Buğday ve meyve hasadında öşür

Buğday üreticisi ismi mahfuz bir okuyucumuz: “Buğday tarlamız yağmur suyu ile sulanıyor. Gübre, ilâç, işçilik ve sair için çok masrafımız oldu. Hasat edince öşrünü hangi oranda vereceğiz? Yoksa satıp parası üzerinden mi vereceğiz? Gübre, ilâçlama, traktör, işçilik masrafları düşecek mi? Ayrıca meyvelerde de öşür var mı?”

 

ÜRÜNLERİN HAKKI

Rabbim kazancınıza ve şu satırları okuyanların kazançlarına bin bereket lütfetsin. Âmin. Siz buğdayın ticaretçisi değil, üreticisi olduğunuzdan öşrünü vermeniz gerekiyordu. Eğer ticaretini yapsaydınız kırkta bir zekâtını vermeniz gerekecekti. Üreticisi olduğunuz için onda bir veya sulama durumuna göre yirmide bir öşrünü vermekle yükümlüsünüz. Nitekim Cenâb-ı Hak: “Ürün alındığı zaman hasat gününde onun hakkını verin.”1 buyuruyor.

Ürünün hakkı, onun üzerinde hak olan öşürdür.

Peygamber Efendimiz (asm), yağmur, nehir ve kaynak sularıyla kendiliğinden, masrafsız ve emeksiz olarak sulanan arazilerin ürününden onda bir; kova, dolap beygiri ve diğer vasıtalar ile masraf ve emek harcanarak sulanan arazilerin ürününden –masraf ve emeğe nispetle hafifletilmiş olarak- yirmide bir öşür verilmesini emrediyor.

EKİN İÇİN YAPILAN MASRAFLAR

Günümüzde tarım ürünleri üzerinde sulama masrafı olmasa bile, gübre, ilâçlama, mazot, traktör, işçilik ve muhtelif masrafların önemli yekûn tuttuğu bir vakıadır. Sulama masrafı dışındaki diğer masrafların, öşür oranını değiştirip değiştirmeyeceği âlimlerce içtihada konu olmuştur.

Hanefî fukahası, tohum, amele ücreti ve sair masraflara bakılmadan, sulama durumuna göre ürünün onda biri veya yirmide birinin öşür olarak verileceği hükmünde birleşirken; Şâfîîlerden Remlî, arâzi için yapılan masraflar ile ekin için yapılan masrafları birbirinden ayırıyor.

Meselâ su kanalı açılmasını –kanal kalıcı olduğundan- arâzi için bulan Remlî, el ile veya deve ile yapılan sulamayı ekin için bulur. Neticede el ile veya deve ile yapılan sulamada masraf ekin için yapıldığından, böyle masrafla yetişen ekinde, yapılan masrafa göre öşür oranı değişir. Yani tamamen el ile sulanırsa yirmide bire, yarısı yağmur suyu ile sulanırsa öşür oranı on beşte bire düşer.2

Buna göre, el ile yapılan sulama gibi, günümüzde sırf ekinin daha iyi yetişmesini sağlayan –ve arazi için olmayan- gübre ve ilâçlama masrafları, sulama masrafına kıyas edilerek, öşür oranına yansıtılmıştır.

Bu durumda gübre ve ilâç verilerek yetiştirilen ve yağmur suyu ile beslenen ekinlerin ve kuru tarım ürünlerinin öşrünün, Şâfiî Mezhebi’ne ittibaen “on beşte bir” verilmesi uygun bulunmaktadır.3

MEYVELERDE ÖŞÜR

Ağaçtaki meyveler de aynı oran ve şartlarla öşre tâbidir. İmam-ı Azam ile Ahmed bin Hanbel’e göre, istifade edilen her toprak mahsulü öşre tâbidir.

Öşrü verilmemiş hububattan veya ağaç üstündeki meyveden yemek Hanefîlere göre de, Şâfiîlere göre de caiz değildir. Yiyen günahkâr olur. Çünkü henüz öşrü verilmediğinden içinde kul hakkı vardır. Ancak öşre esas olacak şekilde hesap ederek yerse ve yediği miktarı da sonra öşür hesabı içine alırsa, yemek caiz olur.

İkramlar, zekât hesabına geçmez.

Hediyeler ise, öşür verilebilecek yerlere, öşür niyetiyle verilirse öşür hesabına geçer. Bu durumda hasat mevsiminde, öşür verilebilecek sekiz sınıftan kendisince en uygun olan bir veya birkaç sınıfa, öşür niyetiyle muhtelif çuvallar halinde dağıtılan ürünler öşür hesabına geçer.

Öşür niyetini kalben yapmak yeterlidir. Dil ile ikrar etmek şart değildir. Fakat ihtiyaç varsa dil ile de niyet yapılabilir.

Allah kabul etsin. Âmin.

GÜNÜN DUÂSI

Ey kazancımıza bol bereket yağdıran! Ey hatalarımızı çokça bağışlayan! Ey belâlarımızı başımızdan sıkça defeden Rabbim! Tarladan, topraktan, işten, güçten elimize ve evimize giren kazancımıza bereket yağdır! Bereketle verdiğin rızıklara karşı bizi şükredenlerden eyle! Taksiratımızın eksik olmadığı şükrümüzü kabul eyle! Âmin.

Dipnotlar:
1- En’am Sûresi, 6/141.
2- N. Muhtâc, 3/77.
3- Günenç Halil, G. M. Fetvâlar, 1/238.

image_pdfimage_print

KONU İLE İLGİLİ MAKALELER

Zeynep binti Cahş’ın düğünü
695
Kadriye Tokdemir: “Zeyneb binti Cahş’ın düğünü hakkında bilgi verir misiniz?”   DAVETTE GELEN BEREKET MU’CİZESİ İnsanları düğüne davet etmek ve davetlilere yemek vermek bir sünnet-i seniyyed...
Bir şifa ve rahmet kaynağı: Nisan yağmuru
233
Levent Bey: “Nisan yağmurunu yutmanın ve altında yürümenin sevap ve sağlıklı olduğu söyleniyor. Doğru mudur?”   “SİZLERE MÜJDE, GELİYORUZ” Her ne kadar zahir manada yağmurun, yeryüzü sular...
Bereket nedir, ne değildir?
2.209
Ferhat Bey: “Bereket nedir? Bereket lütuf mudur? Yoksa iktisadın neticesi midir?” BEREKET ALLAH’IN BİR LÜTFUDUR Bereket, elbette lütuftur. Allah’ın lütfudur. Allah’ın razı olduğu bolluk, çok...
Zekâtın bereketi üzerine
407
Kahramanmaraş’tan Hasan Arslan: “Mektûbat’ta Yirmi İkinci Mektûbun İkinci Mebhas’ındaki suâlin ikinci hâşiyesinde, ‘eskiden verdiği kırktan ki, her sene gâliben ve lâakal ribh-i ticârî ve nesl-i hayvâ...
Haram kazançtan hediye
446
Fatma Hanım: “Kazancına haram karıştırdığını bildiğim birinin hediyesi kabul edilir mi?”   İnsanlarla sosyal ilişkilerimizi sürdürmek için uzatmamız gereken ellerden birisi hediyeleşmektir...
Uyku nimetini kullanırken
1.175
Ayşegül Hanım: “Uyku gaflet midir, nimet midir? Yatmada sünnet olan hususlar nelerdir?” Yaratılışı gereği, insan, gündüz çalışmakta ve yorulmakta; gece ise dinlenmek için uyumaktadır. Bünyemiz gec...
Mevlid-i Nebevî: Nurun karanlığı yırttığı gece
1.177
Ferid-ü Kevn-ü Zaman’ın (asm) zamana ve mekâna hükmettiği geceyi idrak ediyoruz. Mevlidiyle kâinatın kimyasını nura boyayan, şirki söndüren, küfrü öldüren, dalâleti yok eden, sefaheti sefih yuvasına ...
Çalışmak zorundayız
359
Kıbrıs’tan okuyucumuz: “Cenâb-ı Hak rızkımızı tayin ettiği halde neden çalışmak zorundayız?” Çalışmak zorundayız. Çünkü: 1- İnsanız. Çalışmakla yükümlüyüz. 2- Çalışmak helâlinden istemek mânâs...
Cennet köşkünde
711
 Cennet rumuzlu okuyucumuz: “Cennetten, cennete giren kişilerin mutluluklarından ve cennet nimetlerinden bahseder misiniz.” Bediüzzaman’ın ifadesiyle: “Cennete dâir, Cennetten daha güzel, hûril...
Unutkanlık nasıl nimet olur?
1.427
Yozgat’tan okuyucumuz: “Unutkanlık bir nimet midir, bir belâ mıdır?” Unutkanlık, insanoğlunun önde gelen sıfatlarındandır. Yerinde kullanılırsa bazen bir nimete, bazen bir rahmete vesile olur. Yerind...
Farz oruç bize neler kazandırır?
1.536
Farz oruç bize neler kazandırır? Farz oruçla ancak Allah’ın rızâsı kazanılır, Allah’ın mağfiretine ulaşılır, Allah’ın merhametine nâil olunur, Allah’ın muhabbetine ve sevgisine mazhar olunur. Farz...
Erkek kadının kazancına ortak mıdır?
550
Berk rumuzlu okuyucumuz: “Evin hanımı esnaf, beyi maaşlı bir işte çalışıyor. Adam gelip hanımının dükkânından her ihtiyacı için rast gele para alıyormuş. Kendi maaşını da nerede harcadığı belli değilm...
Tahdis-i nimet ve şükran-ı nimet kavramları
232
Tokat’tan Nuri Kapusuz: “Tahdis-i nimeti şükran-ı nimetten ayıran şey nedir?   TAHDİS-İ NİMET VE ŞÜKRAN-I NİMET Tahdis-i nimet: Nimeti anlatmak, nimetin nereden ve kimden geldiğini gizleme...
İçki ve kumarın ne gibi faydası vardır
2.038
Hatay’dan okuyucumuz: “Bakara Sûresinin 219. âyetinde, içkinin ve kumarın büyük günah olduğu zikredilirken, bunlarda insanlar için bazı faydalar olduğu, fakat günahlarının faydalarından daha büyük old...
Taksicilerin Kazancı
618
İsmail Eren: “Birahane ve diskotek önlerinde bekleyip taksimize yolcu alabilir miyiz? Taksicilerin gayr-i meşrû işler yapan kişileri taşımak suretiyle kazandıkları para helâl midir?” Peygamber Efend...
Bu makale size yardımcı oldu mu? Evet Hayır

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir