Hürriyet rüyası ve Bediüzzaman

Rıdvan Taş: “Üstad Hazretleri’nin hürriyet konusunda ‘Kemal’in rüyasıyla uyandım’ diyerek takdir ettiği Namık Kemal kimdir? Rüyası nedir?”

 

VATAN VE HÜRRİYET KAHRAMANI

Namık Kemal, Osmanlı’nın son yüzyılda içine düştüğü sıkıntıları aşması, geri kalmaması ve ileri ülkeler seviyesini geçmesi için düşünceler üreten bir vatan şairidir. Padişahların bile ıslâhatlarla, Tanzimat fermanlarıyla devleti ileri ülkeler seviyesine çıkarma hamleleri yaptığı bir dönemde yaşamıştır. 1840’ta Sultan Abdülmecit döneminde doğmuş, Abdülaziz döneminde yaşamış ve Abdülhamid’in ilk dönemini görmüştür. 1888’de vefat etmiştir. Bu dönem, düşünce ve fikir adamlarının devleti geri kalmaktan kurtarmak için çeşitli çareler aradığı ve muhtelif fikirler ürettiği, birçoğunun fikirleri dolayısıyla sürgünler yaşadığı, fikir hürriyetine ekmek ve su kadar ihtiyaç hissedildiği bir dönemdir.

Namık Kemal vatanperver bir Osmanlı münevveri olmakla beraber, devrin ilcaatına muhalif fikirleri dolayısıyla zaman zaman sarayla arası açılmış, buna rağmen fikirlerini her fırsatta neşretmekten geri kalmamıştır. Dönemin gazetelerinde yazılar yazmış ve fikir hürriyetini savunmuştur. Vatanın selâmetiyle birlikte hürriyeti savunmayı hayatının gayesi bilmiştir. Bu sebeple kendisine hürriyet şairi denmiştir.

ÇALIŞ VİCDANI KALDIR

Bediüzzaman, Namık Kemal’in Abdülaziz’e haykırdığı: “Ne mümkün zulm ile bidâd ile imhâ-yı hürriyet. / Çalış, idraki kaldır muktedirsen âdemiyetten.” Mısraını, “tokada müstahak olmayan gayet mühim bir zatın (Abdülaziz’in) yanlış olarak yüzüne” savrulduğunu ifade ediyor ve bu mısrayı “hürriyet perdesi altında dehşetli bir istibdat uygulayan şu asrın gaddar yüzüne çarpıyor. Ardından kendi mısraını şöyle haykırıyor:

Ne mümkün zulm ile, bîdâd ile imhâ-yı hakikat?/

Çalış, kalbi kaldır, muktedirsen âdemiyetten!

Veyahut,

Ne mümkün zulm ile, bîdâd ile imhâ-yı fazilet? /

Çalış, vicdanı kaldır, muktedirsen âdemiyetten!1

HÜRRİYET RÜYASI

Bediüzzaman, yaklaşık 14 yaşlarında iken, Mardin’de, Namık Kemal’in hürriyet için mücadele ettiğini öğreniyor.

Kendisi bu hususu şöyle anlatıyor: “İnkılâptan on altı sene evvel, Mardin cihetlerinde, beni hakka irşad eden bir zâta rast geldim. Siyasetteki muktesit mesleği bana gösterdi. O vakit meşhur Kemal’in ‘Rüya’sıyla uyandım.”2

Bu ifadede Namık Kemal’in hürriyet mücadelesini takdir vardır. Çünkü kendisi de hürriyeti imanın hassası sayan bir fikir akımını temsil edecektir ve bir ömür hürriyete hasret yaşayacaktır. Sonraları, gördüğü istibdada karşı susmayacak, “Ekmeksiz yaşarım, hürriyetsiz yaşayamam” diyecektir.

Namık Kemal rüyasında hürriyeti gökten bulutlara sarılarak inen ve yerin bütün zerrelerini sarsan bir güzel peri timsalinde görüyor. Bu güzel peri, ümmete korkmamalarını, hürriyetlerine sahip çıkmaktan gaflet etmemelerini, uyanmalarını, ilelebet uykuda kalamayacaklarını, çalışmalarını, Aziz-i Zülcelâl’in cümleyi dünyevî ve uhrevî-her türlü saadete mazhar olmak istidadıyla hür olarak halk ettiğini haykırıyor.

Namık Kemal Abdülhamid döneminde Birinci Meşrûtiyet’in ilânını rüyasının gerçekleşmesi olarak görüyor, bu gelişmeyi hürriyet açısından çok sevindirici buluyor ve şöyle sesleniyor:

“Ne efsunkâr imişsin âh ey didâr-ı hürriyet

Esir-i aşkın olduk gerçi kurtulduk esaretten.”

Bediüzzaman da bu hitaptan yaklaşık otuz yıl sonra İkinci Meşrûtiyet günlerinde hürriyete şöyle hitap ediyor:

“Ey hürriyet-i şer’î! Öyle müthiş ve fakat güzel ve müjdeli bir sadâ ile çağırıyorsun, benim gibi bir şarklıyı tabakat-ı gaflet altında yatmışken uyandırıyorsun. Sen olmasaydın, ben ve umum millet, zindan-ı esarette kalacaktık. Seni ömr-ü ebedî ile tebşir ediyorum.”3

GÜNÜN DUÂSI

Ey her şeyi bilen! Ey her şeye gücü yeten! Ey her işinde binler hikmet bulunan Allah’ım! Bu millet-i merhumeyi hürriyetine susatma! İçeriden dışarıdan zalimlerle kuşatma!

Yarınki oylamayı hayırla neticelendir! Bin yıllık müktesebatı bir günde harab etme! Âmin.

Dipnotlar:
1- Lem’alar, s. 175.
2- Münazarat, s. 123.
3- Divan-ı Harb-i Örfi, s. 73.

image_pdfimage_print

KONU İLE İLGİLİ MAKALELER

Orucun hikmetleri
1.341
Bediüzzaman’a göre Ramazan orucunun hikmetleri nelerdir? Bediüzzaman’a göre: 1) Ramazanda oruç tutmakla insan Allah’ın terbiye edicilik sıfatını tanır. 2) Ramazandaki oruçla tok açın hâlini, ze...
Kur’ân’da meşveret örneği var mıdır?
1.373
İhsan Sarı: “Meşveretin de namaz gibi farz olduğu söyleniyor. Bu doğru mu? Meşveretsiz yaptığımız işlerden ne derece sorumluyuz? Kur’ân’da meşveret örneği var mıdır?” MEŞVERET ALLAH’IN EMRİDİR All...
Bediüzzaman sırat köprüsünde kiminle görüştü?
2.605
Hayrettin Bey: “Üstad Hazretleri gördüğü bir sadık rüyada Ararat dağı infilak ediyor. Bu esnada mühim bir zat kendisine ‘İ’caz-ı Kur’ân’ı beyan et!’ diyor. Bu mühim zat kimdir? Ayrıca Sırat Köprüsü zi...
Cennette tekrar buluşma nasıl olacak?
2.346
 Olcay Bey: “Çok sevdiğimiz biri ölünce onu rüyamızda görürüz. Ben 4 ay önce eşimi kaybettim ve çok genç yaşta onu hep rüyamda görüyorum. Bir gün değilse diğer gün mutlaka görüyorum, acaba bilinçaltım...
Allah rüyada görülür mü?
9.352
İzmir Çamdibi’nden Tevfik Balkanlı: “Allah rüyada görülür mü?” DÜNYADA GÖZLER O’NU GÖREMEZ Dünya gözüyle Allah’ın Zat-ı Muallasını görmek mümkün değildir. Kur’ân şöyle buyuruyor: “Gözler O’nu id...
Bediüzzaman’a göre Ramazan ve Kur’ân
1.271
Abdullah Bey: “Bediüzzaman’a göre Ramazan ile Kur’ân arasında bağlantı var mıdır?” RAMAZAN VE KUR’ÂN Bedîüzzaman Ramazan Risalesinin Altıncı Nüktesinde, Ramazan-ı Şerifin manası ve mahiyeti ile Ku...
Âyetü´l-Kübra
642
Mustafa DARYAVUZ: “Âyetü’l-Kübra kimin eseridir? Onu vesile ederek Allah’tan yardım istenebilir mi?"   Âyetü’l-Kübra, “Allah’ı gösteren en büyük âyet” demektir. Bütün Kur’ân âyetleri Âyetü’l-Kü...
Divan-ı Harp’te Bediüzzaman
153
Muzaffer Bey: “Bedîüzzaman, Otuz Bir Marttan sonra çıkarıldığı Dîvân-ı Harb-i Örfî’de yaptığı on bir buçuk maddelik savunmasında tam bir hürriyet, vatanperverlik ve şerîat dersi verir ve müdafaası son...
Rüyâlarımız
1.385
Gamze Hanım: “Rüya nedir? Bazen çok rüya tabir ediyorlar; karamsar veya iyimser tablolar çıkabiliyor. Rüya tabirlerine inanılır mı ve ona göre amel edilir mi?”   Rüyayı, ruhumuza özgü bir gece ...
Cennette bir gölgelikte
4.971
Olcay Çiftçi: “Çok sevdiğimiz biri ölünce onu rüyamızda görürüz. Ben 4 ay önce eşimi kaybettim ve çok genç yaşta onu hep rüyamda görüyorum. Bir gün değilse diğer gün mutlaka görüyorum acaba bilinçaltı...
Sakalı tıraş etmenin hükmü üzerine
2.535
M. Emin Tunçaz: “Dinimizde sakalın hükmü ve cemaatimizde sakala ilişkin uygulamanın müstenidatı hakkında ve Emirdağ Lâhikasındaki Üstad’ın bu husustaki ifadesi yalnız kendi hususî durumuna ilişkin mi,...
Rüyalar ve gerçekler
1.680
Bursa Mustafakemalpaşa’dan Ahmet Bey: “Rüyamda sevap ile günahlarım bir teraziye konuldu, sevaplarım ağır geldi, uyandım. Bu rüya neye işaret? Yorumlar mısınız?”   RÜYALARIMIZI HAYRA YORMALIY...
Anglikan Kilisesi’nin sorularına cevaplar
200
Orhan Alagöz: “İngilizlerin meşihat-ı diniyeden 600 kelime ile cevap istedikleri sorular nelerdir?” KİLİSEDEN GELEN MEKTUP 1916 yılında İngiliz Anglikan Kilisesi İstanbul’daki Şeyhülislâmlık Makam...
Üç Said üç mesele
1.153
Şerife Tez: “Üstad Hazretlerinin iman, hayat, şeriat ekseninin Üç Said dönemindeki tezahürleri nelerdir? Her üç döneme hizmet bağlantısı nasıl olmalıdır? İzah eder misiniz?” Üç Dönem, Üç Mesele Bedi...
Bediüzzaman ikinci Avrupa’yı niçin tokatlıyor?
1.025
Ali Karakaş: “Mektubat 729’da geçen ‘yirmi hükümet’ nedir? Avrupa Birliği ülkeleri olabilir mi?” İkinci Avrupa Deccaliyeti Temsil Ediyor Bediüzzaman Hazretleri Avrupa’ya tek pencereden bakmıyor. ...
Bu makale size yardımcı oldu mu? Evet Hayır

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir