Geçerli oruç özürleri, kaza ve fitre

Nurefşan Hanım: “Ramazan orucu için kadınlarda ve erkeklerde ne gibi geçerli mazeretler vardır? Hangi şartlarda tutamazlar? Oruç borcunu kimler fidye (para) vererek öder? Kimler oruca karşılık oruç tutarak öder?”

ORUÇTAN MUAF KILAN ÖZÜRLER

Ramazan ayında oruç tutmamayı mubah kılan sebepleri bizzat Cenab-ı Hak tayin etmiştir. Ayet şöyledir: “Ramazan orucu sayılı günlerden ibarettir. O günlerde sizden her kim hasta yahut yolculuğa çıkmış olur da oruç tutamazsa, tutamadığı günler sayısınca sıhhat bulduğu başka günlerde oruç tutar.”1

Oruçtaki muafiyet ve ruhsat güç yetirene kadardır, sonsuza kadar değildir. Yani hasta ise iyileştiğinde, yolcu ise yoldan döndüğünde sona erer.

Muafiyet sona erdiğinde, tutamadığı orucu gününe gün kaza etmesi farzdır.

Ayetin af getirdiği sınıfları kısaca hatırlayalım:

1. Yolculuk: Oruç günleri içinde en az 90 kilometrelik bir yere yolculuğa çıkan ve seferîlik hükümlerine tâbi olan kimseler, zorluk varsa oruç tutmayabilirler.

Ancak bu bir ruhsattır. Meşakkat ve zorluk olmayan yolculuklarda orucunu tutması daha efdaldir.

2. Hastalık: Hastalar, oruç tutmaya güç yetiremeyecek derecede zaafiyete veya acziyete düştüklerinde oruç tutmayabilirler. Keza aşırı zayıf ve hâlsiz olanlar, oruca dayanamadıklarında oruç tutmayabilirler. Keza hayız ve nifas hâlindeki kadınlar da, bu hâl kendileri için yeterli derecede eza ve sıkıntı teşkil ettiği için, temizlik dönemine kadar oruç tutmazlar.

3. Hamilelik ve çocuk emzirme: Oruç tuttuğu takdirde kendisinin veya çocuğunun beslenmesinden endişeye düşen, hâlsiz düşeceğinden korkan hamile ve emzikli kadınlar oruç tutmayabilirler.

Fakat çocuğunu ilâve besinlerle besleyen, oruç tutması halinde kendisinin veya çocuğunun zayıf ve aciz düşeceğinden korkmayan kadınların oruç tutmaları daha efdaldir.

4. İhtiyarlık: Zaafiyete uğramış, güçten ve takattan düşmüş yaşlı kimseler de oruca dayanamayacaklarını anladıklarında oruç tutmayabilirler.

Yaşlı kimseler daha sonra kaza yapacaklarına umut taşımadıklarında, tutamadıkları oruç günleri sayısınca fidye verirler.

Eğer fidye verebilecek mâlî güçleri de yoksa Allah’a dua ve istiğfar ederler.

KİMLER FİDYE VERİRLER?

Hastalık nedeniyle oruç tutamayanlar, eğer iyileşmekten umutlarını keserlerse, tutamadıkları gün sayısınca fidye verirler.

Fidye ayetle sabittir. Kur’ân, “Oruca güç yetiremeyenler bir düşkünü doyuracak kadar fidye verirler.”2 Buyuruyor.

Fidyenin Ramazan’ın içinde verilmesi Ramazan ayının hürmet ve bereketine daha uygundur.

Fakat aslolan oruç borcunu oruçla ödemektir. Oruç borcunu fidye ile kapatmak, Kur’ân’ın oruç tutamayacaklara getirdiği bir kolaylıktır. Bu nedenle, fidye verdikten sonra iyileşen hastaların, tutamadıkları oruçlarını yeniden gününe gün kaza etmeleri farzdır.

FİDYE MİKTARI NE KADARDIR?

Fidye miktarı, her bir oruç günü için bir fakiri bir günlük doyuracak kadar para veya belirli miktarlardaki gıda maddelerinden oluşur. Bir fidye miktarı, bir fitre miktarına eşittir: Buğdaydan yarım sa’; arpa, hurma ve kuru üzümden bir sa’dır. Sa’ bir hacim ölçüsü birimidir ve bir sa’ yaklaşık 2.75 litredir; bu da yaklaşık 3 kilograma denk düşmektedir.

Sağlıklarında fidyelerini kendileri ödeyemeyenler, öldükten sonra fidyelerinin ödenmesini vasiyet edebilirler. Böyle bir vasiyetin bulunması hâlinde, geride bıraktığı malın üçte biri fidyeyi ödemeye yeterli ise mirasçılarının bu bedeli ödemeleri dinî bir vecibe olur.

Vasiyeti yoksa veya malının üçte biri fidyenin ödenmesine yeterli değilse, mirasçılarının sırf hayır ve fazilet olarak bu fidyeyi kendi mallarından kendi rızalarıyla ödemeleri de makbuldür.

Fidye ödeyebilecek kadar mâlî güce ve imkâna sahip bulunmayanlardan bu yükümlülük ölümle birlikte düşer.

Ancak ölene kadar bu fidyeyi ödeme gayreti içinde olmaları gerekir.

Dipnotlar:
1- Bakara Suresi: 184.
2- Bakara Suresi: 184.

image_pdfimage_print

KONU İLE İLGİLİ MAKALELER

Oruç günahlara ve Cehenneme perdedir
1.254
Kişiyi cehennemden kurtarıp cennete ulaştıracak ameller nelerdir? Kişiyi Cehennemden kurtarıp Cennete ulaştıracak amellerin neler olduğunu Allah Resûlünden (asm) dinleyelim: Muaz İbnu Ceb...
Kaza orucu
834
Rabia Sağlam: “Kaza orucu tutarken unutarak bir şey yiyip içmek orucu bozar mı? Bozarsa yiyip içmeye devam mı etmek gerekir, yoksa yememek mi gerekir?” Kaza orucu tutarken unutarak bir şey yemek ve...
Oruç fidyesi üzerine
809
Abdulmuhsin Bey: “Ramazan orucunu tutmakta zorlanan, sonra da tutamayacak kadar yaşlı olan birisi tutamadığı günleri nasıl telafi eder?” İslâmiyet kolaylık ve rahmet dinidir. İslâm dinini göndere...
Oruç kefareti
1.016
Salih Aytimur: “Televizyonda orucun kefaretinin olmadığı söylenmiş. Bunun doğrusu nedir?” ÜMMET İLMİHALİNİ BİLİR İslâmiyet bugün çıkmış bir din değil! Televizyonda konuşan o birilerine yeni vahiy g...
Nafile orucu bozmak
84.246
Esra Çelik: “Ramazan’daki kaza borçlarımı tuttum. Bittiğinin ertesi günü Şevval ayı için 6 günlük oruca başlamıştım. Ama ilk günü bilerek orucumu bozdum. Kefaret gerekir mi? Ya da sadece o orucun bir ...
Oruç tutanın namaz kılmaması
11.367
Merve Kuruçaylı: “Ramazan ayında oruç tutup namaz kılmayanın oruç sevabından bir şey eksilir mi?” Oruç da, namaz da Allah’ın emirlerindendir. Her ikisinin de farz olanı vardır, vacip olanı vardır...
Oruç bedenî bir ibadettir
644
Hatice Güner: “Tedavi sebebi ile tutulamayıp fidyesi verilen oruçların tedavi bittikten sonra kaza edilmesi gerekir mi? Gerekirse fidyenin hükmü ne olur?” Tedavi sebebi ile tutulamayıp fidyesi ve...
İnsülin orucu bozar mı?
2.138
İskenderun’dan Mehmet Özyurt: “İnsülin orucu bozar mı?” Vücuda zerk edilen şeylerin orucu bozup bozmaması meselesinde ulema ihtilâf etmiştir. Şüphesiz ihtilafta rahmet vardır. Dinin genişliğini ...
Günahların bağışlandığı ay geliyor
684
 Abdullah Bey: “Peygamber Efendimiz (asm), “Kim Ramazan ayını Allah’tan sevap umarak tutarsa geçmiş günahları af olur” buyuruyor. Bu müjdeyi nasıl anlamalıyız?” Bir rahmet ve mağfiret ayının daha ...
İslâm dini cariyeliğe karşıdır!
1.254
Samsun Alaçam’dan Mehmet Demir: “Cariyelik hakkında bilgi verir misiniz? Bu meseleye İslâmiyet nasıl bakıyor? Hangi hükümleri getirmiştir?”   İnsanın yaratılış gayesi yalnız Allah’a ibadet et...
Şeytanın bağlanması ve aldatması
5.431
Ahmet Gökyüzü: “Ramazan ayında şeytanların bağlanması ile ilgili âyet veya hadis var mı? Mânâsı nedir?” Ebû Hüreyre (ra) bildirmiştir ki: Peygamber Efendimiz (asm) şöyle buyurmuştur: “Ramazan ayı...
Niyet, ne zaman başlar?
772
Gülden Hanım: “Mide rahatsızlığım var; kusup orucumu bozmaktan korkuyorum. Bu sebeple öğleye kadar niyetimi geciktiriyorum; eğer kusmazsam ve kusmayacağımdan emin olursam niyet ediyorum. Bunda bir sak...
Büyüklerimizin adına fidye vermek
797
Mehmet Korkmaz: “Annem 88 yaşında ve alzaymır hastası, oruç tutamıyor, bunun için oruç fidyesi verecek miyim? Ne kadar vereceğim.” Öncelikle muhterem annenize sağlık ve âfiyet niyaz ediyorum. Anneniz...
Son on güne girdik
666
ŞANI büyük, rahmeti büyük, mağfireti büyük, makbuliyeti büyük, itibarı büyük, şefaati büyük, şefkati büyük Ramazan-ı Şerif ayının son on gününe girdik. Cehennemden azat olma günlerine geldik. Elham...
Üç aylara girdik
215
İsmi Mahfuz okuyucumuz: “Receb-i Şerifte oruç tutmak yıl orucu gibi midir?” Manevi Ticaret Mevsimi Bu gün itibariyle üç aylara girmiş bulunuyoruz. Âlem-i İslâm’a hayırlar getirsin inşallah. Üç ...
Bu makale size yardımcı oldu mu? Evet Hayır

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir