Buğday ve meyve hasadında öşür

Buğday üreticisi ismi mahfuz bir okuyucumuz: “Buğday tarlamız yağmur suyu ile sulanıyor. Gübre, ilâç, işçilik ve sair için çok masrafımız oldu. Hasat edince öşrünü hangi oranda vereceğiz? Yoksa satıp parası üzerinden mi vereceğiz? Gübre, ilâçlama, traktör, işçilik masrafları düşecek mi? Ayrıca meyvelerde de öşür var mı?”

 

ÜRÜNLERİN HAKKI

Rabbim kazancınıza ve şu satırları okuyanların kazançlarına bin bereket lütfetsin. Âmin. Siz buğdayın ticaretçisi değil, üreticisi olduğunuzdan öşrünü vermeniz gerekiyordu. Eğer ticaretini yapsaydınız kırkta bir zekâtını vermeniz gerekecekti. Üreticisi olduğunuz için onda bir veya sulama durumuna göre yirmide bir öşrünü vermekle yükümlüsünüz. Nitekim Cenâb-ı Hak: “Ürün alındığı zaman hasat gününde onun hakkını verin.”1 buyuruyor.

Ürünün hakkı, onun üzerinde hak olan öşürdür.

Peygamber Efendimiz (asm), yağmur, nehir ve kaynak sularıyla kendiliğinden, masrafsız ve emeksiz olarak sulanan arazilerin ürününden onda bir; kova, dolap beygiri ve diğer vasıtalar ile masraf ve emek harcanarak sulanan arazilerin ürününden –masraf ve emeğe nispetle hafifletilmiş olarak- yirmide bir öşür verilmesini emrediyor.

EKİN İÇİN YAPILAN MASRAFLAR

Günümüzde tarım ürünleri üzerinde sulama masrafı olmasa bile, gübre, ilâçlama, mazot, traktör, işçilik ve muhtelif masrafların önemli yekûn tuttuğu bir vakıadır. Sulama masrafı dışındaki diğer masrafların, öşür oranını değiştirip değiştirmeyeceği âlimlerce içtihada konu olmuştur.

Hanefî fukahası, tohum, amele ücreti ve sair masraflara bakılmadan, sulama durumuna göre ürünün onda biri veya yirmide birinin öşür olarak verileceği hükmünde birleşirken; Şâfîîlerden Remlî, arâzi için yapılan masraflar ile ekin için yapılan masrafları birbirinden ayırıyor.

Meselâ su kanalı açılmasını –kanal kalıcı olduğundan- arâzi için bulan Remlî, el ile veya deve ile yapılan sulamayı ekin için bulur. Neticede el ile veya deve ile yapılan sulamada masraf ekin için yapıldığından, böyle masrafla yetişen ekinde, yapılan masrafa göre öşür oranı değişir. Yani tamamen el ile sulanırsa yirmide bire, yarısı yağmur suyu ile sulanırsa öşür oranı on beşte bire düşer.2

Buna göre, el ile yapılan sulama gibi, günümüzde sırf ekinin daha iyi yetişmesini sağlayan –ve arazi için olmayan- gübre ve ilâçlama masrafları, sulama masrafına kıyas edilerek, öşür oranına yansıtılmıştır.

Bu durumda gübre ve ilâç verilerek yetiştirilen ve yağmur suyu ile beslenen ekinlerin ve kuru tarım ürünlerinin öşrünün, Şâfiî Mezhebi’ne ittibaen “on beşte bir” verilmesi uygun bulunmaktadır.3

MEYVELERDE ÖŞÜR

Ağaçtaki meyveler de aynı oran ve şartlarla öşre tâbidir. İmam-ı Azam ile Ahmed bin Hanbel’e göre, istifade edilen her toprak mahsulü öşre tâbidir.

Öşrü verilmemiş hububattan veya ağaç üstündeki meyveden yemek Hanefîlere göre de, Şâfiîlere göre de caiz değildir. Yiyen günahkâr olur. Çünkü henüz öşrü verilmediğinden içinde kul hakkı vardır. Ancak öşre esas olacak şekilde hesap ederek yerse ve yediği miktarı da sonra öşür hesabı içine alırsa, yemek caiz olur.

İkramlar, zekât hesabına geçmez.

Hediyeler ise, öşür verilebilecek yerlere, öşür niyetiyle verilirse öşür hesabına geçer. Bu durumda hasat mevsiminde, öşür verilebilecek sekiz sınıftan kendisince en uygun olan bir veya birkaç sınıfa, öşür niyetiyle muhtelif çuvallar halinde dağıtılan ürünler öşür hesabına geçer.

Öşür niyetini kalben yapmak yeterlidir. Dil ile ikrar etmek şart değildir. Fakat ihtiyaç varsa dil ile de niyet yapılabilir.

Allah kabul etsin. Âmin.

GÜNÜN DUÂSI

Ey kazancımıza bol bereket yağdıran! Ey hatalarımızı çokça bağışlayan! Ey belâlarımızı başımızdan sıkça defeden Rabbim! Tarladan, topraktan, işten, güçten elimize ve evimize giren kazancımıza bereket yağdır! Bereketle verdiğin rızıklara karşı bizi şükredenlerden eyle! Taksiratımızın eksik olmadığı şükrümüzü kabul eyle! Âmin.

