman’ın ifadesiyle dünyaya bir memur ve misafir olarak gönderilen insan ahsen-i takvim sırrını taşıması dolayısıyla, çok ehemmiyetli istidatlarla yaratılmış, istidatlarına göre kendisine çok ehemmiyetli vazifeler verilmiştir.2

İnsan bu vazifesini iki türlü yapmaktadır:

1- Gaibane bir ibadet ve tefekkürle.

2- Hazırane bir ibadet ve duâ ile.

Namazda okumak vacip olan Fatiha Sûresi insanın bu iki türlü ibadetini ifade ediyor.

Beşinci Nükte ise bu çerçevede Fatiha Sûresi’ni tefsir ediyor.

İKİ BÖLÜMLÜ SÛRE

Fatiha Sûresi insanın ibadetini iki bölümde ele alıyor:

Birinci bölüm: İnsanın gaibane ibadetini ve tefekkürünü zikrediyor.

Bu bölüm şudur: “Bismillâhirrahmânirrahîm. Elhamdulillahi Rabbi’l-alemîn. Er Rahmani’r-Rahîm. Maliki yevmiddîn.”

Mânâsı: “Rahman ve Rahim olan Allah’ın adıyla. Hamd, âlemlerin Rabbi, Rahmân ve Rahîm olup, ceza gününün Mâlik’i olan Allah’a mahsustur.”3

Buradaki dört âyette, Rahman, Rahim, âlemlerin Rabbi ve ceza gününün Maliki sıfatlarıyla Allah’ı gaibane zikir vardır. Yani mü’min namazında önce Allah’ı gaibane zikrediyor.

Kulun İlâhî saltanata hayranlığı, teslimiyeti, itaati, nezareti, dellâllığı, onda saltanat sahibinin huzuruna çıkmaya bir şevk ve kuvvetli bir istek uyandırıyor. Kul bu büyük saltanatın Sahibi ile muhatap olmak, ona çok daha yakından, bütün samimiyeti ile ve bütün yalvarışı ile hitap etmek istiyor.

İkinci Bölüm: Bu andan itibaren kul artık hitap ve huzur makamındadır. Fatiha Sûresi bu ikinci bölümde kulu hazırane hitap makamına yükseltiyor; kulun duâsını ve ibadetini kulun ağzından veriyor.

“İyyake na’büdü ve iyyake nestaîn. İhdina’s-sırata’l-mustakîm. Sıratallezine en’amte aleyhim ğayri’l-mağdubi aleyhim ve laddâllîn.”4

Mânâsı: “(Allahım!) Yalnız sana ibadet ederiz ve yalnız senden yardım dileriz. Bizi doğru yola, kendilerine nimet verdiklerinin yoluna ilet; gazaba uğrayanlarınkine ve dalâlete girenlerinkine değil.”

Bediüzzaman, bu ikinci bölümünde kulun hitap makamında eserden müessire geçtiğini zikrediyor. Bu makamda kul san’atının mu’cizeleriyle kendini tanıttırmak isteyen Sani-i Zülcelâl’i iman ve marifet ile tanıyor, muhabbetini yalnız O’na tahsis ediyor, yalnız O’nu seviyor, ibadetini yalnız O’na yapıyor, kendini O’na sevdiriyor; fiiliyle, haliyle, sözüyle ve bütün duygularıyla yalnız O’na şükrediyor ve yalnız O’na hamd ediyor. Hayret ve muhabbetle yalnız O’na secde ediyor, tazim ve sena içinde bütün ihtiyaçlarını yalnız Rabbinden istiyor. Yalnız O’na şehadet ediyor.

Kul ahsen-i takvim sırrında yaratıldığını böylece gösteriyor.

Beşinci Nükte kulun ahsen-i takvim sırrını bir namaz letafetinde zihinlere nakşediyor.

GÜNÜN DUÂSI

Ya Rab! Ya Hadi! Ya Raşîd! Ya Kuddus!

İbadetimizi yalnız Sana, istianemizi yalnız Sana kıl! Bizi hidayet üzere kıl, hidayet üzere yaşat, hidayet üzere öldür! Müslüman’a azap etme, gazap etme! Müslüman’ı Müslüman’a düşman etme! Müslüman’ın imtihanını zor eyleme! İslâm’a ve Müslümanlara yardım et! Âmin.

Dipnotlar:
1- Tin Sûresi: 4, 5, 6.
2- Sözler, s. 526.
3- Fatiha Sûresi: 1-4.
4- Fatiha Sûresi: 5-7.

image_pdfimage_print

KONU İLE İLGİLİ MAKALELER

Oruç hakkında
664
Hatice Hanım: “Tedavi sebebi ile tutulamayıp fidyesi verilen oruçların tedavi bittikten sonra kaza edilmesi gerekir mi? Gerekirse fidyenin hükmü ne olur?” Tedavi sebebi ile tutulamayıp fidyesi v...
Bid’atler ve cuma namazı
1.670
Ankara’dan Ahmet Bey: “Kastamonu Lâhikası’nda geçen şu cümleyi açıklar mısınız: ‘Sakın hocaların Cuma ve cemaatlerine ilişmeyiniz. İştirak etmeseniz de, iştirak edenleri tenkit etmeyiniz. Gerçi, İmam-...
İbadetten tad almak
843
Hayat Gümüş: “İbadetlerimden, namazlarımdan bazen tat almıyorum. Bu neden olabilir? İsteksiz kıldığım namazların durumu ve hükmü nedir?”   Genelde ibadette, özelde namazda tek bir noktayı d...
Oruca niyet
989
Oruca niyet nasil edilir? Oruç için niyet, kişinin oruç tutacağını bilmesi ve oruç tutmaya karar vermesinden ibârettir. Oruç için sahura kalkılması, oruç için sahurda bir bardak su içilmesi veya ...
Kefâret orucunu bozmak
6.986
İstanbul’dan bayan okuyucumuz: “Kazâ orucunu kasten bozan birisi kefâretle yükümlü olur mu?" Kefâret orucu yalnız Ramazan orucunu kasten bozmaya verilen bir cezaî müeyyidedir. Her ne kadar Ramazan ...
Müşahhas deliller ve iman imtihanı
330
Semih bey: “1-Kur’ân’ın birçok ayetinde düşünmemiz istenirken, somut kanıt gösterilmeden iman kavramından söz edilmesinin hikmeti nedir? 2-Yaratıcı’nın ibadet istemesinin hikmeti nedir? Sevgi içimizde...
Haramdan kaçınmak ibadettir
10.427
Müttaki bir genç okuyucumuz: “Yolda, sokakta, televizyonda yüzlerce haramlar nazarımıza çarpıyor, karşımıza geliyor. Oysa harama bakmak hâfıza zaafiyeti ve unutkanlık veriyor. Bu da derslerimizi olums...
Ramazanda oruç tutmanın ne gibi hikmetleri vardır?
1.481
İzmir’den okuyucumuz: “Ramazanda oruç tutmanın ne gibi hikmetleri vardır?” ORUCUN EN ÖNEMLİ HİKMETİ ‘EMİR’DİR Her zaman ibâdet yapmanın en önemli hikmeti emirdir. Yani Allah’ın emretmiş olmasıdır....
Şehr-i Ramazan-ı uğurlarken
1.094
Eşsiz bir ibadet ayına elveda diyoruz bugün. İçimizde bir yandan rahmet ayından ayrılmanın burukluğu, diğer yandan yarının bayram oluşunun huzur ve saadeti. Rahmet’ten bayrama bir “arefe” merdive...
Vakti girmiş ibâdeti ihmal etmeyelim!
501
“Hangi ibâdetlerin kazâsı yapılır? Zekâtın kazâsı olur mu? Mallarımızın bir vesile ile elimizden çıkması, zenginlik anında veremediğimiz zekâtlarımız yerine zekât sayılır mı? Yoksa kendi isteğimizle v...
Kazaya kalmış namazların affı mümkünmü?
4.997
İzmir Çamdibi’nden Muzaffer Kılınç: “Ramazan ayı boyunca bir mesaj dolaştı: Ramazanın son Cuma namazından ikindi vaktine kadar olan zaman içerisinde kazaya kalan namazların affı için 4 rekât ikindinin...
Kayayı yerinden oynatan ihlâs
2.489
Bu rumuzlu okuyucumuz: “Allah için yaşamanın âhirette büyük sevap kazandıracağı ve Allah’ın rızasına vesile olacağı malûm. Dünyada da bunun ecir ve mükâfatını görür müyüz? Bunun dünyevî kerameti olur ...
Namazda Takke
710
Manisa’dan Mehmet Ünveren: “Takkenin Yahudi uygulaması olduğu, dolayısıyla caiz olmadığı, takkesiz namazın daha makbul olduğu söyleniyor. Doğru mudur?”   Muhammed İbnu Rükane, babasından (ra) n...
Malî kayıplar, zekât yerine geçer mi?
5.185
Düzce’den okuyucumuz: “Hangi ibadetlerin kazası yapılır? Zekâtın kazası olur mu? Mallarımızın bir vesile ile elimizden çıkması, zenginlik anında veremediğimiz zekâtlarımız yerine zekât sayılır mı? Yok...
Safer ayı dert ayı mı?
718
Trabzon’dan Sema Ceyhun: “Safer ayı İslâm Tarihinde felâketler ayı mıdır? Safer ayında gelecek musîbetlerden korunmak için özel bir nafile ibadet veya duadan bahsediliyor; bu nedir? Meselâ Safer ayınd...
Bu makale size yardımcı oldu mu? Evet Hayır

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir