Gözlere ve gönüllere bayram olsun!

İstanbul’dan bayan okuyucumuz: “Bu bayramın adı sünnette ne olarak geçiyor? Ramazan Bayramı veya şeker bayramı demenin, birinin diğerine göre herhangi bir sakıncası veya efdaliyeti var mıdır?”

İsim üzerinde duralım. Fakat şunu bilelim: İsimler ve resimler hakikati değiştirmez. Bu bayramda üzerinde durmamız gereken hususu Kur’ân vurguluyor.

Kur’ân, “Mü’minler kurtuldu.”  1 buyuruyor.
Öyleyse denebilir ki, mü’minler bayramı hak etti.

Çünkü günahtan, gazaptan, azaptan, ateşten, cehennemden, cezadan kurtulanın bayram yapması annesinin ak sütü gibi hakkıdır, helâlidir.
Mü’minler oruç tutmak suretiyle Allah’ın emirlerine duyarlılık kazandılar. Duyguları, lâtifeleri, akılları, kalpleri, nefisleri İlahi emirle yıkandı, boyandı. Gözleri, sözleri, özleri, kulakları, elleri, ayakları harama karşı oruç kalkanına girdi; helâle karşı edep ve itaat dizginini buldu.

Harama karşı zaten İlâhî nehiyler vardı ve mü’min, nefsinin rağmına itaat ediyordu.
Ramazan’da helâle karşı da İlâhî nehiyler buldu ve nefsinin rağmına yine itaat etti.
Yemeyeceksin dendi; yemedi!
İçmeyeceksin emri geldi; içmedi!
Helâle karşı nehiylere itaat ederken, harama karşı nehiylere de itaatini sürdürdü.
Esasen harama karşı nehiylere itaatini bir hayat prensibi bilmişti.

Bu sebeple ağzı oruçlu iken gözünü haramlardan korudu, kulağını kötü sözlerden muhafaza etti, duygularını günahlardan alıkoydu. Bediüzzaman’ın ifadesiyle ‘mide gibi bütün duyguları, gözü, kulağı, kalbi, hayali, fikri gibi cihazat-ı insaniyeye dahi bir nevi oruç tutturmak suretiyle orucunu kemale erdirdi. 2

Mü’minin duyguları zaten oruçla birlikte bayram yaşamaya başlamıştı. Gönlü merhametin doruğuna ulaşmış, kalbi helâl sevginin zirvesine erişmiş, aklı imanın, izanın, iltizamın ve salâbetin müstesna mevkiine yükselmiş, ruhu tevekkülün ve teslimiyetin saadetinde uçuyordu.

Şimdi bayramla beraber, gönlü, kalbi, aklı ve duyguları sevincin zirvesinde pervaz ediyor.

Çünkü inşallah makbuliyet umduğu orucunun iftarını yaşıyor. Nitekim müjdeyi Peygamber Efendimiz’den (asm) almıştır:  “Oruçlu için iki sevinç vardır: Biri iftarı anındaki sevinci, diğeri de Rabbine kavuştuğu andaki sevincidir.”

İşte mü’min Ramazan boyunca her gün kısmen yaşadığı iftar sevincini, Ramazan Bayramında tamamen ve kâmilen yaşıyor.

Ramazan boyunca itaat etmiş, şükretmiş, ikram etmiş, ihsan etmiş, veren el olmuş, nefsini terbiye etmiş, Kur’ân ile boyanmış… Şimdi bu bayramla gözü, gönlü, duyguları, Kur’ân’ın hikmeti ile boyanmış aklı, terbiye edilmiş nefsi, dizginlenmiş hevesleri ve ahirete iştiyak duymuş arzuları şükrün, ikramın ve İlâhî ihsanın sevincini doludizgin yaşıyor.

İsimde ve resimde takılıp kalmıyor.

Gelelim isme… Bu bayramın sünnette adı “Fıtır Bayramı”dır.3 “Yevmü’l-Fıtır” veya “Iydü’l-Fıtır” diye geçer. Fıtır, Ramazanda oruç emri çerçevesinde yasaklanmış olan yeme ve içmenin serbest bırakılması demektir. Aynı kökten gelen iftar da, yeme içme anıdır. Veya fıtratların, fıtrat için yaratılmış yiyecek ve içecekle buluştuğu zaman dilimidir. Fıtır Bayramına bu anlamda fıtrat bayramı da denebilir.

Bu bayramın adına şeker nereden karışmıştır? Neden şeker bayramı denmiştir?
İlk bakışta bu isim bayramı Ramazandan koparma gayreti gibi gözüküyor.

Oysa bayramın şekere nispet edilmesinin, Ramazana nispet edilmesine oranla halk nezdinde hiç tutmadığı açıktır.
Bununla beraber, bu bayramın sünnette tatlı ile bağlantısı yok da değildir. Hazret-i Enes (ra) bildiriyor ki: Peygamber Efendimiz (asm) Ramazan Bayramında, sayıca tek olan birkaç hurma yemedikçe namaza gitmezdi.”  4

Hurmanın, oruç yorgunluğundan sonra insan dimağına güç ve kuvvet verdiği bilinen bir gerçektir. Tabiinden bazıları, zihni ve zekâyı açtığı ve vücuda güç verdiği için hurma yoksa bal veya tatlının bu bayramda müstehap olduğu görüşündedirler. Bu bayramın adının şekerle ilişkilendirilmesinin böyle bir alt yapısının olduğu düşünülebilir.

Ne var ki tabiin döneminde ve daha sonraki dönemlerde bu bayrama hurma bayramı veya tatlı bayramı denmemiştir.

Bu mülâhazalar çerçevesinde söylenebilir ki, en azından, bu bayrama şeker bayramı demenin daha faziletli olduğunu söylemek zordur. Fakat öncesindeki oruç emrine nispetle Ramazan bayramı demek kulağa, hiss-i zahiriye ve kulluğun asaletine daha uygun düşüyor.

Dipnotlar:
1- Mü’minun Sûresi: 1.
2- Mektubat, s. 391.
3- Ebû Davud, Salât 245, (1134); Nesâî, Iydeyn 1, (3, 179).
4- Buhârî, Iydeyn: 4, Tirmizî, Salât: 390, (543); İbrahim Canan, Kutub-i Sitte Tercüme ve Şerhi, Akçağ Yayınları: 9/355.

image_pdfimage_print

KONU İLE İLGİLİ MAKALELER

Bayramınızı binler tebrikler
542
BAYRAM BİR KABUL BELGESİDİR Otuz günlük “oruçla terbiye olmak” gibi bir revizyondan sonra, böyle arka arkaya üç günün bayram kılınması, ibadet ayında ümmetçe duruşumuzun, tavrımızın ve ibadetimizin R...
“Sizden hiç biriniz namaz kılmadan önce kurban kesmesi...
9.944
Ankara’dan arayan M. Ö.: “Sizden hiç biriniz namaz kılmadan önce kurban kesmesin” hadisi ile anlatılmak istenen nedir? Bu hangi namazdır? Namaz kılmayan birisi kurban kesemez mi?”   Bu hadi...
Kurban hisseleri
838
İstanbul / Güngören’den Mehmet Yılmazcan: *“Akika kurbanı Kurban Bayramındaki kurban hissesine dâhil edilebilir mi? Yani bir hisse kendim için bir hissede doğan çocuğuma niyet edip kurban kesebilir mi...
Zilhicce ayının faziletleri
1.531
Mersin’den Yaşar Kılınç: “Zilhiccenin ilk on gününün faziletleri nelerdir? Bu günlerde neler yapalım? Bu günlerde tutulan oruç bayramın birinci günü kurban etine kadar devam eder, bayram etiyle iftar ...
Kurban bayraminda nikahlanan kurban kesmesi gerekir mi
596
“Dîni nikâhımı geçen Kurban Bayramının 2. günü akşamı kıydım. Mehir 114 gram altın kararlaştırıldı. Geçen bayram kurban kesmem gerekir miydi? Gerekir idiyse, kesmediğim için şimdi yapmam gereken bir ş...
Şehr-i Ramazan’a veda
577
 Eşsiz bir ibadet ayına elveda diyoruz bugün. İçimizde bir yandan rahmet ayından ayrılmanın burukluğu, diğer yandan yarının bayram oluşunun huzur ve saadeti. Rahmet’ten bayrama bir geçiş merdiven...
Rahmetin, mağfiretin ve cennetin bayramı!
575
BAYRAM BİR KABUL BELGESİDİR Otuz günlük “oruçla terbiye olmak” gibi bir revizyondan sonra, böyle arka arkaya üç günün bayram kılınması, ibadet ayında ümmetçe duruşumuzun, tavrımızın ve ibadetimizin R...
Bugün Arefe, teşrik tekbirleri başladı
120
Allahü Ekber! Allahü Ekber! İbrahim Aleyhisselâm, İsmail Aleyhisselâm yerine Cebrail Aleyhisselâmın indirdiği koçu kurban edince, Hz. Cebrail (as), “Allahü Ekber! Allahü Ekber!” diyerek semavatı çınl...
Ramazan-ı Mübareğin savmına veda
539
Rahmet’ten bayrama bir “arefe” merdivenindeyiz bu gün. Duâların geri çevrilmediği ender zamanlardan birini daha idrak ediyoruz şu dakikalarda, bayram sabahına kadar. Elimiz duâdan inmemeli, kalbimiz...
Bayramı hak eden mü’minlere tebrikler
799
 Günümüze ve gönlümüze bir bayram sevinci daha doğdu. Orucu farz kılan, ardından ikrâm ve izzetiyle bayramı bir sevinç günü kılan Cenâb-ı Allah’a sayısız hamdler ve şükürler olsun. Sahi... Sayılı gü...
Son gün orucumu açtığım için oruç borcum var mıdır?
750
Bursa’dan İsmail Ateş: “Ramazanın son gününde Arabistan ve bazı İslâm memleketlerinde bayram yaptılar. Ülkemizde de bayram olduğu haberi yayıldı. Bazıları oruçlarını açtılar. Ben de açtım. Daha sonrad...
Kurban bayramdaki sünnetler
5.761
Almanya/Köln’den Abdullah Efe: “Bayram günlerinde sünnete uygun olarak neler yapmamız gerekir?” Kurban Bayramını idrâk ediyoruz. Bizi bu bayrama eriştiren Rabbimize sonsuz hamd ü senâ olsun. ...
Kurban bayramında adak kesilir mi?
12.495
Oğuzhan bey: “Kurban bayramında adak kesilir mi?" Adak kurbanını kesmek için Kurban Bayramını beklemeye gerek yoktur. Adak kurbanı şarta bağlı olarak adanmışsa, şartın gerçekleştiği günden itibaren...
Bayramı hak edenlere binler tebrikler!
740
Otuz günlük “oruçla terbiye olmak” gibi bir revizyondan sonra, böyle arka arkaya üç günün bayram kılınması, ibadet ayında ümmetçe duruşumuzun, tavrımızın ve ibadetimizin Rabbimizi hoşnut ettiğinin bel...
Bayramınızı binler tebrikler
546
Günümüze ve gönlümüze bir bayram sevinci daha doğdu. Orucu farz kılan, ardından ikram ve izzetiyle bayramı bir sevinç günü kılan Cenâb-ı Allah’a sayısız hamdler ve şükürler olsun. Yirmi dokuz gün...
Bu makale size yardımcı oldu mu? Evet Hayır

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir