Cemil Bey: “Fatiha Suresindeki nabüdü nunundan cemaatle namaz için nasıl bir fazilet ve emir çıkar?”

NA’BÜDÜ NUN’UNDAN CEMAAT EMRİ

Fatiha Suresi cemaatle namazı emrediyor. Bu suredeki ‘Na’büdü Nun’undan hareketle cemaatle ibadetin daha efdal olduğunu vurgulayan1 Bediüzzaman, haccın âmi de olsa her bir mü’mine külli mertebe ve velayet kazandıran bir ibadet olduğunu, bu sırrın cemaatle kılınan namazda da bulunduğunu ifade ediyor.2 Bediüzzaman baskı altında cemaatle namaz kılamadığı zamanlar için hayıflanıyor ve buna sebep olanları Allah’a havale ediyor.3

Bediüzzaman bir müşahedesini şöyle anlatıyor:

“Gördüm ki, namaz kıldığım o Bayezid Camiindeki cemaatle iştirakimi ve her biri benim bir nevi şefaatçim hükmüne ve kıraatimde izhar ettiğim hükümlere ve dâvâlara birer şahit ve birer müeyyid gördüm. Nakıs ubudiyetimi, o cemaatin büyük ve kesretli ibâdâtı içinde dergâh-ı İlâhiyeye takdime cesaret geldi.”4

Bu izahın devamında bir perde daha açıldığını, bu perdede İstanbul’un bütün mescitlerinin birbirine bağlandığını, koca İstanbul’un Bayezıd Camii hükmüne geçtiğini ve birden koca İstanbul mescitlerinde namaz kılanların dualarına da mazhaiyet hissettiğini, ardından yeryüzünün bütün mescitlerini Kâbe-i Mükerreme etrafında dairevi saflar halinde gördüğünü ifade eden Bediüzzaman, “Elhamdülillahi Rabbi’l-Âlemin dedim. Benim bu kadar şefaatçilerim var. Benim namazda söylediğim her bir sözü aynen söylüyorlar, tasdik ediyorlar.” Diyor.

ÜÇ BÜYÜK CEMAATİN BÜYÜK HAVUZU

Bu perdenin ardından Bediüzzaman, bir müşahedeye daha yer veriyor ve namaz cemaatinin üç daireye ayrıldığını görüyor:

1- Yeryüzünde Kâbe-i Muazzamayı kıble yaparak namaz kılanların oluşturduğu büyük cemaat.

2- Bütün kâinatın, bütün mevcudatın yekvücut cemaat oluşturduğu salat-ı kübra ve tesbihat-ı uzma. Öyle ki, her taife kendine mahsus dilleriyle salâvat ve tesbihat ile, ezkâr ve evrad ile meşgul bir muazzam cemaatin üyesidir.

3- Görünürde küçük, hakikat ve vazife itibariyle büyük bir küçük âlem ki, namaz kılan her bir ferdin vücudunun zerreleri ve ruhunun latifeleri hayret verici bir cemaat oluşturarak, ibadet ve şükür vazifesiyle meşguldürler.

Bu durumda namazda ister imam, ister cemaat olalım, Fatiha suresinde “İyyake na’büdü ve iyyake nestain” ayetini okuduğumuzda, bu ayette bulunan “nun” zamiri ile, yani “biz” zamiri ile kademe kademe her üç cemaati de kastetmiş oluyoruz.5

Ki cemaatle namaz kılan birisi her üç cemaatin ihtiva ettiği devasa havuzun toplam sevabına ve feyzine mazhar olmaktadır. Bu feyzin büyüklüğünü ve sevabın çokluğunu, insan havsalası ölçüp tartamıyor.

RUHSAT YOK MU?

Peki, bazı mücbir durumlarda namazı tek başına kılmaya ruhsat yok mu?

Var elbette. Fakat mücbir durum oluşmadan, yani cemaat olmamıza veya cemaate katılmamıza engel bir durum yokken tek başına kılmaya cevaz vermemeliyiz.

Zor durumlarda ruhsata işaret eden iki rivayet:

*İbnu Abbâs (ra) anlatıyor: “Resûlullah (asm) buyurdular ki: “Kim, müezzini işitir ve kendini engelleyen bir özrü olmadığı halde cemaate katılmazsa, kıldığı namaz kâmil bir sevapla kabul edilmez.”

Denildi ki:

“Ey Allah’ın Resulü! Meşru özür nedir?”

Peygamber Efendimiz (asm)

“Korku veya hastalıktır!” buyurdu.”6

*İbnu Ömer (ra) anlatıyor: “Resûlullah (asm) seferde, soğuk veya yağmurlu gecelerde müezzine şöyle demesini de emrederdi: “Dikkat! Namazlarınızı bulunduğunuz yerlerde kılınız!”7

Dipnotlar:
1- Muhakemat, s. 51
2- Sözler, s. 183
3- Mektubat, s. 67; Şualar, s. 401; Tarihçe-i Hayat, s. 237
4- Mektubat, 1994, s. 382; 2007, s. 668; Mesnevi-i Nuriye, s. 63
5- Mektubat, 2007, s. 669; Sikke-i Taddik-i Gaybi, s. 227
6- Ebû Dâvud, Salât 47 (551)
7- Buhârî, Ezân 18, 40; Müslim, Misâfirîn 22, (697); Muvatta, Salât 10, (1, 73); Ebû Dâvud, Salât 214, (1060-1064); Nesâi, Ezân 17, (2, 15)


KONU İLE İLGİLİ MAKALELER

Ahsen-i takvim sırrı ve ibadet
733
Fatma Hanım: “23. Sözün 5. Nüktesinde ahsen-i takvim sırrı ile ibadet arasında bağlantı kuruluyor. Bu bölümü açar mısınız?” AHSEN-İ TAKVİM SIRRI Yirmi Üçüncü Söz’ün Beşinci Nüktesi Fatiha Sûresini...
Günahların bağışlanması ve duâların kabulü
1.629
“Peygamber Efendimiz (asm), ‘Kim Ramazan ayını Allah’tan sevap umarak tutarsa geçmiş günahları affolur” buyuruyor. Böyle müjdeler başka amellerde de var. Meselâ Ramazan gecelerinde namaz kılanın veya ...
Evlerimizi mescid kılalım
1.027
Trabzon’dan erkek okuyucumuz: “İnsanın, eşi ve çocuklarına vakit namazı kıldırmasını değerlendirir misiniz? Ben eşime ve kızıma imamlık yaparak namaz kıldırabilir miyim? Bu durumda müezzin kim olacak?...
Mescidde namaz
872
Kıbrıs’tan Hamit Sedef: "İkindi ve akşam saatleri arasında câmiye girince mescit namazı kılınır mı?" İkindi namazını kıldıktan sonra gün batımına kadar geçen süre içerisinde her hangi bir nâfile nama...
Farz namazdan sonra dua
1.776
Ali Zeyrek: “Hanefi Mezhebine göre namaz kılarken, farz ile sünnet, sünnet ile farz arasında herhangi bir şey konuşmak (duâ, tesbih v.s ) mekruh mudur? Eğer mekruh ise salâtan tüncîna v.s okunuşunu na...
Sabah Namazına Kalkmak İçin
713
Esenler’den Recep Bey: “Sabah namazlarına bir türlü kalkamıyorum. Ne yaptımsa olmuyor. Ne yapayım?” Yozgat’tan Fatih Filiz: “1- Ben sabah namazına kalkmak istiyorum, ama kalkamıyorum. Ne yapmam gerek...
Ahiret kazancında ortaklık
944
Recep Albayrak: “İhlâs Risalesi’nde geçen iştirâk-i a’mâl-i uhrevî hakikati ve bu hakikat için verilen ‘iştirak-i emvâl’ örneğinde zararlardan bahsediliyor. Burayı açar mısınız?” İŞTİRÂK-İ AMÂL BER...
Hangi niyetle camiye gidersek, onu buluruz
779
Şırnak/Cizre’den Abdülaziz Bilge: “Cemaatle kılınan namazın, tek başına kılınan namazdan 27 kat daha hayırlı olduğu hadis-i şeriflerde bildiriliyor. Sorum şu: Cemaat namazında hissedar olunacak hayır,...
Namaz için yardımlaşmalı
606
İstanbul’dan okuyucumuz: “Aynı evde kaldığım namaz kılan ve uyanmakta zorlanan birisini sabah namazına kaldırmayınca vebali var mıdır? Kaldırmak üzerime borç mudur?” NAMAZ İÇİN YARDIMLAŞMALI Beş v...
İnsanlığın kurtuluşuna kilitlenen peygamber
42
Nevşehir’den Ali Doğruer: “Mî’rac Gecesi’nde Peygamber Efendimiz’in (asm), Hazret-i Mûsâ (as) ile görüşerek birkaç kez Cenâb-ı Hakk’ın katına çıkıp namaz vakitlerinin sayısı hakkında görüşme yaptığına...