Hadisler, Kudsî Hadisler ve âyetler

İstanbul’dan okuyucumuz: “Sahabeler bazen Peygamber Efendimiz’e (asm); “Bu Allah’ın emri midir? Yoksa senin fikrin midir?” diyor. Ve bakıyoruz, sahabenin fikri kabul görüyor. Sahabe fikrinin, Peygamber Efendimiz’in (asm) fikrinin, hadisin, kutsî hadisin ve vahyin birbirinden farkları nelerdir?”

VAHYİN DERECELERİ

Vahiy, Allah’ın konuşmasıdır. Fakat vahyin de dereceleri vardır:

1- Vahy-i Sarih (Açık vahiy): Bunda Resûl-i Ekrem (asm) sadece tercümandır, doğrudan tebliğcidir; hiçbir müdahalesi yoktur. Kur’ân âyetleri ve bir kısım hadîs-i kutsîler bu derecededir.

2- Vahy-i Zımni (Gizli vahiy): Öz ve mana itibariyle vahye ve ilhama dayanan, fakat açıklaması, ifadesi ve cümle dizilişi Resul-i Ekrem’e (asm) ait olan sözlerdir.

Resûlullah Efendimiz (asm) vahiy veya ilham olarak gelen manaları kendi cümlelerine dökerken bazen yine vahye veya ilhama mazhar olur. Bazen de kendi ferâseti ve içtihadı ile hareket eder. Kendi feraseti ve içtihadıyla yaptığı açıklamalarda bazen peygamberlik vazifesi noktasında ulvî ve kutsî bir kuvvete dayanır. Bazen de örf, âdet ve insanların fikirleri seviyesine göre bir insan olarak konuşur, fikir beyan eder.1

SAHABENİN NEZAKETİ

Bedir Savaşı öncesinde Resûlullah Efendimiz (asm) ile şerefli ordusu, müşriklerden önce Bedir’e ulaşmışlardı. Bedir Kuyusuna en yakın bir yere konakladılar. Peygamber Efendimiz (asm) karargâhın nerede kurulacağı ile ilgili ashabıyla görüştü, istişare etti.

Otuz üç yaşlarında bulunan Hubab bin Münzir (ra) ayağa kalktı, söz aldı. Dedi ki:

“Ya Resûlallah! Burası, Allah’ın emrettiği bir yer midir? Yoksa sizin fikriniz midir?”

Resûlullah Efendimiz (asm) kendi fikri olduğunu beyan buyurunca, Hubab (ra) bu defa:

“Yâ Resûlallah! Biz savaşçı kimseleriz. Burada karargâh kurmak uygun değildir. Bana sorarsanız, buradan hemen kalkalım. Kureyş halkının konacağı yerin yakınındaki subaşına gidip konalım. Ben orayı bilirim. Orada suyu bol ve tatlı bir kuyu vardır. Bir havuz yaparak onu su ile dolduralım. Diğer bütün kuyuları kapatalım. Sonra da müşriklerle çarpışalım. Biz havuzumuzdan içeriz. Onlar ise içecek bir şey bulamazlar ve çabuk pes ederler.” dedi.

Peygamber Efendimiz (asm) Hubab bin Münzir’in (ra) görüşünü uygun buldu ve karargâhın bu görüş çerçevesinde kurulmasını emir buyurdu.2

HER HADİS KUR’ÂN DERECESİNDE DEĞİLDİR

İslâmiyet hayat dinidir. Peygamber Efendimiz (asm) elbette doğrudan açık vahye mazhar olduğu gibi, gizli vahye de mazhar olmuştur. Kimi zaman kendi inisiyatifiyle hareket ettiği gibi, bazen istişarelerde de bulunmuş ve ashabının söz ve fikirlerine de önem vermiştir. Bunlar birbirleriyle çelişen davranışlar değildir. O her davranışında vahyi ölçü almış, vahyi yaşamıştır. O (asm) bize hayatı öğretmiştir. Bize her cihette rehber ve kılavuz olmuştur. İnisiyatif kullanmakla, bu dinin doğru olmak kaydıyla cüzî irade tercihine verdiği önemi, ashabına fikir danışmakla istişarenin önemi, ashabının fikirlerini doğru bulmakla, başkalarına saygıyı, başka fikirlere söz hakkı vermeyi, tartışma ve doğruyu bulma adabını, benlik duygusunu reddetmeyi  “Peygamber Lisanıyla” göstermiş olmaktadır.

Peygamber Efendimiz’in (asm) “gizli vahiy” niteliği taşıyan her sözü, her tavrı, Ashab-ı Kiram’la (ra) olan her davranışı, görüp de onayladığı ve yasaklamadığı her tutumu, “hadis” tanımına dâhildir. Hadis, Kur’ân derecesinde “açık vahiy” değildir. Fakat kendi içinde muhtelif derecelerde gizli vahiydir veya gizli vahiyden izler taşır.

Bize düşen; sahih kaynaklarla Peygamber Efendimiz’e (asm) sağlam biçimde dayandırılan her söz veya tutumu hadis kabul etmek, örnek almak, kavramaya çalışmak ve mümkün mertebe yaşamaktır.

Her hadisin Kur’ân derecesinde “açık vahiy” olmaması, Peygamber Efendimiz’in (asm) her davranışının ve her sözünün “farz” olmadığı anlamını taşır. Peygamber Efendimiz’in (asm) her sözü ve her davranışı bizim için “farz” olsaydı, bunu yaşamaya gücümüz yetmezdi.

Dipnotlar:
1- Mektûbât, s. 94.
2- Peygamberimizin Hayatı, 1/362.

image_pdfimage_print

KONU İLE İLGİLİ MAKALELER

Arş’ın altındaki hazineden gelen ayetler
1.385
Muzaffer Bey: “1- Amenerresulü okumanın fazileti nedir? 2- Bu ayetleri okurken “va’’fü annâ, vağfirlenâ, verhamna” dualarında, -ki burası ayet arası oluyor- âmin denilir mi? Arş’ın Altından gelen Haz...
Risale-i Nur’un haberî sıfatlarla ilgili yorumu
1.719
Tamer Bey: “Allah’ın eli, inmesi, arşa istivası, ruhu, gülmesi ve sevinmesi vs. Bu tarz âyet ve hadislerde geçen sıfatları Risale-i Nur nasıl yorumluyor?” HABERİ SIFATLARIN ANLAMI Allah’ın Haberi ...
Âyetlere dokunarak okumak
415
M. Sur rumuzlu okuyucumuz: “Cevşen’i veya Kur’ân’ı ağız kıpırdatmadan gözümle ve hayalimle okusam geçerli olur mu?”   Allah’ın kitabını ister gözümüzle, ister dilimizle, ister ağız kıpırdatma...
Secde ayeti
528
Bayan okuyucumuz: “Cevşendeki duâlardan Münacatül Kur’ân’ı okuyoruz. Secde âyeti de var. Secde yapmamız gerekir mi?” Tutan Çetiner: “Televizyonda, radyoda Kur’ân okunuyor. Secde ayeti okunduğunda se...
Sadaka üzerine
750
Edirne’den okuyucumuz: “Sadaka nedir? Kimlere nasıl, ne kadar ve ne zaman sadaka verilir? Dilenciye verilen şey sadaka mıdır? Hadise göre sadakanın ömrü uzattığı doğru mudur? Öyleyse ecelin değişip de...
Cehennemi kızdıran şirk
838
 Erkan Bey: “‘Ateşi insanlar ve taşlar olan Cehennem’den sakının.’ âyetini açıklar mısınız? Bu âyette taşların nazara verilmesinin hikmeti nedir?” Kur’ân şöyle bildiriyor: “Ey inananlar! Kendinizi ...
Kadının örtüsü
517
Şefika Hanım: “Kadının örtünmesinin hikmetini âyet ve hadisler ışığında açıklayabilir misiniz?”   Vücudumuz bize âit değildir. Vücudumuz üzerinde binde dokuz yüz doksan dokuz hisse sahibi,...
Secde ayeti
547
M. F. Ç. Rumuzlu okuyucumuz: “23. cüzün sonlarına doğru yer alan secde âyetinde secde ile ilgili herhangi bir kelime geçmiyor. Bunun hikmeti nedir? Biraz açar mısınız?”   Bahsettiğiniz âye...
Kuran ayetlerini yorumlama ve tartışma
2.187
“Kur’ân’ı yalnızca meâlen okumayı yeterli gören arkadaşlarla tartışırken nelere dikkat etmeliyiz? Doğruyu anlatmak için münakaşa yapılır mı?”   Arkadaşlarımız arasında önce dostluğu, kardeş...
Kur’ân’da en çok zikredilen âyet: Besmele
2.048
Nadide Hanım: “Kur’ân’daki besmeleler 114 defa mı nazil olmuştur? Yoksa bir defa nazil olup her sûrenin başına mı konmuştur?”     Besmele’nin Kur’ân’dan bir âyet olduğunda şüphe yoktu...
Hadîs ve vahiy
1.073
Selçuk Bey: “Sahabeler bazen Peygamber Efendimiz’e (asm) ‘Bu Allah’ın emri midir? Yoksa senin fikrin midir?’ diyor. Ve bakıyoruz, sahabenin fikri kabul görüyor. Sahabe fikrinin, Peygamber Efendimiz’in...
Ebu Hüreyre (ra) neden çok hadis rivayet etti?
538
H. B. Rumuzlu okuyucumuz: “Ebu Hüreyre gerçekten güvenilir birisi midir? Neden çok hadis rivayet etmiştir?”   Ebu Hüreyre (ra) bir sahabedir. Hadislerine elbette güvenilir. Fakat Ebu Hüreyre ...
Kur´ân´ın sûre ve âyetlerinin tanzimi
555
Erzurum’dan Süleyman KAYA: “Kur’ân-ı Kerîm’in Fâtiha sûresinden başlayıp Âl-i İmrân diye sıralanması Peygamber Efendimiz (asm) zamanında mı olmuştur? Yoksa daha sonra Hazret-i Ebû Bekir (ra) devrinde ...
Fırat´ın suyu kırmızı akar
5.693
Ermenek’ten Haydar Açıkbaş: “Dicle ve Fırat arasında çıkacak savaşla ilgili Peygamber Efendimiz (asm) neler bildirmiş? Bu hadislerin yorumları nelerdir? Bu rivâyetlerin günümüzdeki olaylarla ne derece...
Zaman izâfîdir
506
Mehmet Ali Bey: “Allah’ın (cc) ezelî olduğuna, başlangıcının olmadığına inanıyorum. Fakat aklıma bir şey takılıyor ve bunu cevaplayamıyorum. Cenâb-ı Allah insanlığı ve dünyayı yaratmadan evvel ne vard...
Bu makale size yardımcı oldu mu? Evet Hayır

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir