Geçerli oruç özürleri, kaza ve fitre

Nurefşan Hanım: “Ramazan orucu için kadınlarda ve erkeklerde ne gibi geçerli mazeretler vardır? Hangi şartlarda tutamazlar? Oruç borcunu kimler fidye (para) vererek öder? Kimler oruca karşılık oruç tutarak öder?”

ORUÇTAN MUAF KILAN ÖZÜRLER

Ramazan ayında oruç tutmamayı mubah kılan sebepleri bizzat Cenab-ı Hak tayin etmiştir. Ayet şöyledir: “Ramazan orucu sayılı günlerden ibarettir. O günlerde sizden her kim hasta yahut yolculuğa çıkmış olur da oruç tutamazsa, tutamadığı günler sayısınca sıhhat bulduğu başka günlerde oruç tutar.”1

Oruçtaki muafiyet ve ruhsat güç yetirene kadardır, sonsuza kadar değildir. Yani hasta ise iyileştiğinde, yolcu ise yoldan döndüğünde sona erer.

Muafiyet sona erdiğinde, tutamadığı orucu gününe gün kaza etmesi farzdır.

Ayetin af getirdiği sınıfları kısaca hatırlayalım:

1. Yolculuk: Oruç günleri içinde en az 90 kilometrelik bir yere yolculuğa çıkan ve seferîlik hükümlerine tâbi olan kimseler, zorluk varsa oruç tutmayabilirler.

Ancak bu bir ruhsattır. Meşakkat ve zorluk olmayan yolculuklarda orucunu tutması daha efdaldir.

2. Hastalık: Hastalar, oruç tutmaya güç yetiremeyecek derecede zaafiyete veya acziyete düştüklerinde oruç tutmayabilirler. Keza aşırı zayıf ve hâlsiz olanlar, oruca dayanamadıklarında oruç tutmayabilirler. Keza hayız ve nifas hâlindeki kadınlar da, bu hâl kendileri için yeterli derecede eza ve sıkıntı teşkil ettiği için, temizlik dönemine kadar oruç tutmazlar.

3. Hamilelik ve çocuk emzirme: Oruç tuttuğu takdirde kendisinin veya çocuğunun beslenmesinden endişeye düşen, hâlsiz düşeceğinden korkan hamile ve emzikli kadınlar oruç tutmayabilirler.

Fakat çocuğunu ilâve besinlerle besleyen, oruç tutması halinde kendisinin veya çocuğunun zayıf ve aciz düşeceğinden korkmayan kadınların oruç tutmaları daha efdaldir.

4. İhtiyarlık: Zaafiyete uğramış, güçten ve takattan düşmüş yaşlı kimseler de oruca dayanamayacaklarını anladıklarında oruç tutmayabilirler.

Yaşlı kimseler daha sonra kaza yapacaklarına umut taşımadıklarında, tutamadıkları oruç günleri sayısınca fidye verirler.

Eğer fidye verebilecek mâlî güçleri de yoksa Allah’a dua ve istiğfar ederler.

KİMLER FİDYE VERİRLER?

Hastalık nedeniyle oruç tutamayanlar, eğer iyileşmekten umutlarını keserlerse, tutamadıkları gün sayısınca fidye verirler.

Fidye ayetle sabittir. Kur’ân, “Oruca güç yetiremeyenler bir düşkünü doyuracak kadar fidye verirler.”2 Buyuruyor.

Fidyenin Ramazan’ın içinde verilmesi Ramazan ayının hürmet ve bereketine daha uygundur.

Fakat aslolan oruç borcunu oruçla ödemektir. Oruç borcunu fidye ile kapatmak, Kur’ân’ın oruç tutamayacaklara getirdiği bir kolaylıktır. Bu nedenle, fidye verdikten sonra iyileşen hastaların, tutamadıkları oruçlarını yeniden gününe gün kaza etmeleri farzdır.

FİDYE MİKTARI NE KADARDIR?

Fidye miktarı, her bir oruç günü için bir fakiri bir günlük doyuracak kadar para veya belirli miktarlardaki gıda maddelerinden oluşur. Bir fidye miktarı, bir fitre miktarına eşittir: Buğdaydan yarım sa’; arpa, hurma ve kuru üzümden bir sa’dır. Sa’ bir hacim ölçüsü birimidir ve bir sa’ yaklaşık 2.75 litredir; bu da yaklaşık 3 kilograma denk düşmektedir.

Sağlıklarında fidyelerini kendileri ödeyemeyenler, öldükten sonra fidyelerinin ödenmesini vasiyet edebilirler. Böyle bir vasiyetin bulunması hâlinde, geride bıraktığı malın üçte biri fidyeyi ödemeye yeterli ise mirasçılarının bu bedeli ödemeleri dinî bir vecibe olur.

Vasiyeti yoksa veya malının üçte biri fidyenin ödenmesine yeterli değilse, mirasçılarının sırf hayır ve fazilet olarak bu fidyeyi kendi mallarından kendi rızalarıyla ödemeleri de makbuldür.

Fidye ödeyebilecek kadar mâlî güce ve imkâna sahip bulunmayanlardan bu yükümlülük ölümle birlikte düşer.

Ancak ölene kadar bu fidyeyi ödeme gayreti içinde olmaları gerekir.

Dipnotlar:
1- Bakara Suresi: 184.
2- Bakara Suresi: 184.

image_pdfimage_print

KONU İLE İLGİLİ MAKALELER

Oruç fidyesi üzerine
824
Abdulmuhsin Bey: “Ramazan orucunu tutmakta zorlanan, sonra da tutamayacak kadar yaşlı olan birisi tutamadığı günleri nasıl telafi eder?” İslâmiyet kolaylık ve rahmet dinidir. İslâm dinini göndere...
Yaz bereketine şükür için
646
Şakir Bey: “Bir arkadaş soruyor: Bu uzun yaz günlerinde oruç emrinin ayrı bir hikmeti var mıdır? Kışın hem günler kısa, hem de sıcaklık susuzluk gibi unsurlar yok iken, yazın hem günlerin uzun, hem de...
Özel durumlarda kadının kefaret orucu
1.209
İzmir’den okuyucumuz: “Her ayda belirli sürelerde âdet gören kadınlar kefaret orucunu nasıl tutarlar?” Kadınlar, âdetli oldukları günlerde oruçtan muaf olduklarından bu günlerde oruç tutmazlar. K...
Farz oruç bize neler kazandırır?
1.527
Farz oruç bize neler kazandırır? Farz oruçla ancak Allah’ın rızâsı kazanılır, Allah’ın mağfiretine ulaşılır, Allah’ın merhametine nâil olunur, Allah’ın muhabbetine ve sevgisine mazhar olunur. Farz...
Oruçlu iken muâyene
804
“Doktor muayene esnasında bir âleti alttan veya üstten içeriye girdirse oruç bozulur mu? Eğer bozulursa kefâret mi gerekir? Bu durumda gusül de gerekir mi?” Okuyucumuza Cenâb-ı Hak’tan âcil şifâlar...
Ramazan´da günah işlemek
10.005
Mustafa Deniz: “Ramazan kutsal bir aydır. Lâkin oruç tutmayan şahıslar nasıl olsa oruçlu değiliz diye Ramazanda büyük günah işleseler, işledikleri günah mı Ramazana saygısızlıktır, yoksa oruç tutmamal...
Orucu kasden bozmak
1.103
İstanbul’dan bayan okuyucumuz: “Kaza orucunu kasten bozan birisi kefaretle yükümlü olur mu?” Kefaret orucu yalnız Ramazan orucunu kasten bozmaya verilen bir cezâî müeyyidedir. Her ne kadar Ramaz...
Ramazan orucu ve şükür
950
Ramazan orucu ile şükür arasında nasıl bir ilişki vardır? İnsan, nimetin kıymetini yokluğunda daha iyi kavrar. Mübârek Ramazanın orucu ile Allah’ın nimetlerinden kısmen, yani belirli bir süre el ...
Ramazanda oruç tutmamak
772
Ramazanda oruç tutmamayı mubah kılan özürler nelerdir? Ramazan orucu bedenin kendi lezzetlerini ve tabiî ihtiyaçlarını terk etmesi esasına dayandığı için, böyle bedenî ibâdete güç yetiremeyen kim...
Orucumuz ve şükür borcumuz
643
Salih Bey: “Orucun şükre bakan yönü nelerdir?” Biz her şey için Yüce Allah’a karşı şükür borçluyuz. Öyle ki, her isteğimiz karşılanıyor. Her ihtiyacımız görülüyor. Her derdimiz derman buluyor. Her...
Lâfını kurşun sayma, bin düşün bir söyle
2.553
Pınar Hanım: “Ölümüne yemin eden birisi yemininden dönmek isteyince ne yapması lâzım? Ne kefaret ödeyecek? Kefareti ödeyince önceden verdiği şart ona bir uğursuzluk getirir mi?” YEMİNLERİMİZDEKİ BO...
Oruçlu iken istifra
928
İzmir’den okuyucumuz: “Ağız dolusu kustuktan sonra orucun bozulduğunu biliyorum ama son zamanlarda bu konu hakkında değişik yorumlar duyuyorum. Oruç bozulduktan (yani ağız dolusu kustuktan) sonra eğer...
Günahları eriten ay geliyor
1.006
Peygamber Efendimiz (asm) buyuruyor ki: “Kim Ramazan ayının orucunu inanarak, Allah’tan sevap umarak ve bağışlanma dileyerek tutarsa, geçmiş günahları bağışlanır.”1 Bu umumî bir af kânunudur. Kim...
Kefaret fidye ile ödenir mi?
1.050
Necati Bey: “Kefaret fidye ile ödenir mi?” KEFARET ÖDEMEDE SIRA Ramazan ayında bilerek oruç bozan bir kişiye Peygamber Efendimiz Aleyhissalâtü Vesselâm önce, “Bir köle azad edecek kadar mal bulabi...
Adak, para olarak verilebilir mi?
3.088
Bayan okuyucumuz: “İki kurban adağımız var. Birisini para olarak verebilir miyiz?” Adaklarımızda, adak konusu yaptığımız ibadetlere sadık kalmalıyız. Cenâb-ı Hak, “Adaklarını yerine getirsinler”1 bu...
Bu makale size yardımcı oldu mu? Evet Hayır

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir