Cemil Bey: “Fatiha Suresindeki nabüdü nunundan cemaatle namaz için nasıl bir fazilet ve emir çıkar?”

NA’BÜDÜ NUN’UNDAN CEMAAT EMRİ

Fatiha Suresi cemaatle namazı emrediyor. Bu suredeki ‘Na’büdü Nun’undan hareketle cemaatle ibadetin daha efdal olduğunu vurgulayan1 Bediüzzaman, haccın âmi de olsa her bir mü’mine külli mertebe ve velayet kazandıran bir ibadet olduğunu, bu sırrın cemaatle kılınan namazda da bulunduğunu ifade ediyor.2 Bediüzzaman baskı altında cemaatle namaz kılamadığı zamanlar için hayıflanıyor ve buna sebep olanları Allah’a havale ediyor.3

Bediüzzaman bir müşahedesini şöyle anlatıyor:

“Gördüm ki, namaz kıldığım o Bayezid Camiindeki cemaatle iştirakimi ve her biri benim bir nevi şefaatçim hükmüne ve kıraatimde izhar ettiğim hükümlere ve dâvâlara birer şahit ve birer müeyyid gördüm. Nakıs ubudiyetimi, o cemaatin büyük ve kesretli ibâdâtı içinde dergâh-ı İlâhiyeye takdime cesaret geldi.”4

Bu izahın devamında bir perde daha açıldığını, bu perdede İstanbul’un bütün mescitlerinin birbirine bağlandığını, koca İstanbul’un Bayezıd Camii hükmüne geçtiğini ve birden koca İstanbul mescitlerinde namaz kılanların dualarına da mazhaiyet hissettiğini, ardından yeryüzünün bütün mescitlerini Kâbe-i Mükerreme etrafında dairevi saflar halinde gördüğünü ifade eden Bediüzzaman, “Elhamdülillahi Rabbi’l-Âlemin dedim. Benim bu kadar şefaatçilerim var. Benim namazda söylediğim her bir sözü aynen söylüyorlar, tasdik ediyorlar.” Diyor.

ÜÇ BÜYÜK CEMAATİN BÜYÜK HAVUZU

Bu perdenin ardından Bediüzzaman, bir müşahedeye daha yer veriyor ve namaz cemaatinin üç daireye ayrıldığını görüyor:

1- Yeryüzünde Kâbe-i Muazzamayı kıble yaparak namaz kılanların oluşturduğu büyük cemaat.

2- Bütün kâinatın, bütün mevcudatın yekvücut cemaat oluşturduğu salat-ı kübra ve tesbihat-ı uzma. Öyle ki, her taife kendine mahsus dilleriyle salâvat ve tesbihat ile, ezkâr ve evrad ile meşgul bir muazzam cemaatin üyesidir.

3- Görünürde küçük, hakikat ve vazife itibariyle büyük bir küçük âlem ki, namaz kılan her bir ferdin vücudunun zerreleri ve ruhunun latifeleri hayret verici bir cemaat oluşturarak, ibadet ve şükür vazifesiyle meşguldürler.

Bu durumda namazda ister imam, ister cemaat olalım, Fatiha suresinde “İyyake na’büdü ve iyyake nestain” ayetini okuduğumuzda, bu ayette bulunan “nun” zamiri ile, yani “biz” zamiri ile kademe kademe her üç cemaati de kastetmiş oluyoruz.5

Ki cemaatle namaz kılan birisi her üç cemaatin ihtiva ettiği devasa havuzun toplam sevabına ve feyzine mazhar olmaktadır. Bu feyzin büyüklüğünü ve sevabın çokluğunu, insan havsalası ölçüp tartamıyor.

RUHSAT YOK MU?

Peki, bazı mücbir durumlarda namazı tek başına kılmaya ruhsat yok mu?

Var elbette. Fakat mücbir durum oluşmadan, yani cemaat olmamıza veya cemaate katılmamıza engel bir durum yokken tek başına kılmaya cevaz vermemeliyiz.

Zor durumlarda ruhsata işaret eden iki rivayet:

*İbnu Abbâs (ra) anlatıyor: “Resûlullah (asm) buyurdular ki: “Kim, müezzini işitir ve kendini engelleyen bir özrü olmadığı halde cemaate katılmazsa, kıldığı namaz kâmil bir sevapla kabul edilmez.”

Denildi ki:

“Ey Allah’ın Resulü! Meşru özür nedir?”

Peygamber Efendimiz (asm)

“Korku veya hastalıktır!” buyurdu.”6

*İbnu Ömer (ra) anlatıyor: “Resûlullah (asm) seferde, soğuk veya yağmurlu gecelerde müezzine şöyle demesini de emrederdi: “Dikkat! Namazlarınızı bulunduğunuz yerlerde kılınız!”7

Dipnotlar:
1- Muhakemat, s. 51
2- Sözler, s. 183
3- Mektubat, s. 67; Şualar, s. 401; Tarihçe-i Hayat, s. 237
4- Mektubat, 1994, s. 382; 2007, s. 668; Mesnevi-i Nuriye, s. 63
5- Mektubat, 2007, s. 669; Sikke-i Taddik-i Gaybi, s. 227
6- Ebû Dâvud, Salât 47 (551)
7- Buhârî, Ezân 18, 40; Müslim, Misâfirîn 22, (697); Muvatta, Salât 10, (1, 73); Ebû Dâvud, Salât 214, (1060-1064); Nesâi, Ezân 17, (2, 15)


KONU İLE İLGİLİ MAKALELER

Oruç tutanın namaz kılmaması
4.054
Merve Kuruçaylı: “Ramazan ayında oruç tutup namaz kılmayanın oruç sevabından bir şey eksilir mi?” Oruç da, namaz da Allah’ın emirlerindendir. Her ikisinin de farz olanı vardır, vacip olanı vardır...
Önceden var olan spiral, namaza veya oruca zarar verir mi?
2.708
KKTC’den okuyucumuz: “Önceden var olan spiral, namaza veya oruca zarar verir mi?” Önceden taktırılmış olan spiral, sıhhî ise ve sağlık açısından bir problem teşkil etmiyor ise, namaza ve oruca ...
Boşanmak mı fazîlettir, sabır mı?
1.093
Hatay’dan Ayşegül hanım ve Nuray Aslan: “Öyle her şeyde boşanmayı gündeme getirmek fazîlet midir? Yoksa sabretmek ve bazı bâdireleri birlikte aşmaya çalışmak mı fazîlettir? Karı kocanın boşanmasının o...
Kur’ân’da bir meşveret örneği
1.088
İhsan Bey: “Meşveretin hükmü nedir? Kur’ân’da meşveret örneği var mıdır? Meşveretsiz yaptığımız hizmetlerdeki sorumluluğumuz nedir?” Meşveret Allah’ın Emridir Allah meşveret etmekten müstağnidir. ...
Tahiyyetü´l-mescid namazı Hakkında
2.720
Abdülmecit Bey: “Tahiyyetü’l-mescid namazı nedir? Her vakit kılınabilir mi?” Bir camiye veya mescide ilk defa giren kimsenin kılması sünnet olan iki rekâtlık bir namazdır. Hükmü sünnettir. Bu namaz, ...
Namazda esnemek
2.078
Ali Yavuz:“Esnemek ile ilgili bilgi verebilir misiniz? Namazdayken şeytanın vesvese vermek için bizi esnettiği söyleniyor. Peki, ‘Kur’ân okunan yere şeytan giremez’ sözü doğru değil mi? Bu konuda bizi...
Eşler arasında istişare
3.534
İzmir’den bayan okuyucumuz: “Ailede istişarenin önemi üzerinde durur musunuz? Baba karar verirken anneye danışması gerekmez mi? Babanın veya annenin bağımsız karar almaları mı faziletlidir, yoksa birb...
İkindi namazının sünnetleri
259
Kahramanmaraş’tan Hakan Bey: “İkindi namazında cemaate yetişemeyen kişi, bu namazı kendisi kılacak olsa bu namazın sünnetini kılamaz mı?” İkindi ve yatsı namazlarında imam farza durmuşsa, bu esnada g...
Namazda telefon çalarsa…
903
Salih Sütçüoğlu: “Teravihte cemaatte iken telefon çalarsa, namazdan çıkıp, telefona cevap verebilir miyiz? Sonra tekrar cemaate uysak olur mu?” Telefonlarımız şimdi müzik setinden farksız. Bu sebep...
İkinici defa kılınan namazın hükmü
210
Kocaeli Derince’den Muhsin Bey: Farz namazını tek kılan bir kimse daha sonra aynı namaz için bir cemaate imam olabilir mi? Tek kıldığı mı yoksa cemaate kıldırdığı namaz mı nafile olur? Cemaate kıldırd...