Hangi ihsan, ihsan değildir?

Nihat Bey: ”Muhakemat sayfa 21’deki Hatimede geçen cümleleri açıklar mısınız?”

Bediüzzaman, bahsettiğiniz Hatime’de bazı içtimai kural ve alışkanlıklarımızı İlahî kurallarla tadil ediyor. Yani eleştirip doğrusunu gösteriyor. Cümleleri tek tek ele alalım:

İhsan-ı İlâhî Kişiye Yeter!

“İhsan-ı İlâhîden fazla ihsan, ihsan değildir.”1 

Kişiyi şımartmayacak, şükrüne vesile olacak bir ihsanı Cenab-ı Hak yapıyor. Kişi şükrettikçe de Allah ihsanını artırıyor. Allah artırdıkça şükreden kul havalara girmiyor; şükrünü artırıyor. Oysa insanın ihsan-ı İlâhîden fazla ihsan ve iyilikleri ölçüsüzdür. Kişiyi şımartır. Su-i istimale kapı açar. Mesela bir anne sırf şefkatinden dolayı akil ve baliğ olmuş evladının oruç tutmasına –aman evladım açlığa dayanamazsın diyerek- engel olmamalı, sabah namazına şefkatle kaldırabilmeli. Aksi takdirde annenin şefkati, evladının ibadetlerine engel oluyorsa, böyle ihsan, ihsan ve iyilik değil, kötülüktür.

HAKİKAT HAYALDEN ÜSTÜNDÜR

 “Bir dane-i hakikat bir harman hayalâta müreccahtır.”2 

Hakikat hayalden üstündür. Küçük de olsa bir hakikat taneciği, çok büyük hayallere tercih edilir. Müslüman hakikat ile yaşar; hükmü, hayat kuralları, değer ölçüleri, hayalleri hak ve hakikat ile çelişmez.

METHETMEK, MÂNEN KATLETMEKTİR

İhsan-ı İlâhî ile tavsifte kanaat etmek farzdır.3

Allah’ın bir şeyi takdir etmesi ve o şeye değer vermesi hakikattir. Kul eğer Allah’ın verdiği değer kadar bir değer verirse, hakikatten ayrılmamış olur. Daha fazla değer verirse mübalağa yapmış olur. Ve kişiyi bu abartı ile tefer’una (yani Firavunlaşmaya), gurura, riyaya, ucba itmiş olur. Bu haramdır.

Nitekim Peygamber Efendimiz (asm): “Sakın birbirinizi methetmeyin. Çünkü bu (kişiye iyilik değil, kişiyi) boğazlamaktır (yani bir nevi katletmek)tir.”4 Buyurmuştur.

Yani medih kişiyi manen öldürür. Böyle bir manevi katle neden olmamalı.

 CEMİYETİN HUZURUNU BOZMAMALI

Cemiyete dâhil olan, cemiyetin nizamını ihlâl etmemek gerektir.5

Cemiyeti cemiyet yapan dini kurallar, aklî kurallar, örfler ve geleneklerdir. Bu kurallar ihlal edilirse cemiyette huzursuzluklar, gerginlikler, sıkıntılar çıkar.  Bu kurallardan dine ve akla uygun olan örfleri ihlal etmemelidir. Örf, cemiyetin akıl ve şeriat ile çelişmeyen, gelenek haline gelmiş davranış türleridir.

Dine ve akla uymayan gelenekler varsa elbette bunlar tadil edilebilecektir.

KIYMET VE ŞEREF ZÂTIN AMELİNDEDİR

Bir şeyin şerefi neslinde değildir, zatındadır.6

Kişi neslinin şerefine ve kıymetine değil, kendi zatının durumuna ve ameline bakmalıdır. Hiç kimse nesline veya aşiretine güvenip kendisini üstün göremez, kendisini mesuliyetten kurtaramaz. Peygamber Efendimiz (asm) kendisinden hukuki bir ceza konusunda iltimas isteyen birisine: “Kızım Fatma da çalmış olsa cezayı uygulardım.”7 Buyurmuştur.

Bir gün Hz. Ali (ra) “Ya Resulallah! Fatma’nın değirmen kullanmaktan elleri yara oldu, kırba ile su taşımaktan omuzları incindi. Size gelen kölelerden kendisine bir hizmetçi edinsek…” demişti.

Bunun üzerine Resulullah Efendimiz (asm):

“Ey Fatma, Allah’tan kork, Allah’a olan farzlarını eda et, ailenin işlerini yap. Yatağına girince otuz üç kere sübhanallah, otuz üç kere elhamdülillah, otuz dört kere Allahüekber de. Böylece hepsi yüz yapar. Bu senin için hizmetçiden daha hayırlıdır..” buyurdular. ,

Hazret-i Fâtma (ra):

“Allah’tan ve Allah’ın Resulünden razıyım” dedi. Resulullah ona hizmetçi vermedi.”8

Dıpnotlar:
1. Muhakemat, s. 21
2. Muhakemat, s. 21
3. Muhakemat, s. 21
4. Kütüb-ü Sitte, İ. Canan, C. 17, s. 483, No: 1127. (3743) (7114
5. Muhakemat, s. 21
6. Muhakemat, s. 21
7. Kütüb-ü Sitte, İ. Canan, C. 12, s. 505
8 .Buharî, Fedâilul Ashâb 9, Humus 6, Nafakât 6,7, Da’avât 11; Müslim, 80, (2727); Tirmizî, Da’avât 24, (3405); Ebu Dâvud, Harâc 20, (2988, 2989), Edeb 109, (5062, 5063)

image_pdfimage_print

KONU İLE İLGİLİ MAKALELER

Peygamberimızin bir çocuga hiddet göstermesinin hikmeti
1.171
İzmir/Tire’den Mehmet Said Fidan: Çocuklara karşı çok müşfik ve merhametli bulunan Peygamber Efendimizin (asm), namaz esnasında önünden geçen hırçın bir çocuğa hiddet göstermesinin sebebi ve hikmeti n...
İçimizdeki riskli inci: Nefis
1.017
Ethem Bey: “Nefis nedir? Nefis ile şeytanın görevleri aynı mıdır? Nefsimizi ne zaman ve nasıl yeneriz?   Kişi ve zat demek olan nefis, hayra da, şerre de kabiliyetli olan ve insanın maddî-mâne...
Güneş hareket eden bir meyvedardır
49
Mustafa Kertmen: “Muhakemat’ta geçen, “müteharrik olan küre-i zemine ve cereyanıyla beraber müstakarrında istikrar eden Şems’e…”1 cümlesinde dünyanın hareketli, güneşin müstakar olduğundan bahsediyor....
İnsan ya taltif görecek, ya tokat yiyecek!
152
Yunus Bey: “Câmiü’s-Sağîr 3. Cildde geçen 2256 no’lu “Allah helâl kazanan, tutumlulukla harcayan, fazlasını da fakirlik ve ihtiyaç günü olan Kıyamet için önden gönderene merhamet etsin.” Mealindeki ha...
Kadında şefkat çiçeği
438
Abdullah Bey: “Kadının şefkati üzerinde durur musunuz? Ne zaman faydasız olur? Bediüzzaman’ın bu konudaki yaklaşımı nasıldır?” Her şeyden önce şefkat ve rahmet Allah’a mahsustur ve Allah’ın sıfatla...
Titrenecek bir hukuk: Anne-baba hukuku
3.838
 Mersin’den Habibe Yıldırım: “Anne-baba hukukunu gözetmemenin neticeleri nelerdir?” ANNE-BABA HUKUKUNDAN KORKMAK LÂZIM! Kur’ân’ın taraf olduğu konulardan birisi, anne baba hukukudur. Bu açıdan an...
Kendimizi neden affetmeyeceğiz?
751
Said Bey: “Zübeyir Ağabey’in, ‘Başkasını sık sık affedin; fakat kendinizi ve nefsinizi aslâ!’ (Altın Prensipler, s. 85) sözünü açıklar mısınız? Kendimizi neden affetmeyeceğiz?”   1- Başkasını a...
Annem hava kötü olunca derse gitme diyor
1.256
İstanbul’dan Hamdi Göcek: Annem hava kötü olunca (derse) gitme, üşürsün diyor. Ne yapmam lâzım? (Yaşım 50’den fazladır.) Anneler şefkat meleği gibidirler. Siz yüz yaşında da olsanız onların gözünde ç...
Annem iyilik karşılığı bana para veriyor
1.967
İstanbul’dan Hamdi Göcek: Yaşlı anneme iyilik yaptığımda çıkarıp para veriyor. Ben de çoğu zaman istemediğimi söylüyorum, bu sefer kırılıyor. Ne yapmam lâzım?   Annenize iyilik yaptığınızda s...
Cennet annelerin ayakları altındadır
5.746
Kocaeli’nden Mehmed Hanifi Tepe: “Cennet annelerin ayakları altındadır” sözü hadis midir? Hadis değildir diyenler var. Doğrusu nedir?” EN FAZLA İYİLİĞİ HAK EDEN KİMDİR? “Cennet annelerin ayaklar...
Anne, baba ve akrabalarımız ile ilişkilerimiz
1.801
Eskişehir’den Ahmet Kocabey: “Kur’ân, Hadis ve Risâle-i Nur çerçevesinde akraba ve ebeveyn ile ilişkilerimiz nasıl olmalı? Onlardan bize zarar geldiğini düşünürsek aramıza mesafe koymalı mıyız? Özelli...
Kadında şefkat çiçeği
642
Abdurrahman Bey: “Kadının şefkati üzerinde durur musunuz? Ne zaman faydasız olur? Bedîüzzaman’ın bu konudaki yaklaşımı nasıldır?”   Her şeyden önce şefkat ve rahmet Allah’a mahsustur ve Allah’ı...
Kutlu doğuma binler tebrikler
790
İsmail Bey: “Peygamber Efendimizin (asm) ümmetine ve insanlığa olan şefkatini anlatır mısınız?”   Bugün Sevgili Peygamberimizin (asm) kutlu doğumunun 1439. yıl dönümü. Peygamber Efendimizin (...
Kadının şefkati ne zaman faydasız olur?
569
İzmir’den okuyucumuz: “Kadının şefkati ne zaman faydasız olur? Bediüzzaman’ın bu konudaki yaklaşımı nasıldır?” Her şeyden önce şefkat ve rahmet Allah’a mahsustur ve Allah’ın sıfatlarıdırlar. ...
Cennet-mekân annelerimize…
540
Hazret-i Musâ bir defasında: “Ya Rabbi! Bana öğüt ver” diye duâ etti. Cenâb-ı Allah: “Rabbinin hukukuna riayet et” buyurdu. Musâ aleyhisselam tekrar öğüt istedi. Allah (cc) şöyle buyurdu: “Annenin h...
Bu makale size yardımcı oldu mu? Evet Hayır

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir