Samiye Hanım: “Akraba kimdir? Sıla-i rahim’in açılımı nedir? Akrabalara iyilik etmeyi nasıl anlayacağız?”

 

KAVRAM OLARAK AKRABALIK

Akraba, Arapça’da, k-r-b kökünden türemiş bir kelimedir. Kan ve soy bağı, evlilik bağı ve süt hısımlığı gibi bağlarla birbirine yakınlaşan kimseler birbirleri ile derece derece akrabadırlar. Örf ve geleneklerimize göre akrabalarımız, dinen de akrabalarımızdır.

Esasen insanların soy soy, sülâle sülâle yaratıldığını Kur’ân söylüyor ve bunu “tanışma ve sevme” hikmetine bağlıyor.

Buyuruyor ki: “Ey insanlar! Biz sizi bir erkekle bir dişiden yarattık. Birbirinizle tanışıp muhabbet edesiniz diye milletlere, sülâlelere ayırdık. Fakat şu kadar var ki Allah katında en değerli olanınız, takvada en üstün olanınızdır.”1

Resulullah Efendimiz (asm) buyuruyor ki: “Rahim (sıla-i rahim, akrabalık bağı) Rahmân’dan bir bağdır. Kim bu bağı koparmaz ve akrabasına ulaşırsa, Allah’a ulaşmış olur. Kim de bu bağı koparırsa, Allah ondan rahmetini keser.”2

Bununla beraber, akrabamızın iyilik etmemizi hak etmesi için iman sahibi olması önemlidir. Nuh Aleyhisselâm iman eden oğulları ile birlikte inkârcı oğlu Kenan’ı da gemiye almak istedi. Kenan da gelmedi ve boğuldu.

Nuh (as) şöyle yalvardı: “Ya Rabbi, elbette boğulan oğlum da ailemdendi, öz evlâdımdı.”3 Ama Cenâb-ı Hak şöyle vahyetti: “Ey Nuh! O senin ehlinden değil. Çünkü o, salih amel sahibi değildi.”4

Öte yandan yine Kur’ân “mü’minleri kardeş” ilân ediyor. Ve Din kardeşleri arasında bir tartışma, kavga veya husûmet doğduğunda “kardeşlerinizin arasını ıslâh edin” diye emrediyor.5

ŞİMDİ BU EMİRLERİ BİRLEŞTİRELİM

1- Sıla-i rahim, akrabalarımız ile olan ilişkilerimizi canlı tutmak demektir. Bu vaciptir.

2- Fizikî olarak uzak yerlerde isek ve bizzat gidip görüşme imkânımız yoksa, farklı iletişim araçları kullanarak (artık iletişim çağındayız) onlara ulaşmamız halinde inşallah sıla-i rahim sevabını almış oluruz.

3- Onlara ulaşmak, varsa dertleriyle ilgilenmek, onlara iyilik yapmak bir yönüyle bizim imkânlarımızla da alâkalı bir husustur. İmkânımız yoksa, yollar güvenli değilse, hiç olmazsa iyi dileklerimizle ve duâlarımızla da onlarla birlikte olabiliriz. İmkânlar ölçüsünde bu da sıladan sayılır.

4- Sıla-i rahimde, akrabalar içinde bize kötülük yapmış olanlar varsa hukukumuzu korumayacağımız manası yoktur. Hukukumuzu koruyacağız. Bu durumda da söz konusu kötülük sahibi akrabamıza kin gütmemek, düşmanlık yapmamak, darılmamak, zarar vermemek ve haksızlığa uğratmamak sıladan sayılır.

5- Akrabamızın bize hep fesatlık düşündüğünü ya da iyiliğimizi suiistimal ettiğini varsayıyorsak eğer, bunda iki durum vardır:

Bu ya bizim kuruntumuzdur. Ya da gerçektir.

Kuruntumuzsa problem bizdedir. Böyle bir kuruntu ile hareket edip sılayı kesersek günahkâr oluruz.

Gerçekse, tedbir almamızda bir sakınca yoktur. Bu durumda da düşmanlık yapmamaya, kötülük yapmamaya, zarar vermemeye ve hiç olmazsa selâm vermeye ve selâm almaya özen gösterirsek bu da kerhen sıladan sayılır.

GÜNÜN DUÂSI

Ey ilmi, ihsanı, ikramı, iyiliği, rahmeti, şefkati, esenliği geniş olan! Ey kötülüğü, zulmü, haksızlığı olmayan! Ey gayreti, azabı, cezası, azarlaması adalet olan Allah’ım! Gönlümüzü genişlet! İyiliklerimizi arttır! Akrabalarımız ve kardeşlerimiz arasına fitne sokulmasına izin verme! Dargınlıklarımızı gidermede suhulet ihsan eyle! Âmin.

Dipnotlar:
1- Hucurat Sûresi: 13.
2- Tirmizi, Birr 16, (1925).
3- Hud Sûresi: 45.
4- Hud Sûresi: 46.
5- Hucurat Sûresi: 10.


KONU İLE İLGİLİ MAKALELER

Komşuluk ilişkileri nasıl olmalıdır?
3.132
İstanbul/Avcılar’dan Hayrunnisâ hanım: “Komşuluk ilişkileri nasıl olmalıdır? Bazı komşularım var; bir tabak yemek götürdüğümde, “Biz fakir miyiz?” diyor, yanlış değerlendiriyor. Bazıları da alınıyor, ...
Duâ ve nezaket herkese lâzım
940
Kandıra’dan okuyucumuz: “Bir Hıristiyan’a yaptığı iyiliklerden dolayı ‘Allah râzı olsun’ denir mi?” Hıristiyan Allah’ın kulu değil mi? Allah dilerse pekâla onu da hidayet dairesine alabilir. Bir ...
Sıla-i Rahim ölçüsü var mıdır?
4.044
Bornova’dan Emine Çetiner: “Anne babayı ve akrabayı arayıp sormanın ve ziyaret etmenin zamanı ne olmalıdır? Ölçü nedir? Bu konuda Kur’ân’da ve hadislerde bir ölçü var mıdır?” SILA-İ RAHMİ İHMAL ETMEM...
Cehennemde akraba ziyareti olacak mı?
4.188
Bornova’dan Günan Bey: “Cennet ehli Cehennemde olan dost ve akrabalarını ziyaret edebilecek mi? Dünyada hapishane ziyareti yapıldığı gibi orada da Cehennem ziyareti olur mu?” Öncelikle bizi birbir...
Eşler arası geçim
3.264
Bursa’dan Ayşenur Hanım: “Evli çiftlerin birbirlerine karşı görevleri nelerdir? Kendi anne babasını ziyarete eşini götüren, fakat eşinin anne babasına gitmediği gibi, eşini de göndermeyen erkek, bunda...
Kardeşe veya kardeş çocuğuna zekât verilir mi?
40.184
“Bir miktar zekâtımız var; kardeşimin çocuğu da okuyor. Kardeşe veya kardeş çocuğuna zekât verilir mi?” Zekât, bakmakla yükümlü olduğumuz astlarımıza ve üstlerimize verilmez; fakat yanlara verili...
Kardeşe zekât verilir mi?
82.299
“Kardeşe zekât verilir mi ?” Zekât, bakmakla yükümlü olduğumuz astlarımıza ve üstlerimize verilmez; fakat yanlara verilir. Yani çocuklarımıza, torunlarımıza, eşimize, anne ve babamıza, dede ve ni...
Akraba ilgisi
931
M. Kekilli: “Bir kadın, kocasının akrabalarıyla (anne, baba ve kardeşleriyle) ilgilenmesini engellemek için bir hocaya okutsa bunu başarabilir mi? Yani bu okutmayla kocasının kardeşlerine olan ilgisin...
Bediüzzaman’dan önemli bir kardeşlik formülü
2.058
İsmi mahfuz okuyucumuz: “Kendimizi eleştireceğimiz yerde, birbirimizi daha çok eleştiriyoruz. Af ikinci plâna atılıveriyor. Bu durumdan kurtulmanın bir yolu var mıdır? Mü’minin hatası karşısında uhuvv...
Cehennemden en son kimler çıkar?
6.012
İzmir/Bornova’dan Salih Sütçüoğlu: “Kalbinde hiç hayır bulunmayan, hiçbir iyilik sahibi olmayan kimselerin sonunda Cehennemden çıkacaklarına dâir müjdeler var mıdır? Varsa bunlar kimlerdir?” Mûteber ...