Dipnotlar:
1- En’am Sûresi, 6/141.
2- N. Muhtâc, 3/77.
3- Günenç Halil, G. M. Fetvâlar, 1/238.

image_pdfimage_print

KONU İLE İLGİLİ MAKALELER

Bir şifa ve rahmet kaynağı: Nisan yağmuru
292
Levent Bey: “Nisan yağmurunu yutmanın ve altında yürümenin sevap ve sağlıklı olduğu söyleniyor. Doğru mudur?”   “SİZLERE MÜJDE, GELİYORUZ” Her ne kadar zahir manada yağmurun, yeryüzü sular...
Zekâtın bereketi üzerine
422
Kahramanmaraş’tan Hasan Arslan: “Mektûbat’ta Yirmi İkinci Mektûbun İkinci Mebhas’ındaki suâlin ikinci hâşiyesinde, ‘eskiden verdiği kırktan ki, her sene gâliben ve lâakal ribh-i ticârî ve nesl-i hayvâ...
Yıldızname kaderi okur mu?
8.810
Aleyna hanım: “Yıldızname var mıdır? Caiz midir? Yıldızın düşük demek ne demektir? Komşu kadın yıldıznameye bakarak geçimini sağlıyor. Kazancı helal midir? Bizlere yapmış olduğu ikramdan yiyebilir miy...
Yemek seçmek nimete hürmetsizlik sayılır mı
476
Tûbâ Hanım: “Yemek seçmek nimete hürmetsizlik sayılır mı?”   Nimete hürmetsizlik, nimeti şükürsüz ve nankör kullanmak ve israf etmekle, saçıp savurmakla söz konusu olur. Yemek seçmek is...
Farz oruç bize neler kazandırır?
1.583
Farz oruç bize neler kazandırır? Farz oruçla ancak Allah’ın rızâsı kazanılır, Allah’ın mağfiretine ulaşılır, Allah’ın merhametine nâil olunur, Allah’ın muhabbetine ve sevgisine mazhar olunur. Farz...
Tahdis-i nimet ve şükran-ı nimet kavramları
434
Tokat’tan Nuri Kapusuz: “Tahdis-i nimeti şükran-ı nimetten ayıran şey nedir?   TAHDİS-İ NİMET VE ŞÜKRAN-I NİMET Tahdis-i nimet: Nimeti anlatmak, nimetin nereden ve kimden geldiğini gizleme...
Allah verdiği nimetlerden sorumlu tutar
579
Ramazan Bey: *“Müslüman bir ülkede doğan ile gayr-i Müslim bir ülkede doğanın Allah katındaki sorumluluk durumu nasıldır?”   Allah verdiği nimetlerden sorumlu tutar, vermediği nimetlerden s...
Zeynep binti Cahş’ın düğünü
725
Kadriye Tokdemir: “Zeyneb binti Cahş’ın düğünü hakkında bilgi verir misiniz?”   DAVETTE GELEN BEREKET MU’CİZESİ İnsanları düğüne davet etmek ve davetlilere yemek vermek bir sünnet-i seniyyed...
Mevlid-i Nebevî: Nurun karanlığı yırttığı gece
1.236
Ferid-ü Kevn-ü Zaman’ın (asm) zamana ve mekâna hükmettiği geceyi idrak ediyoruz. Mevlidiyle kâinatın kimyasını nura boyayan, şirki söndüren, küfrü öldüren, dalâleti yok eden, sefaheti sefih yuvasına ...
Taksicilerin Kazancı
661
İsmail Eren: “Birahane ve diskotek önlerinde bekleyip taksimize yolcu alabilir miyiz? Taksicilerin gayr-i meşrû işler yapan kişileri taşımak suretiyle kazandıkları para helâl midir?” Peygamber Efend...
İçki ve kumarın ne gibi faydası vardır
2.356
Hatay’dan okuyucumuz: “Bakara Sûresinin 219. âyetinde, içkinin ve kumarın büyük günah olduğu zikredilirken, bunlarda insanlar için bazı faydalar olduğu, fakat günahlarının faydalarından daha büyük old...
Çalışmak zorundayız
376
Kıbrıs’tan okuyucumuz: “Cenâb-ı Hak rızkımızı tayin ettiği halde neden çalışmak zorundayız?” Çalışmak zorundayız. Çünkü: 1- İnsanız. Çalışmakla yükümlüyüz. 2- Çalışmak helâlinden istemek mânâs...
Unutkanlık nasıl nimet olur?
1.532
Yozgat’tan okuyucumuz: “Unutkanlık bir nimet midir, bir belâ mıdır?” Unutkanlık, insanoğlunun önde gelen sıfatlarındandır. Yerinde kullanılırsa bazen bir nimete, bazen bir rahmete vesile olur. Yerind...
Güzel giyinmek
918
Nevşehir’den Habibe Nur Eryılmaz: “Neden güzel giyiniyorsun?” deyince, “Allah verdiği güzel nimetleri üzerimde göstermekten memnun olur” diye cevap veriyor. Burada Allah güzel nimet verince ahirette v...
Yemek seçmek nimete hürmetsizlik sayılır mı?
587
Seydişehir’den Tûbâ Sarı: “Yemek seçmek nimete hürmetsizlik sayılır mı?”   Nimete hürmetsizlik, nimeti şükürsüz ve nankörce kullanmak ve israf etmekle söz konusu olur. Yemek seçmek ise, ...
Bu makale size yardımcı oldu mu? Evet Hayır

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir