İhlâs ve uhuvvet

Mahmut Bey: “İhlâslı olmak için nasıl olmak gerekir? İhlâs ile uhuvvet arasındaki farkı açıklayabilir misiniz?”

 

Ihlâs uhuvveti, uhuvvet de ihlâsı perçinler. İçteki ihlâs ve samimiyet, uhuvvete yansır. Müslüman’ın, Müslüman kardeşine Allah rızası için gösterdiği sevgi, güven, dayanışma, yardımlaşma ve kardeşlik ruhu da ihlâs ile zirveye çıkar.

Dinde ihlâs, Kur’ân’a dayalı bir mefhumdur. Kur’ân’ın; “Muhakkak Biz sana kitabı hak ile indirdik. Dini Allah’a tahsis ederek, ihlâs ile sadece Allah’a ibadet et. Dikkat edin, halis din Allah’ındır!”1 veya “De ki: ‘Dini yalnız Allah’a tahsis ederek, sadece O’na ihlâsla ibadet etmekle emr olundum. Ve Müslüman’ların ilki olmakla emrolundum”2 ya da, “De ki: Dinimin yalnız Allah’a ait olduğunu bilerek, yalnız O’na ihlâsla ibadet ederim”3 yahut “Oysa onlar, doğruya yönelerek, dini yalnız Allah’a has kılarak, ihlâs içinde yalnız Allah’a ibadet etmekle, namaz kılmakla ve zekât vermekle emrolundular”4 âyet-i kerimelerinde “ihlâs” çok net biçimde işlenmekte ve Müslümanlardan istenmektedir.

Peygamber Efendimizin (asm), “Bilenlerin dışında insanlar helâk olur. Bildiklerini yaşayanların dışında bilenler helâk olur. Bildiklerini ihlâsla yaşayanların dışında, amel sahipleri helâk olur. İhlâslı olanlar da büyük bir tehlike üzerindedirler”5 hadis-i şerifi, dem ve damarlarımıza işlemekte, kulaklarımızı çınlatmakta, kalbimizi titretmektedir.

Görülüyor ki, yüce dinimiz “ihlâsı” bütün amellerimizin ve davranışlarımızın zirvesine yerleştirmektedir. Bu durumda, hadisteki kurtuluş sırasına göre, zirveden aşağıya doğru amellerimizi bir sıraya koymak istersek; karşımızda bir zorunlu gereklilik olarak: Önce ihlâsı, sonra ameli, sonra da bilgiyi görürüz.

Bu sıralama, hiç şüphesiz bilgiye ve amele reddiye değil; “ihlâsa” verilen önem ve önceliktir.

İhlâsı içtenlik, samimiyet ve özgünlük kavramlarıyla açıkladığımızda, vahiy dininin ihlâsı neden ön plâna aldığı daha iyi anlaşılmış olacaktır. İhlâs ve içtenlikten sonra “amel”in gelişinin mânâsı şudur: Amel hata kaldırır; ama içtenlik ve ihlâs hata kaldırmaz. Yani ameldeki hatalar—bilhassa kişinin bilgisi dışında olursa—affa uğrayabilir. Burada dinin “kolaylık, rahmet ve mağfiret” yönü hemen devreye girer ve ağırlığını koyar. Ancak içtenlik ve özde hata vâkî olursa, yani ihlâsta zafiyet bulunursa, yani—söz meclisten dışarı—amelin “niçininde” biraz riya, gösteriş ve Allah’tan başkasına da temayül söz konusu olursa,—maazallah—amelin “hepsini” iptale götürecek bir fesadın da kapısı aralanmış olur.

O halde, temel programımız: Önce sırf Allah’ın rızasını tahsil etme “kast ve niyetini” taşımak. Sonra “gücümüz yettiği kadar” amel yapmak. Sonra bilmediklerimizi “öğrenmek” olmalıdır.

Bu sıralamayı uhuvvet için de düşünmek mümkündür. Mü’minleri “kardeş” ilân eden6 Kur’ân, kardeşler arası hak ve hukukun korunmasına büyük önem veriyor. Kur’ân’a göre, kardeşler arası ilişkilerin başına yine, sırf Allah’ın rızasını tahsil gayreti, niyeti ve kastı yerleştirilmelidir. “Elhubbu fillah ve’l-buğzu lillah” olarak formüle edilen “Allah için sevmek ve Allah için buğz etmek”, ihlâsın uhuvvete yansımış hâlinden başka bir şey değildir.

Keza Kur’ân, takvayı beşerî ilişkilere dayalı olarak da izah eder. Yani mü’min kardeşinin olumsuz davranışlarına karşı öfkeyi yutmak ve kusurlarını affetmek Kur’ân nazarında “takva”dan ibarettir.7

İhlâs ve uhuvvetin din için, dünya için, âhiret için ve hizmet için vazgeçilmez önemine binaen; Üstad Bedîüzzaman Hazretleri her iki mefhuma da ayrı ayrı risâleler tahsis etmiş ve önemle işlemiştir.8

İhlâs ve uhuvvete tam muvaffak olmak için birbirimize duâ etmekten başka çaremiz var mı?

Dipnotlar:

1- Zümer Sûresi, 39/2,3
2- Zümer Sûresi, 39/11,12
3- Zümer Sûresi, 39/14
4- Beyyine Sûresi, 98/5
5- Keşfü’l-Hafâ, 2/312
6- Hucurât Sûresi, 49/10
7- Âl-i İmrân Sûresi, 3/133,134
8- Lem’alar, s.152-172; Mektûbât, s. 253-261

image_pdfimage_print

KONU İLE İLGİLİ MAKALELER

Haramla ilgili sorular
702
KKTC’den Ahmet Canlar: *“1- Elbiseme köpek salyası döküldü; Şafiî mezhebine göre nasıl temizleyebilirim? 2- Ramazan’da fıtır sadakasını Kıbrıs şartlarına göre nasıl ve ne kadar ödeyebilirim? 3- El...
Amelde çetin bir değer ölçüsü: İhlâs
301
Murat Hekim: “İhlâs, Muhlis ve Muhlas kelimeleri ne demektir? Aralarında ne gibi farklar vardır?” Önce İhlâs İhlâs amelde samimiyeti, dinde ciddiyeti, Allah korkusunun kişinin ruhunda meydana geti...
Bediüzzaman siyasetli bir cemaat kurmamıştır
113
Salih Bey: “Bediüzzaman neden siyasetli bir cemaat kurmamıştır? Siyasetin parlak başarısından güç alsaydı Risale-i Nurlar daha fazla neşrolmaz mıydı?”   İhlâs” Bizi Siyasetli Cemaat Olmaktan ...
Kayayı yerinden söken ihlâs ve hakperestlik
1.131
B rumuzlu okuyucumuz: “Allah için yaşamanın âhirette büyük sevap kazandıracağı ve Allah’ın rızasına vesile olacağı malûm. Dünyada da bunun ecir ve mükâfatını görür müyüz? Bunun dünyevî kerameti olur m...
Âhir zamanda hiç kimse nefsine hâkim olamaz! Hadisi Hakkında...
1.416
Ankara’dan okuyucumuz: “‘Âhir zamanda hiç kimse nefsine hâkim olamaz!’ hadisinin ışığında, ahir zamanda olmamızın acaba bir kurtuluş tarafı var mıdır?”   Üstad Bedîüzzaman Hazretleri, bu so...
Manevî tasarruf ve ihlâs
1.165
Mehmet Bey: “Risâle-i Nûr derslerinde Abdulkâdir Geylânî ve Hazret-i Ali bizzat hazır olur mu? Risâle-i Nûr hizmeti ile ilgili tasarrufları devam ediyor mu?”   Evliyâdan bazılarının, makamların...
“Ahir zamanda hiç kimse nefsine hâkim olamaz!”
11.959
Ankara'dan okuyucumuz: "Ahir zamanda hiç kimse nefsine hâkim olamaz!” hadisinin ışığında böylesi fetret derecesinde dehşetli bir zamanda yaşamamızın acaba bir kurtuluş tarafı var mıdır? Üzerimize sel ...
Allah için olmak ne demektir?
338
Habib Bey: “Üstad Hazretleri “Allah için işleyiniz, Allah için görüşünüz, Allah için çalışınız.” diyor. Neden Allah için olmalıyız? Allah’ın buna ne ihtiyacı vardır?”Akrabalara iyilik etmeyi nasıl anl...
Fenalığın dörtte biri
485
Bayan okuyucumuz: “Mü’minlerin hata ve kusurları, hatta kötülükleri karşısında uhuvvetimizi bozmadan nasıl bir davranış sergilemeliyiz?” Nefsimizin, başkası yerine sırf kendini kınaması ve bu hâlin...
Önemli bir af ve uhuvvet formülü
831
İsmi mahfuz okuyucumuz: “Kendimizi eleştireceğimiz yerde, bir birimizi daha çok eleştiriyoruz. Af ikinci plâna atılıveriyor. Bu da gerçek muhabbetin tesisini önlüyor. Bu durumdan kurtulmanın yolları v...
Üstün ırk zihniyeti ve İslâm
1.876
Ali Bey: “Irk üstünlüğü söz konusu mudur? İslâm’da milliyetçilik anlayışı nasıldır?” ALLAH KATINDAKİ ÜSTÜNLÜK Allah katında tek üstünlük, Allah korkusundaki ve ahlâk güzelliğindeki üstünlüktür.1 İ...
Bir ihlâs düstûru
484
Ali Bey: “Muhatabın hatasına binâen ders yapılır mı? Bunu aksülamel, dersteki ihlâs ve tesanüd açısından değerlendirir misiniz?”   Hatalarımız hep olur bizim. Bizler melek değiliz. Şık ola...
Sevap kazanma hissinde yatan gizli tuzak
1.046
H. Aksoy: “İhlâs Risâlesinin Üçüncü Düsturunda, ‘Eğer ‘ben sevap kazanayım, bu güzel meseleyi ben söyleyeyim’ arzûnuz varsa, çendan onda bir günah ve zarar yoktur; fakat mabeyninizdeki sırr-ı ihlâsa z...
Sadâkat kelimesi bize neyi anlatıyor?
52
Gemlik’ten Müberra Hanım: “Risalede geçen sadâkat kelimesinden ne anlamalıyız? Sadece derslere katılmak sadâkat için yeterli midir?”   İki Sınıf İnsan Sadâkat, en yalın ifadeyle akıl ile k...
Kerim olana iyilik yapmak ne demektir?
519
Ali Karakaş: “Uhuvvet Risalesinde geçen kerim olana iyilik yapmak ne demektir?” Mü’min İmanın Kerametine Ulaşmıştır Uhuvvet Risalesi, Risale-i Nur’un yıldızlarından birisidir. Uhuvvet Risalesinin ...
Bu makale size yardımcı oldu mu? Evet Hayır

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir